https://rahbordfarhangi.csr.ir/ راهبرد اجتماعی فرهنگی fa daily 1 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_225780.html حکمرانی شبکه‌ای نتیجه تعاملات بازیگران مختلف در عرصه حکمرانی می‌باشد. هدف از انجام این پژوهش ارائه الگوی حکمرانی شبکه‌ای از منظر آیت‌الله خامنه‌ای است. روش پژوهش از نوع کیفی با رویکرد استقرایی است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‏ها از تحلیل مضمون بهره گرفته شده است. جهت استخراج مضامین پایه‌ای، مضامین فراگیر و مضامین سازمان‌دهنده کلیه بیانات آیت‌الله‌خامنه‌ای، از آغاز ولایت در بازه زمانی پانزدهم خرداد سال یک هزار و سیصد و شصت و هشت تا پایان شهریورماه سال یک هزار و چهارصد و سه مورد بررسی قرار گرفته است که در مجموع طی 36 سال گذشته شامل 1991 مورد سخنرانی‌ها و بیانات ایشان می‌باشد. یافته‌های به دست آمده از تحلیل مضمون شامل 1306 مضمون پایه‌ای، 48 مضمون سازمان‌دهنده و 5 مضمون فراگیر است. نتایج به دست آمده حاکی از این است که الگوی حکمرانی شبکه‌ای از منظر مقام معظم رهبری دارای 5 بعد اصلی شامل «مقدمات و زمینه شکل‌گیری حکمرانی شبکه‌ای»، «مراحل و فرآیند حکمرانی شبکه‌ای»، «سطوح حکمرانی شبکه‌ای»، «ساختارهای حکمرانی شبکه‌ای» و «عوامل تقویت و تثبیت حکمرانی شبکه‌ای» می‌باشد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_225838.html در چهارچوب نظام جهانی کنونی، کشورهای بسیاری به اهمیت ایجاد و ترویج تصویر ملی مناسب با کشور خود پی برده‌اند. به‌طوری‌که همه‌ی دولت‌ها، شرکت‌ها و اشخاص برای بهبود تصویر جهانی خودشان راهبرد‌های مناسبی را ‏انتخاب کرده و بر اساس آن اقدامات شایسته‌ای را انجام می‌دهند. توجه به برندسازی ملی و انتخاب راهبردهای هدفمند در راستای ایجاد برند ملی شایسته، فرصت‌های مختلف و فراوانی را برای کشور موردنظر ایجاد میکند. درمجموع، تصویر مثبت و ‏بین‌المللی یک ‏کشور به‌جز محبوبیت و جذابیت به ابعاد گسترده‌تری از جمله اقتصاد، فرهنگ، هنر، سیاست و... ‏آن نیز اشاره ‏دارد. در همین راستا در این پژوهش تلاش نمودیم تا مولفه‌های تصویر مطلوب ملی را از دیدگاه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان یک متفکر دینی و رهبر انقلاب اسلامی با روش تحلیل مضمون به دست آوریم تا بر اساس این مولفه‌ها به تبلیغ یکپارچه جمهوری اسلامی ایران در فضای بین‌الملل بپردازیم. در این راستا با روش تحلیل مضمون به 6 بعد تصویر مطلوب ملی از دیدگاه رهبر معظم انقلاب رسیدیم که شامل «اسلام ناب: حرف و منطق نو و جذاب جمهوری اسلامی»، «اصول و سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران»، «ایران، کانون و محور مقاومت»، «ایران دارای تاریخ، فرهنگ و تمدنی عمیق»، «هویت ملت ایران» و بعد «ظرفیت‌ها و ویژگی‌های سرزمینی و انسانی ایران» می‌شود و در ادامه مولفه‌های تصویر مطلوب ملی از دیدگاه معظم‌له را استخراج کردیم که شامل 34 مولفه می‌باشد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_226306.html The issue of hijab and dress code is an essential element of an Islamic university, and finding ways to improve and promote it requires consulting religious sources and experts. Understanding the discourse of the Supreme Leader, as the guardian jurist and a Shia authority, regarding the issue of hijab is a social necessity to find strategies for its expansion in universities. This qualitative research initially analyzed the statements of the Supreme Leader