راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

نقش گروه‌های مرجع و سرمایه‌ی فرهنگی در انگیزه‌ی تحرک اجتماعی دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته جامعه شناسی گروه های اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
انگیزه‌ی تحرک اجتماعی از مباحث مهم علوم اجتماعی است که اثرات فراوانی در سطح خرد و کلان بر زندگی افراد دارد. هرچه امکان تحرک اجتماعی در جامعه‌ای بالاتر باشد آن جامعه می‌تواند توسعه‌یافتگی بیشتری را تجربه کند. در پژوهش حاضر نقش دو متغیر اثرگذار بر انگیزه‌ی تحرک اجتماعی شامل گروه‌های مرجع و سرمایه‌ی فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است. برای نیل به این هدف از تکنیک پژوهشی پیمایش استفاده شد و از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، ۳۸۱ نفر با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شد. به علت در دسترس نبودن ابزار سنجش معتبر برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه‌های طراحی‌شده مورد بررسی قرار گرفته و تائید شد. نتایج حاصل از آزمون فرضیات نشان داد که متغیر گروه‌های مرجع شامل خودی و غیرخودی توانست ۲۱ درصد و متغیر سرمایه‌ی فرهنگی شامل سرمایه‌ی تجسم‌یافته، عینیت یافته و نهادینه‌شده ۳۰ درصد از واریانس انگیزه‌ی تحرک اجتماعی را پیش‌بینی کنند. عضویت در یک گروه می‌تواند به رفتارهای جدیدی منتج شود و فرد را به سمت تحرک اجتماعی رهنمون سازد. وقتی فرد سرمایه‌ی فرهنگی بالاتری دارد می‌تواند آن را به سرمایه‌های دیگر تبدیل کند. بنابراین سرمایه‌ی فرهنگی از عوامل تأثیرگذار بر تحرک اجتماعی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Role of Reference Groups and Social Capital in Social Mobility Motivation in Students

نویسندگان English

Shamsolmolouk Seifoddini-Khaleghi 1
Amir-Masoud Amir-Mazaheri 2
Shahla Kazemipour 3
Hossein Aghajani-Mersa 4
1 Ph.D. Student of Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran, (Corresponding Author)
3 Associate Professor of Demographics, Tehran University, Tehran, Iran
4 Associate Professor of Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The concept of social mobility is an important topic in the social sciences which affects people’s lives at both the micro and the macro level. The existence of greater opportunities for social mobility in a society implies that society can progress further. In this research, the role of two influencing variables on the Motivation of Social Mobility, including Reference Groups and Cultural Capital, has been investigated. A survey research technique was used and 381 students of Islamic Azad University of Science and Research Unit were selected using Cochran's formula. Because a valid measurement instrument did not exist, a researcher-made questionnaire was made to measure the research variables. The validity and reliability of the designed questionnaires were examined and confirmed. The results of the hypotheses test showed that the variable of Reference Groups including Insiders and Outsiders could predict 21% and the variable of Cultural Capital including Embodied, Objectified and Institutionalized Capital could predict 30% of the variance of Social Mobility Motivation. It can be said that being a member of a group can lead to new behaviors and direct a person to social mobility. When a person has a higher cultural capital, he can convert it into other types of capital. Therefore, cultural capital can be an influential factor affecting social mobility.

