پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظامراهبرد اجتماعی فرهنگی2251-708112520231222Investigating the policy cycle of population increase in the Islamic Republic of Iran
(focusing on the fourth period of population policies)بررسی چرخهی سیاستگذاری افزایشجمعیت در جمهوری اسلامی ایران (با تمرکز بر دوره ی چهارم سیاستهای جمعیتی)13017095310.22034/scs.2023.388086.1418FAروح الهاسلامیدانشگاه فردوسی مشهد0000-0001-7429-6105محبوبهفرخاریکارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد - ایرانJournal Article20230302Population is one of the components of the national power of any country, and the optimal population size and policies to achieve it are always the concerns of governments. In recent years, due to changing trends and fertility patterns, population decline has become one of Iran's major issues. In this regard and in response to the possible consequences of a sharp decrease in the fertility rate, the statesmen and policy makers of the society have been considering population policies since the last decade of the 80s. This research aims to describe the different stages of this policy and evaluate the goals and tools of this policy by using systemic theory in response to the question of how the policy cycle of population increase in Iran. It seems that the youth plan of the population still does not have priority to enter the system due to the accumulation of issues in the economic, social and environmental fields in the Islamic Republic. Moreover, the applied incentive and punishment policies and tools will not be beneficial due to their inadequacy, inefficiency and violation of citizen's rights.جمعیت یکی از مولفههای قدرت ملی هر کشوری است لذا میزان جمعیت بهینه و سیاست گذاری در جهت نیل به آن ، همواره ازدغدغههای دولتها است. در سالهای اخیر به دلیل تغییر ناگهانی روند و الگوهای باروری مسالهی کاهش جمعیت تبدیل به یکی از مسائل عمده ایران شده است. در همین راستا و در پاسخ به تبعات احتمالی کاهش شدید میزان باروری، دولتمردان و سیاستگذاران جامعه از اواخر دهه ی ۸۰ به تجدیدنظر در سیاستهای جمعیتی پرداختهاند. این پژوهش قصد دارد با استفاده از نظریه ی سیستمی در پاسخ به پرسش چگونگی چرخهی سیاستگذاری افزایشجمعیت در ایران به توصیف مراحل گوناگون این امر پرداخته و اهداف و ابزار این سیاست را مورد ارزیابی قرار دهد. به نظر می رسد طرح جوانی جمعیت با توجه به انباشت مسائل موجود درحوزه ی اقتصادی،اجتماعی و زیست محیطی در جمهوری اسلامی ، همچنان از اولویت برای ورود به سیستم برخوردار نیست. کما اینکه ابزار و سیاست های تشویقی و تنبیهی اعمال شده نیز به جهت ناکافی بودن، ناکارآمدی و نقض حقوق شهروندی سودبخش واقع نخواهند شد.https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_170953_749ba988dcc93b6e7b12dc2bf0a46b95.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظامراهبرد اجتماعی فرهنگی2251-708112520231222Factors affecting the social health of adolescents aged 13 to 18 living in quasi-family centers under the supervision of the welfare organizationعوامل موثر بر سلامت اجتماعی نوجوانان 13 تا 18 سال مقیم مراکز شبه خانواده تحت نظارت سازمان بهزیستی317617119810.22034/scs.2023.385031.1406FAمرادسیفیدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی0000-0003-3056-6809طهمورثشیریدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی0000-0003-3056-6809رضا علیمحسنیگروه جامعه شناسی ،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی،تهران ، ایرانJournal Article20230207Natural and unnatural factors cause a large number of unsupervised and abused teenagers to live and stay in day and night centers. Welfare was carried out in 1401 in Tehran. In terms of the nature of the research, it is in the category of Shafi's research, in terms of the type of applied research and in terms of inductive strategy decision-making, and in terms of the nature of the qualitative research design, and in terms of the type of fundamental data theory, the Strauss & Corbin (1990) paradigmatic model. In this research, for the research approach of foundational data theory, from the paradigm model of Corbin & Strauss (1990) which is based on the identification of six elements: causal, contextual, interventional conditions, action/reaction strategies, consequence and regional phenomenon and the relationship