on the issue of hijab using content analysis. Then, the extracted categories were presented to 23 university professors, experts, and those familiar with the field of religion. Based on these categories, semi-structured interviews were conducted to identify strategies for improving and enhancing the dress code in universities. The results indicate that university activities in cultural and psychological areas (such as fashion design festivals for hijab, providing opportunities for introducing and purchasing hijab essentials at affordable prices, increasing connections with Islamic universities, creating gender-specific recreational spaces, etc.) that honor and boost the self-esteem of students as Muslim individuals, as well as educational and disciplinary areas (such as creating curriculum resources on hijab with a global studies approach, mandating participation in cultural activities for norm-breaking students, etc.) are the most important strategies for improving the status of hijab in universities https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_227107.html گسترش کودکان‌کار مترو از معضلات جدیدی است که به افزایش آسیب‌های اجتماعی منجر شده است. موضوع مهمی که در خصوص کار این کودکان‌ وجود دارد، معنا و مفهومی است که کار برای آنان دارد. این معانی کار به وضوح تحت‌تأثیر تجربیات روزمره، چالش های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شکل گرفته است. هدف پژوهش بررسی ادراک معنایی کار از منظر کودکان‌کار متروی تهران بود، که با اتخاذ رویکردکیفی بروی 14 نفر از کودکان‌ کار متروی تهران در بازه سنی 9 تا 15 و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند مصاحبه انجام شد.گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت و با استفاده از روش‌ تحلیل تم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. روایی پژوهش با استفاده از اعتبار اعضا انجام شد و پایایی تحقیق هم با استفاده از روش توافق درون‌ موضوعی بدست آمد. نتایج تحلیل مصاحبه‌ها نشان دادند؛ 20 مقوله فرعی و 5 مقوله اصلی شامل؛ اداراک‌اقتضایی (وضعیت اقتصادی خانواده، وضعیت اجتماعی خانواده، انعطاف‌پذیری و تطبیق‌ با کار، رفتار حمایتی از خانواده)، ادراک‌اقتصادی (نیازهای مالی، مسئولیت‌پذیری مالی، دستمزد مکفی)، ادراک‌اجتماعی(منبع حمایت اجتماعی ، جامعه پذیری، تعاملات بین فردی با ماموران و تعاملات بین فردی بامسافران)، ادراک‌فردی (عدم نیاز به تخصص و مهارت خاص، استقلال کاری، سوء استفاده ازکودکان، محدودیت های آموزشی، آرزوهای نامعلوم) و ادرک‌فرهنگی (انتظارات خانواده، نقش هویت‌یابی کار، احساس تعلق هویتی به محیط‌کار، تجارب ناخوشایند) معانی کاررا در ذهن کودکان کار مترو شکل داده‌اند. فهم این معانی موجب درک بهتر نیازهای کودکان کار مترو میشود و میتواند به اجرای سیاستها و برنامههای حمایتی مؤثرتر منجر گردد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228049.html پژوهش حاضر با هدف مدرسه قوی، ورزش قوی، ایران قوی: تحلیل اثرات اجتماعی و اقتصادی بر موفقیت‌های ورزشی با تأکید بر مرجعیت علمی و حل مسائل ملی انجام شده است. این پژوهش با هدف تحلیل اثرات اجتماعی و اقتصادی بر موفقیت‌های ورزشی، به‌ویژه در راستای تقویت مرجعیت علمی و حل مسائل ملی، با روش کیفی و از طریق نظریه داده‌بنیاد انجام شده است. جامعه آماری شامل