کلیدواژه‌ها English

social mobility motivation
reference group
cultural capital
social bas
فهرست منابع
آراسته‌خو، محمد (1381). فرهنگ اصطلاحات علمی  ـ اجتماعی. تهران: چاپخش.
استونز، راب (1393). متفکران بزرگ جامعه‌شناس. ترجمه مهرداد میردامادی، تهران: مرکز.
بحری‌پور، عباس؛ ذوالفقاری، ابوالفضل و رستگار‌خالد، امیر (1391). بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی (مطالعه موردی شهرستان کاشان). پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 1(4)، 89-109.
بوردیو، پیر (1380). نظریه کنش. ترجمه مرتضی مردی‌ها، تهران: نقش‌و‌نگار.
تراسبی، دیوید (1397). اقتصاد و فرهنگ. ترجمه کاظم فرهادی، تهران: نی.
توسلی، غلامعباس (1383). تحلیلی از اندیشه پیر بوردیو درباره فضای منازعه‌آمیز اجتماعی و نقش جامعه‌شناسی. نامه علوم اجتماعی، 11(3).
خدابنده‌لو، سعید (1372). تحرک اجتماعی (بین نسلی): مطالعه موردی شهر کرمانشاه. (پایان‌نامه دکترای جامعه‌شناسی). دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
خسروی، سحر؛ محسنی تبریزی، علیرضا و آقاجانی مرسا، حسین (1400). تبیین جامعه‌شناختی سهم سرمایه اجتماعی در تحرک اجتماعی. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 13(2)، 99-113.
رحیمی‌زاد، فائزه (۱۳۹۵). بررسی عوامل مؤثر بر تنبلی اجتماعی دانشجویان. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده پردیس نیمه حضوری. مرکز آموزش‌های تخصصی آزاد، تهران، ایران.
رستگار خالد، امیر؛ محمدی، میثم و پاکباز، سکینه (1392). رابطه بین سرمایه فرهنگی و کیفیت زندگی. فصلنامه توسعه اجتماعی، (7)، ۷۷-۱۰۶.
زارع، بیژن و لطفی، مهوش (139۲). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تحرک بین‌نسلی در شهر کرمانشاه. مسائل اجتماعی ایران، سال چهارم، (۱)، ۱۱۳-۱۳۹.
زارع، بیژن و لطفی، مهوش (1394). تحلیل جامعه‌شناختی تحرک اجتماعی بین نسلی در شهر کرمانشاه. تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی. پژوهشنامه علوم انسانی، 7(1).
شهریاری‌پور، رضا؛ امین‌بیدختی، علی‌اکبر؛ محمدی‌فر، محمدعلی و کیانی، کورش (۱۳۹۵). پیش‌بینی گرایش به مهاجرت دانشجویان نخبه از کشور بر اساس تأثیر میزان رضایت و نگرش آنان نسبت به تصویر و جو دانشگاه (مطالعه موردی: دانشگاه سمنان). آموزش عالی ایران، ۸(۳)، ۲۶-۴۹.
غفاری، زهرا و حقیقتیان، منصور (1396). تأثیر سرمایه فرهنگی تجسم‌یافته (ذهنی) بر تحرک اجتماعی میان نسلی (مورد مطالعه: شهروندان 30 تا 54 ساله شهر گرگان). فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، 11(4)، 183-206.
فاضلی، محمد (1382). مصرف و سبک زندگی. تهران: صبح صادق.
فیروزجائیان، علی‌اصغر و شریفی‌مقدم، پرویز (۱۳۹۶). تحلیل تنبلی دانشگاهی به مثابه تنبلی اجتماعی در میان دانشجویان دانشگاه مازندران. جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و هشتم، (4)، 5-۷۰.
کاظمی‌پور، شهلا (1378). الگویی در تعیین پایگاه اجتماعی اقتصادی افراد و سنجش تحرک اجتماعی با تکیه بر مطالعه موردی در شهر تهران. نامه علوم اجتماعی، (14)، 172-139.
کرمی، فرید (1399). بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر تحرک اجتماعی (بین نسلی) زنان شهر دهلران. دانشگاه شهید چمران اهواز.
گیدنز، آنتونی (1381). مبانی جامعه شناسی. ترجمه منوچهر صبوری کاشانی، تهران: نی.
لطفی، مژگان (1387). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و فرهنگی با تحرک اجتماعی. (پایان‌نامه دکترای جامعه‌شناسی). دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
مجد‌الدین، اکبر (1396). بررسی دلایل و آثار افزایش سن ازدواج دختران روستایی در آشتیان. پژوهشــنامه علوم انسانی، (53)، 375-386.
مرتون، رابرت (1385). مشکلات اجتماعی و نظریه جامعه‌شناختی. ترجمه نوین تولایی، تهران: امیر‌کبیر.
موسوی، کما‌ل‌الدین و جوادی، سمانه‌سادات (۱۳۹۷). بررسی نقش استفاده از اینترنت در میزان بروز عادات و خصلت‌های منفی فرهنگی: مطالعه موردی شهر کاشان. فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، سال چهار، (۱۴)، ۲۴۹-۲۸۱.
مهدی‌لو، م (1399). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تحرک اجتماعی دانشجو ـ معلمان دانشگاه فرهنگیان ارومیه. (پایان‌نامه دکترای جامعه‌شناسی). دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
نایبی، هوشنگ و معصومی‌راد، رضا (1390) بررسی عوامل فرهنگی مؤثر بر تحرک اجتماعی مردان 35 تا 65 ساله شهر تهران. مطالعات جامعه شناختی، 18(39)، 1-34.
هاشم‌زهی، نوروز و قدیمی، بهرام (۱۳۹۹). تحرک اجتماعی میان‌نسلی در بین شهروندان تهرانی. بررسی مسائل اجتماعی ایران، ۱۱(۲)، ۲۰۱-۲۳۲.
 
Chetty, R.; Hendren, N.; Kline, P. & Saez, E. (2014). Where is the land of opportunity? The geography of intergenerational mobility in the United States. Quarterly Journal of Economics, 129(4), 1553-1623.
Delajara, M.; Vázquez, R. & Grajales, R. (2020). Social mobility in Mexico, What can we learn from its regional variation? Agence Française de Développement Working Paper.
Dodin, M. F.; Henkel, L.; Sachs, D. & Schüle, P. (2021). Social Mobility in Germany. CESifo Working Paper No. 9200, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3892624 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3892624.
Georg, W. (2004). Cultural capital and social inequality in the life course. European Sociological Review, 20(4), 333-344.
Iversen, K. (2017). Cultural Capital, Reference Group, and Social Mobility in India. Economic & Political Weekly.
Leites, M. & Ramos, X. (2019). Intergenerational mobility and reference groups. Serie Documentos de Trabajo, 19-23.
Lipset, S. & Bendix, R. (1959). Social Mobility in Industrial Society. Berkeley: University of California Press.
Lipset, S. M. (2018). Social mobility in industrial society. Routledge.
Nunn, A.; Johnson, S.; Monro, S.; Bickerstaffe, T. & Kelsey, S. (2007). Factors influencing social mobility. Technical Report. Her Majesty’s Stationery Office. available at http://eprints.hud.ac.uk/id/eprint/6057/.
Piketty, T. (2000). Theories of persistent inequality and intergenerational mobility in A.B. Atkinson and F. Bourguignon (eds.), Handbook of Income Distribution (Vol. 1). Amsterdam.
Reeves, A. & Vries, R. (2018). Can cultural consumption increase future earnings? Exploring the economic returns to cultural capital. The British journal of sociology, 214-240.
Uzair-ul-Hassan, M.; Parveen, I. & Saleem, S. (2020). Education Participation and Social Mobility Implications of Cultural Capital in Women’s Highe. Pakistan Journal of Education, 36(3), 145-169.
Xie, Y.; Dong, H.; Zhou, X. & Song, X. (2022). Trends in social mobility in postrevolution China. Proceedings of the National Academy of Sciences, 119(7).

  • تاریخ دریافت 01 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 14 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 14 تیر 1402