between them. . statistical population and sample size; There are 24 senior experts and senior experts working in this department, they have been selected purposefully. Qualitative data has been analyzed using MAXQDA2020 software. The findings show that the most important factors on social health in two main groups; structural factors with three subgroups; The cultural, social and economic situation before entering the pseudo-family, the function of the biological education family and the existing factors and the functional factors with the subgroup of functions that can be improved, social support, work to reduce the problems of adolescents, coordination of factors, educational and educational functions, attention to the role of educators. Economic and financial functions were identifiedعوامل طبیعی و غیرطبیعی موجب شده که تعداد کثیری از نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست در مراکز شبانه روزی زندگی و اقامت داشته باشند.این پژوهش با هدف شناسایی عوامل ساختاری و کارکردی موثر برسلامت اجتماعی نوجوانان 13تا 18 دختر و پسر مقیم مراکز شبه خانواده تحت نظارت سازمان بهزیستی در سال 1401 درشهر تهران انجام شده است. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت پژوهش در زمره تحقیقات اکتشافی،به لحاظ نوع پژوهش کاربردی و به لحاظ استراتژی دارای استراتژی استقرایی و به لحاظ ماهیت داده ها در زمره طرح پژوهش کیفی و از نوع نظریه داده بنیاد براساس مدل پارادایمی strauss&corbin (1990)می باشد.در این پژوهش برای رهیافت پژوهشی نظریه داده بنیاد، از مدل پارادایمی Corbin & Strauss (1990) که مبتنی بر شناسایی عناصر شش گانه: شرایط علّی، زمینه ای، مداخله ای، راهبردهای کنش/ واکنش، پیامد و پدیده محوری و ارتباط بین آنهاست؛ استفاده شد.جامعه آماری وحجم نمونه؛ تعداد24 نفر از کارشناسان عالی و ارشد و مسئولین وکارشناسان شاغل در این بخش هستند، به صورت هدفمند انتخاب گردیده اند.داده های کیفی با استفاده نرم افزار مکس کیو.دی ای (MAXQDA2020) ، موردتجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد مهمترین عوامل موثر بر سلامت اجتماعی در دو گروه اصلی؛عوامل ساختاری با سه زیرگروه؛ وضعیت فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی قبل از ورود به شبه خانواده، کارکرد خانواده زیستی و ساختارهای موجود و عوامل کارکردی با زیرگروه کارکردهای قابل بهبود،حمایت اجتماعی،کارهای کاهش مشکلات نوجوانان،هماهنگی عوامل تربیتی، کارکردهای تربیتی و آموزشی،توجه به نقش آموزشی مربیان،کارکردهای اقتصادی و مالی شناسایی شدندhttps://rahbordfarhangi.csr.ir/article_171198_0f5ecb4a79ce2da5b0cc04cf29f11173.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظامراهبرد اجتماعی فرهنگی2251-708112520231222A comparative study of fertility policies in two Scandinavian countries (Sweden and Norway) and two Islamic countries (Iran and Turkey)مطالعه تطبیقی سیاستهای حوزه باروری در دو کشور اسکاندیناوی (سوئد و نروژ) و دو کشور اسلامی (ایران و ترکیه)7710617205510.22034/scs.2023.393487.1427FAزهراآقاییگروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایرانمحسنبدرهگروه مطالعات زن و خانواده،دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایرانغلامرضاخواجه سرویگروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایرانJournal Article20230419The population decline crisis in Iran is an important and significant issue. This research has been done in order to find policy solutions to achieve proportionate growth in field of fertility. In this regard, current research has studied the possibilities of facilitating childbearing with two methodological approaches of policy research and comparative study; Policy research is process of conducting research on an important social problem or analyzing it, in order to provide practical recommendations to policy makers to solve problems. For this purpose, fertility status of women in two Islamic countries (Iran,Turkey) and two Scandinavian countries (Sweden,Norway) has been analyzed and compared. Results show that policy of Scandinavian governments has been able to encourage women to have more children. Study of Turkey shows population crisis in this country; Turkish government is trying to encourage families to have children by applying incentive policies. Iran is also moving toward aging in terms of demographics, and so far no serious action has been taken to encourage families to have children, although there is hope with adoption of Youth Population Law. It is suggested that while solving economic problems in this regard, attention should be paid to creating more job security for women, including allocating a quota to them in the board of directors of companies. It is also possible to use political experience of Scandinavian countries, of course, we must keep in mind that along with growth in these countries, there are also damages that must be considered in finding an Islamic-Iranian model.