افرادی با تخصص در ورزش، آموزش و پرورش، علوم اجتماعی و اقتصادی است که از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی برای انتخاب مصاحبه‌شوندگان استفاده شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شده و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که عوامل متعددی از جمله آموزش مهارت‌های ورزشی، حمایت‌های سازمانی، ارزیابی مداوم عملکرد ورزشی، انگیزش و فرهنگ‌سازی ورزشی، و زیرساخت‌های ورزشی بر موفقیت‌های ورزشی تأثیرگذار هستند. همچنین، قوانین حمایتی و رسانه‌ها نقش کلیدی در توسعه ورزش دارند. در این راستا، وجود امکانات ورزشی مناسب، ایجاد برنامه‌های آموزشی برای دانش‌آموزان و ورزشکاران، و حمایت مالی از برنامه‌های ورزشی پیشنهاد شده است. نتایج این پژوهش تأکید دارند بر لزوم رویکرد جامع و هماهنگ برای تقویت فعالیت‌های ورزشی در مدارس و جامعه به‌منظور دستیابی به موفقیت‌های ملی در عرصه‌های ورزشی. همچنین، پیشنهادات شامل توسعه برنامه‌های آموزشی، تأمین منابع مالی برای ورزش‌های مدارس و ایجاد فرصت‌های شغلی در این حوزه است. این نتایج می‌توانند به تقویت و توسعه برنامه‌های تربیت بدنی در مدارس و بهبود وضعیت ورزش کشور کمک کنند. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228050.html هدف: با توجه به چالش‌های والدگری در عصر حاضر و ضرورت بازتعریف نقش مادری در بستر تحولات اجتماعی و فرهنگی، این مطالعه با هدف شناسایی مولفه های والدگری در مادران با سبک زندگی سهم‌گذارانه، در راستای اجرایی‌سازی بند ۱۲ سیاست‌های کلی خانواده انجام شد. روش: روش پژوهش بصورت کیفی بوده و داده ها از طریق نظریه داده بنیاد با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته از نمونه های پژوهش جمع آوری شد. نمونه شامل ۱۰ مادر دارای سبک زندگی سهم‌گذارانه بود که در سال ۱۴۰۳ از میان مادران ساکن تهران و از طریق پرسشنامه سبک زندگی سهم‌گذارانه و بر اساس ملاک‌های مشخص به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. سپس تحلیل داده ها با استفاده از روش کدگذاری استرواس و کوربین برمبنای نظریه داده بنیاد صورت گرفت. یافته ها: طی کدگذاری ها، مقوله محوری تحت عنوان «تحقق اراده مادر حول ایفای نقش والدینی احسن» انتخاب شد. همچنین کد «نگرش هستی محور مادر» بعنوان عامل زمینه ساز، کد «نقش‌گذاری مسئولیت مند و عاملیت مدار مادر» بعنوان عامل علّی و کد «فراهم آوردن محیط امن ارتباطی با فرزند» به عنوان راهبرد در این الگو مشخص شدند. نتیجه گیری: برخورداری مادر از نگرش سهم گذارانه و عمل براساس اصول آن بستری برای ایفای نقش به نحو احسن فراهم کرده، و سبب دستیابی به آرامش و تعامل وسعت بخش در روابط خانوادگی می گردد. این پژوهش گامی علمی جهت عملیاتی نمودن بند ۱۲ سیاست‌های کلی خانواده به شاخص‌های میدانی به‌منظور توانمندسازی مادران در نقش تربیتی شان محسوب می‌شود. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228713.html این پژوهش با هدف واکاوی سیاست‌ها و اقدامات تربیتی وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۹ انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ذینفعان (معلمان، مدیران و سیاستگذاران) بوده و داده‌ها با بهره‌گیری از تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. رویکرد مطالعه طولی در این بازه سه دهه‌ای امکان شناسایی روندها، تداوم‌ها و شکاف میان سیاست‌های مصوب و واقعیت اجرا را فراهم ساخت.یافته‌های پژوهش در سه مضمون اصلی طبقه‌بندی شدند: الف. بحران مشروعیت و کارآمدی تربیت رسمی که ناشی از بی‌اهمیتی ساختاری به تربیت، کاهش سرمایه انسانی، ضعف تخصص‌گرایی مربیان و کمبود منابع مالی است؛ ب. ضعف حکمرانی تربیتی شامل فقدان راهبری مقتدر، ناتوانی در بهره‌گیری از ظرفیت نهادهای مکمل و نبود حمایت سیاسی عملی؛ و ج. ساختار ناکارآمد و فقدان چشم‌انداز مشخص که با غلبه رویکردهای سنتی، ناکارآمدی مدیریتی و چالش‌های بیرونی همچون فضای مجازی و شکاف نسلی همراه است. در عین حال، نمونه‌هایی نظیر شوراهای دانش‌آموزی و برخی برنامه‌های پرورشی به‌عنوان موفقیت‌های جزئی شناسایی شدند که نشان‌دهنده ظرفیت‌های بالقوه نظام تربیتی است.نتایج نشان می‌دهد که برای احیای نقش تربیت رسمی، باید بازاندیشی بنیادین در سیاست‌گذاری انجام شود و اقداماتی نظیر تقویت تخصص مربیان با بهره‌گیری از فناوری‌های آموزشی، تمرکززدایی و واگذاری اختیارات به مدارس، تأمین منابع پایدار، و مشارکت فعال نهادهای فرهنگی و اجتماعی دنبال گردد. این پژوهش با بهره‌گیری از تحلیل مضمون و مطالعه طولی، تصویری متوازن از نقاط ضعف و قوت ارائه کرده و راهکارهایی نوین برای ارتقای سیاست‌های تربیتی پیشنهاد می‌دهد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228951.html آمار و ارقام در صنعت گردشگری نشان می‌دهد که این صنعت یک فرصت طلایی پیش رو برای همه کشورهای دنیا برای تحقق ارزآوری اقتصادی و توسعه مؤلفه‌های اقتصاد داخلی کشورهاست، حتی کشورهای نفت‌خیز آسیای جنوب غربی از جمله عربستان سعودی نیز برای کاهش وابستگی خود به درآمدهای بادآورده نفتی امروزه سعی در تقویت پیشران‌های توسعه اقتصاد گردشگری خود دارند. جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به ظرفیت‌های عظیمی و منحصر به فردی که در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری داراست، می‌تواند از این فرصت برای درونی سازی اقتصاد کشور و رهایی از وابستگی به درآمدهای نفتی و خام فروشی در چارچوب سیاست‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی بهره برد. هدف: این پژوهش به بررسی جایگاه و چالش های نهادی موجود در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری در پیشبرد سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی پرداخته است. روش: بامطالعه سیاست های اقتصاد مقاومتی و تحقیقات پیشین انجام شده در حوزه گردشگری و اقتصاد مقاومتی و مصاحبه با صاحبنظران، چالش های موجود شناسایی و با روش تحلیل مضمون، مضامین ساختاری استخراج گردید.یافته ها: کلیه چالش های نهادی در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری برای پیشبرد سیاست های کلی اقتصادی مقاومتی به سه مضمون ساختاری (قانون گذاری، اجرا و نظارت) تقسیم شدند. نتیجه گیری: از آنجایی که حوزه میراث فرهنگی و بخصوص گردشگری حوزه‌ای بین بخشی است نهادها در سه حوزه قانون گذاری، اجرا و نظارت، مرتبط با مأموریت‌های این حوزه بسیار زیاد هستند چرا که حوزه گردشگری قادر است بسیاری از بخش های نهادی را به خود درگیر نماید. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228204.html این پژوهش با رویکردی قرآنی، به بررسی عوامل مؤثر بر تعارضات زناشویی در رابطه همسری پرداخته و هدف آن، ارائه چارچوبی نظری مبتنی بر قرآن کریم برای شناخت و تحلیل عوامل تعارضات زناشویی و فراهم‌سازی زمینه‌ای برای طراحی مداخلات آموزشی و فرهنگی در راستای کاهش طلاق و ارتقاء سلامت خانواده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تدبری و بهره‌گیری از تدبر در آیات قرآن، به شناسایی و دسته‌بندی عوامل تعارضات زناشویی پرداخته و پس از