بحران کاهش جمعیت در کشور ایران مسئلهای مهم و قابلتوجه است. این پژوهش بهمنظور دستیابی به راهکارهایی سیاستی برای رسیدن به رشدی متناسب در حوزه باروری انجام شده است. دراینراستا پژوهش حاضر با دو رویکرد روشی سیاستپژوهی و مطالعه تطبیقی، به مطالعه امکانهای تسهیل فرزندآوری پرداخته است؛ سیاستپژوهی، فرایند انجام پژوهش درخصوص مسئله اجتماعی مهمی یا تحلیل آن، بهمنظور ارائه توصیههای عملی به سیاستگذاران برای حل مسئله است. بدینمنظور شاخص باروری زنان در دو کشور اسلامی (ایران و ترکیه) و دو کشور اسکاندیناوی (سوئد و نروژ) تحلیل و مقایسه شده است. نتایج نشان میدهند سیاست دولتهای اسکاندیناوی تا حد زیادی توانسته است زنان بیشتری را به فرزندآوری تشویق نماید. بررسی کشور ترکیه نشاندهنده بحران جمعیت در این کشور است؛ البته دولت ترکیه با اعمال سیاستهای تشویقی درصدد است خانوادهها را به فرزندآوری تشویق کند. کشور ایران نیز از نظر جمعیتی بهسمت پیری در حرکت است و تا کنون اقدام جدی با تأثیر قابلملاحظهای برای تشویق خانوادهها به فرزندآوری انجام نشده است؛ البته با تصویب قانون جوانی جمعیت امیدهایی وجود دارد. پیشنهاد میشود ضمن مرتفع نمودن مشکلات اقتصادی در این خصوص، به ایجاد امنیت شغلی بیشتر برای زنان توجه گردد. همچنین میتوان از تجربه سیاستی کشورهای اسکاندیناوی نیز استفاده نمود البته باید در نظر داشته باشیم در کنار رشد در این کشورها، آسیبهایی نیز وجود دارند که در یافتن الگوی اسلامی ـ ایرانی باید برای آنها تدبیری اندیشیده شود.https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_172055_e72ce70ee99f9d5457f8639949675fd9.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظامراهبرد اجتماعی فرهنگی2251-708112520231222Investigation and ranking of the factors affecting the increase in the age of marriage, focusing on policy requirementsبررسی و رتبه بندی عوامل موثر بر افزایش سن ازدواج با تمرکز بر الزامات و بایسته های سیاستی10715217433510.22034/scs.2023.399237.1449FAنصیبهاسمعیلی؛ استاد یار جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه تهران. ایران0000-0003-4078-0198حجیهبی بی رازقی نصرآباددانشیار گروه جمعیت شناسی, دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران0000-0002-0990-9689Journal Article20230527The increase in the age of marriage is of special importance as an indicator that affects the delay in family formation and the decrease in fertility. Since increasing the age of marriage is affected by several factors, the ranking of these factors can play an essential role in targeted policies. In this paper, the method of hierarchical analysis and interviews with experts have been utilized in order to rank the factors influencing the increase in the age of marriage. For this purpose, an expert questionnaire was designed and completed by 11 scientific experts. The findings showed that the index of diminishing the value of marriage, weakening of religious beliefs, empowerment of women, the expansion of friendship between boys and girls before marriage, the expansion of movies on home networks, cinema, and the concern of providing suitable housing are the most important indices affecting the marriage age. The policy suggestions indicate that programs at the micro level and in families with the aim of creating a positive attitude towards marriage and welfare facilities at the macro level by the governments can be effective policies. They can also be an effective solution for providing marriage on time.