تعریف مفهومی تعارضات، هشت دسته عامل کلیدی استخراج و شبکه ارتباطی آن‌ها ترسیم شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند نارسایی در ایفای نقش‌های جنسیتی و تأمین حقوق متقابل زوجین، به عنوان بستر اصلی شکل‌گیری روابط سالم، نقصی بنیادین در روابط زناشویی ایجاد کرده و زمینه‌ساز تعارضات جدی در تمامی ابعاد زندگی می‌شود. همچنین، صفات منفی و باورهای آسیب‌زا (به عنوان عوامل پایه ای تشدید کننده تنش ها)، ضعف مهارتی ( به عنوان عامل رفتاری)، روابط اجتماعی ناکارآمد، مسائل مالی و اختلالات جنسی ( به عنوان عوامل زمینه ای)، در آشکار شدن و تداوم تعارضات مؤثرند. این ساختار نظری مبتنی بر قرآن، از شکل‌گیری هویت جنسیتی آغاز شده و با تبیین نقش‌های زنانه و مردانه در مناسبات بین فردی، به ریشه‌یابی و پیشگیری از تعارضات زناشویی می‌پردازد. درک عمیق این عوامل و راهکارهای قرآنی مرتبط با آن‌ها، برای سیاست‌گذاران در حوزه جمعیت و خانواده، ابزاری قدرتمند برای طراحی مداخلات مؤثر، برنامه‌های آموزشی پیش از ازدواج و حین آن، و در نهایت، تقویت پایداری خانواده، کاهش طلاق، و ارتقاء شاخص‌های سلامت خانواده و جمعیت فراهم می‌آورد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_228601.html موضوع مقاله راهبرد اولویت‌بندی مسائل در سازمانهای سرآمد و "چگونگی" عملیاتی‌‌سازی و کاربست آن با تأکید بر یافته‌های به دست آمده از مطالعه موردی در پژوهشگاه رویان می‌باشد. هدف پژوهش احصاء چالش‌ها و مسائل اصلی و هم‌چنین اولویت‌بندی آنها در سطح پژوهشگاه رویان و به‌تفکیک معاونت‌های چهارگانه پژوهشی، آموزشی، درمان و پشتیبانی می‌باشد. روش پژوهش با توجه به مسأله آن، کیفی و از نوع بحث گروهی یا گروه‌مرکز می‌باشد. گروه مرکز از جمله روش‌های گردآوردی داده‌ها در هر دو روش کمّی و کیفی به شمار می‌رود. روش گروه‌مرکز به نوعی بحث گروهی اطلاق می‌شود که درصدد کاوش دسته‌ای از جریان‌های معین است. تحقیق گروه‌مرکز بر تسهیل بحثی سازمان‌یافته با گروهی از افراد انتخاب شده استوار است، زیرا تصوّر می‌شود این افرد نماینده برخی طبقه‌ها و قشرهای اجتماعی هستند. نتایج برآمده از پژوهش نشان می‌دهند که: مقوله‌ی «مشکلات رفاهی و اقتصادی و حقوق پایین» با نمره 34380 مهمترین چالش پژوهشگاه می‌باشد. مقوله‌ی «نیاز به تشویق نیروهای پرکار و تفکیک از نیروهای کم‌کار» نیز با نمره 30100 دوّمین چالش پژوهشگاه می‌باشد. این چالش دوّمین چالش معاونت‌های شماره یک و سه و سوّمین چالش معاونت‌های شماره دو و چهار نیز می‌باشد. مقوله‌ی «نیاز به رسیدگی به خواسته‌های نیروها و شنیدن حرف‌های آنها» نیز با نمره 30096 سوّمین چالش پژوهشگاه می‌باشد. این چالش سوّمین چالش معاونت‌های شماره یک و دو و سه و پنجمین چالش معاونت‌ شماره چهار می‌باشد.کم‌اهمیّت‌ترین چالش‌ پژوهشگاه، مقوله‌ی «وضعیت بهتر اعضای هیأت علمی دانشگاهی نسبت به اعضای هیأت علمی رویان» با نمره 9657 می‌باشد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_229757.html مهندسی ذهن به‌عنوان رویکردی میان‌رشته‌ای، با بهره‌گیری از یافته‌های علوم شناختی، روان‌شناسی و علوم اعصاب، تلاش می‌کند سازوکارهای ذهن و مغز انسان را بشناسد و از طریق فناوری‌های نرم نظیر رسانه، بر افکار، نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعی تأثیر بگذارد. اهمیت این موضوع در جهان امروز از آن‌روست که پیامدهای آشکار و پنهان مهندسی ذهن می‌تواند بر ساختارهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جوامع اثرات عمیقی برجای گذارد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و دسته‌بندی پیامدهای پنهان مهندسی ذهن بر افکار و رفتار اجتماعی و ارائه چارچوبی تحلیلی برای فهم و مدیریت این پیامدها در سطح فردی و اجتماعی است. برای دستیابی به این هدف، داده‌های پژوهش از طریق تحلیل محتوای متون تخصصی و منابع علمی گردآوری شد. سپس این داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون کدگذاری و دسته‌بندی شدند. در ادامه، مضامین اصلی استخراج و از طریق روش‌های اعتبارسنجی، نتایج مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌های پژوهش شامل 54 مضمون سازمان‌دهنده و 8 مضمون فراگیر است. این مضامین پیامدهای پنهان مهندسی ذهن را در حوزه‌هایی چون ایجاد باور، تغییر باور، تغییر رفتار، نفوذ، مقابله با نفوذ، مشروعیت بخشیدن به نظام‌های سیاسی، جهت‌دهی افکار عمومی و ایجاد تفاهم عمومی نشان می‌دهند. نتایج حاکی از آن است که مهندسی ذهن می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی نگرش‌ها و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی ایفا کند. بر این اساس، این پژوهش علاوه بر غنای نظری، پیشنهادهای کاربردی برای بهره‌گیری مسئولانه از مهندسی ذهن در سیاست‌گذاری‌ها ارائه می‌کند. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_232028.html در این مقاله اهمیت اوقات فراغت در زندگی سالمندان بعنوان گروهی رو به فزونی، جایگاه آن در ارتباط با افزایش کیفیت زندگی مطرح و لذا چگونگی گذران اوقات فراغت بر حسب تحقیقات انجام شده مورد بررسی قرار گرفته است. هدف آن است که با معرفی تفاوت های اوقات فراغت زنان و مردان سالمند هم از بعد میزان و هم از بعد فعالیت، زمینه لازم جهت برنامه ریزی و سیاستگذاری اجتماعی روشن شود. تحقیق با رویکرد کیفی و به تحلیل محتوای کلیه آثار پژوهشی مرتبط و در دسترس از دهه 80 به این سو به شیوه تمام شماری پرداخته است. در نهایت با معرفی سیاستهای ناظر به موضوع گذران فراغت سالمندان از یکسو و تحلیل داده های حاصل از ۸ پژوهش معتبر از ۱۸ مقاله پژوهشی، مقولات اصلی، مقولات فرعی و مفاهیم هر یک بطور مستقل و نیز در ارتباط با یکدیگر احصا کرده است. مهمترین یافته های تحقیق عبارتند از: گذران اوقات فراغت سالمندان دو جنس بر حسب زمان، نوع فعالیت و مکان گذران متفاوت است. تمایز جنسیتی در فعالیت های ورزشی فراغتی خود را به بارزترین شکل عیان می سازد. استقلال کمتر، عهده داری مسئولیت کار خانگی و نقش های مراقبتی، در بین زنان و محدودیت دسترسی، زندگی در تنهایی و هزینه ها بطورکلی از اصلی ترین موانعی است که عمدتا تعیین کننده اصلی گذران اوقات فراغت به شمار می رود. در نهایت بر حسب مقولات، راهکارهای عملیاتی و گام های اجرایی در جهت بهبود و تحقق مطرح شده است. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_232960.html این پژوهش با شناسایی چالش های سازمان های مردم نهاد و ارائه راهبردهای سیاستگذاری با هدف فعالسازی و جلب مشارکت سمنها در زمینه ی پیشگیری اجتماعی از مصرف مواد اعتیادآور پرداخته است. روش پژوهش تحلیل تماتیک و داده ها با انجام مصاحبه ی نیمه ساخت یافته با 20 نفر از مؤسسان، کارشناسان و فعالان به شیوه نمونه گیری نظری گردآوری شده است. با انجام سه مرحله کدگذاری، 60 کد اولیه شناسایی شدند. با ترکیب کدهای اولیه، 12 تم فرعی استخراج و سپس در ذیل 2 تم فراگیر یکپارچه شدند. یافته های پژوش نشان میدهد تمهای فرعی: فقدان پایداری در تأمین منابع مالی، چالشهای جذب و نگهداشت سرمایههای انسانی، ضعف تعامل میان دستگاه دولت و سمنها، عدم اعتماد