افزایش سن ازدواج به عنوان شاخصی تاثیرگذار بر تاخیر در تشکیل خانواده و کاهش باروری از اهمیت ویژهای برخودار است. از آنجا که افزایش سن ازدواج از عوامل متعددی تاثیر میپذیرد، رتبه بندی این عوامل میتواند در سیاستگذاری-های هدفمند نقش آفرین باشد. در مقاله حاضر از روش تحلیل سلسله مراتبی و مصاحبه با خبرگان به منظور رتبه بندی عوامل تاثیرگذار بر افزایش سن ازدواج استفاده شده است. بدین منظور، پرسشنامۀ خبره طراحی و توسط 11نفر از خبرگان علمی تکمیل شد. یافتهها نشان داد که شاخص کاهش ارزش ازدواج، کم رنگشدن اعتقادات مذهبی و توانمندبودن زنان به ترتیب اثرگذارترین شاخصها و گسترش ارتباط دوستی پسران و دختران قبل از ازدواج، گسترش فیلم های شبکههای خانگی، سینمایی و دغدغه تامین مسکن مناسب به ترتیب مهمترین زیرشاخصهای موثر بر افزایش سن ازدواج جوانان از دیدگاه خبرگان علمی محسوب میشوند. پیشنهادات سیاستی حاکی از این است که سیاستگذاریها وبرنامهریزی های اثرگذار مشوق ازدواج با هدف ایجاد نگرش مثبت در امر ازدواج از طریق پویشهای رسانهای برای ازدواج از یک سو و بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی جوانان برای رسیدن به یک نتیجه مطلوب در سیاستگذاری های جمعیتی از سوی دیگر میتوانند توامان راهکاری تاثیرگذار بر فراهم سازی ازدواج به موقع باشد.https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_174335_8cccffd52b2143537b5947e337ec763a.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظامراهبرد اجتماعی فرهنگی2251-708112520231222Investigating girls' understanding of girlhood and explaining it in the policy and social planning system with emphasis on paragraphsبررسی درک دختران از دخترانگی و تبیین آن در نظام سیاستگذاری و برنامهریزی اجتماعی (با تأکید بر بند 5 و 12 سیاستهای کلی خانواده)15318018201710.22034/scs.2023.418956.1505FAآزادهنیازدانشجوی دکتری، دانشکده زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب قم، قم، ایران0000-0002-7323-3556قاسمزایریاستادیار، جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20231001Girl-hood is an identity tied with gender that, regardless of its singularities, is understood inconsistently in different social analytic systems. The current research aims at clarifying the relationship between the girls’ identity and perception of their girl-hood with their descriptions of it in the first place –free from prescriptions and pathologies. For the purpose, we adopted the qualitative method with a phenomenological strategy. To present the best aspect of the research, participants for the sample are chosen consciously so that they are of an age that is the threshold of a new identity, enabling them to explain girl-hood in a comprehensive manner. Therefore, we interviewed 20 girls born between 2001-2006. We gathered the complementary data of the interviews in form of focus groups. Among others, we went to the girls’ confrontation with those topics that better reflect girl-hood. The descriptive phenomenology of the girls’ descriptions of their girl-hood demonstrates that these girls and their perceptions of girl-hood are by no means merely an effect of the structure or institutional shortcomings; rather, due to their presence in fluid, identity-making contexts, they reflectively reconstruct their personal and by extension, their interpersonal and social identities. If we consider identity as one’s “stable” understanding and image of oneself, then in the lifeworld of these girls, the very topic of “identity” faces fundamental challenges.درک دختران از دخترانگی همان هویت گره خورده با جنسیت دختران میباشد که معمولاً توصیف آن در هر نظام تحلیل اجتماعی بدون توجه به ساخت منحصر به فردش بهگونهای متفاوت و حتی متناقض تفسیر و تعبیر میشود و نیاز به تبیین آن در نظام سیاستگذاری و برنامهریزی اجتماعی میباشد. هدف از پژوهش حاضر تشریح درک دختران از دخترانگی و بهتبع آن رسیدن به نقاط و نکات تحلیلی درخور توجهی در حوزه تحلیل اجتماعی خواهد بود که زمینه تأمل جدی و ارائه پیشنهادهایی در حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی اجتماعی با محوریت بندهای 5 و12 سیاستهای کلی خانواده را فراهم میسازد. بهمنظور انجام پژوهش و فراخور موضوع و مقتضیات، جهت شفافسازی توصیف تجربه زیسته دخترانگی روشی کیفی با راهبرد منتسب به روش پژوهش پدیدارشناسی انتخاب شد. توصیف درک دختران از دخترانگی نشان داد که این دختران و درکشان از دخترانگی، صرفاً معلول شرایط ساختاری یا کاستیهای نهادی نیست بلکه آنها بهجهت حضور در فضاهای سیال هویتساز، بازاندیشانه هویت شخصی و بهتبع آن هویت اجتماعیشان را بازسازی میکنند. توجه نظام تحلیل اجتماعی و سیاستگذاری فرهنگی و اجتماعی به همه ابعاد تحول رخ داده میتواند ما را با ظرفیتهای جدی نسل دختران جوان و نوجوان امروز بیشتر آشنا کند.https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_182017_15022f67db9303fac3340fec23ba227f.pdf