جامعه و دولت به سمنها، کمبود سرمایه اجتماعی فرهنگی سمنها و عدم حضور سمنها در تدوین سیاستگذاری های اجتماعی، تم فراگیر «چالش های سمن ها» را برجسته کردند و تم‌های فرعی: تصویب و تخصیص ردیف بودجه برای سمن‌ها، تصویب و تخصیص اعطای کمک‌های غیرنقدی به سمن‌ها، بازتدوین قوانین و لوایح بسترساز همگرایی دولت با سمن‌ها، فرهنگسازی اعتماد به عملکرد سمن‌ها، ظرفیت‌سازی تقویت سرمایه اجتماعی-فرهنگی سمنها و تدوین قوانین مشارکت سمن‌ها در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی، تم فراگیر «راهبردهای سیاست‌گذاری جلب مشارکت سمنها» را برجسته کردند. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_235162.html مقاله حاضر با واکاوی مفهوم حفره های ساختاری در شبکه های اجتماعی و با تمرکز بر فصل هفتم برنامه تلویزیونی "حسینیۀ معلّی" در بستر اینستاگرام، در پی بازتعریف مفهوم "حفره‌های ساختاری" در چارچوب بومی و فرهنگی-دینی جوامع اسلامی و طرح رویکرد "تحلیل شبکۀ اسلامی(INA)" است. این پژوهش با به‌کارگیری روش کیفی-ترکیبی شامل تحلیل شبکه‌های اجتماعی کیفی(QSNA)، تحلیل تماتیک و تحلیل محتوای چندمنبعی، ساختار روابط، نقش میانجی‌گران و تاثیر شکاف‌ها بر جریان اطلاعات و انسجام هویتی در شبکۀ مذکور را مورد مطالعه قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شکاف‌ها در این شبکه به دو نوع کارساز و مسئله‌ساز تقسیم می گردند؛ شکاف‌های کارساز به عنوان فرصت‌هایی برای نوآوری و تعمیق ارتباطات میان گروه‌ها عمل می‌کنند، در حالی که شکاف‌های مسئله‌ساز منجر به گسست اجتماعی، بروز حفره‌های ساختاری و درنهایت فروپاشی شبکه می گردند. بنابراین مدیریت هوشمند شکاف‌ها توسط میانجی‌های معنوی، فرهنگی و رسانه‌ای برای حفظ انسجام و مشروعیت سیاسی-مذهبی امری مهم به شمار می‌رود. در نهایت رویکرد تحلیل شبکۀ اسلامی، علاوه بر ارتقای فهم علمی، می تواند زمینه‌ساز سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و رسانه‌ای کاربردی در جهت تقویت انسجام دینی و پیشگیری از بحران‌های فرقه‌ای نیز باشد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_241159.html موضوع این پژوهش بررسی جامعه‌شناختی «امید اجتماعی جوانان استان گیلان» است. هدف تحقیق؛ کشف، تبیین و مدل‌سازی سازوکارهای چندبعدی مؤثر بر شکل‌گیری، پایداری و ارتقای امید اجتماعی در میان جوانان استان گیلان است؛ به گونه‌ای که روابط پیچیده و تعاملات میان عوامل مختلف مورد شناسایی و تحلیل قرار گیرد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش نظریه داده‌بنیاد ، از طریق انجام 21 مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با جوانان 18 تا 35 ساله استان گیلان به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. سوال اصلی پژوهش، پیرامون شناسایی عوامل موثر بر تقویت امید اجتماعی و تعامل این عوامل در ساختار امید اجتماعی می‌باشد و تحلیل داده‌ها با استفاده از فرآیند کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) صورت گرفته و منجر به شناسایی، دسته‌بندی و تحلیل جامع عوامل کلیدی تقویت‌کننده امید اجتماعی در پنج بعد اصلی شامل عوامل فردی (مانند تلاش، نگرش مثبت، خودباوری)، اجتماعی (شامل عدالت، مشارکت و سرمایه اجتماعی)، اقتصادی (مشتمل بر ثبات، فرصت‌های شغلی و عدالت اقتصادی)، سیاسی (مانند شفافیت، مشارکت و برقراری عدالت سیاسی) و آموزشی-رسانه‌ای (نظیر انتشار محتوای مثبت و انگیزشی، آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی فردی) شده است. یافته‌ها نشان دادند که امید اجتماعی جوانان حاصل تعامل پویا میان عوامل یادشده است. بر پایه تحلیل داده‌ها، مدل «معماری امید اجتماعی» به‌عنوان نظریه‌ای بومی ارائه شد که چگونگی درهم‌تنیدگی این مؤلفه‌ها را در تکوین و تقویت امید اجتماعی جوانان تبیین می‌کند و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و فرهنگی آینده قرار گیرد. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_241199.html انقلاب اسلامی ایران پدیده‌ای نوظهور در عصر مدرن محسوب می‌شود. خروج از وضعیت انقلابی و تثبیت ارزش‌های جایگزین نیازمند ایده نهادسازی بود. نهادهای انقلابی به‌عنوان شکل جدیدی از نهادهای فعال در حوزه سیاستگذاری عمومی و حکمرانی ایران پساانقلاب، از متغیرهای مختلفی در زمینه تاسیس خود اثر پذیرفتند. مقاله حاضر شرایط تاریخی تاسیس نهادهای انقلابی اقتصادی در ایران پس از وقوع انقلاب اسلامی در دهه ۱۳۶۰ را بررسی می‌کند. هدف مقاله، شناسایی شرایط علّی و زمینه‌های تاریخی موثر بر شکل‌گیری این نهادها و تبیین منطق نهادی حاکم بر تاسیس آن‌هاست. پژوهش با تمرکز بر شش نهاد اقتصادی انقلابی شامل بنیاد مستضعفان، بنیاد مسکن، جهاد سازندگی، سازمان اقتصاد اسلامی ایران، ستاد اجرایی فرمان امام و کمیته امداد امام خمینی(ره) انجام شده است. روش تحقیق، مقایسه‌ای ـ کیفی و مبتنی بر تکنیک جبر بولی است که امکان تحلیل ترکیب‌های مختلف شروط علّی را فراهم می‌سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد تاسیس این نهادها متاثر از سه شرط مشترک بوده است: شکل‌گیری ائتلاف‌های حامی، ناتوانی رژیم پهلوی در حل مشکلات سیاستی، و تاکید و هشدار رهبر انقلاب در گفتار سیاسی. نتایج مقاله حاکی از آن است که نهادهای انقلابی اقتصادی به‌عنوان پاسخ‌های نهادی بدیل، نقش مهمی در بازتعریف حکمرانی اقتصادی و اجتماعی ایران پس از انقلاب ایفا کرده‌اند. https://rahbordfarhangi.csr.ir/article_243375.html برنامه‌های کشور ازمهمترین برنامه‌ریزی‌های کشور است که اقدامات کلان اجرایی را مشخص می‌کند.از برنامه دوم تا هفتم،موضوع زن و خانواده در این برنامه‌ها قابل پیگیری است واحکامی در این زمینه‌ها مصوب شده است. البته رویکردهای برنامه‌های توسعه در این زمینه متفاوت است ودر برنامه سوم، چهارم و ششم متاثر ازادبیات توسعه و با رویکردهای،«زن و توسعه» و«جنسیت و توسعه» و برنامه پنجم با رویکرد« خانواده‌گرایی» و نقش زن در خانواده دنبال شده است. در برنامه هفتم پیشرفت که ذیل گفتمان سیاسی اصولگرایی تدوین و تصویب شده است، فصل مجزایی به موضوع زن، خانواده و جمعیت تخصیص داده شده است. در این پژوهش با رویکرد پژوهش کیفی و با تمرکز بر تحلیل گفتمان به روش لاکلا و موفه، احکام برنامه هفتم با موضوع زنان و خانواده، بررسی شد و تمایزات گفتمانی این برنامه با برنامه‌های پیشین بدست آمد. دال مرکزی این برنامه «الگوی سوم زن» است که ادبیات انقلاب اسلامی در موضوع زن به شمار می‌آید. این برنامه در دال مرکزی خود هم در تمایز با برنامه سوم توسعه با رویکرد زن و توسعه و هم با برنامه چهارم توسعه با رویکرد جنسیت و توسعه است. این برنامه که در گفتمان سیاسی اصولگرایی طراحی شده است با برنامه پنجم توسعه که نیز تمایزاتی دارد و توجه به جایگاه خانواده را به توجه به کنش اجتماعی زنان دنبال کرده است. در این برنامه، خانواده‌گرایی در کنار توسعه کنشگری اجتماعی زن توامان قابل ردیابی است و با تمرکز بر نشانه‌های«خانواده‌گرایی»،«کنش اجتماعی زنان»،«حمایت از مادری»،«عاملیت‌افزایی زنان» و «الگوی حکمرانی و اقدام» مفصل‌بندی شده است.