راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

تأثیر مناسک پیاده‌روی اربعین بر قدرتمندی هویت در جامعه عرب‌زبان خوزستان (نظریه‌ای داده‌بنیان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان
چکیده
مناسک و آئین‌های دینی ازجمله پیاده‌روی اربعین در جوامع انسانی تأثیر مهمی در همبستگی اجتماعی و قدرتمندی هویت دارد. این پژوهش با هدف ادراک فهم نخبگان و فعالان سیاسی ـ اجتماعی عرب‌زبان خوزستانی در سازوکار تأثیر پیاده‌روی اربعین بر روی همبستگی اجتماعی و تقویت هویت ملی عرب‌زبانان خوزستان انجام شده است. روش مورد استفاده در این تحقیق از روش کیفی نظریه زمینه‌ای چارمرزی استفاده شده و محقق داده‌ها را با استفاده از مصاحبه‌های عمیق با ۳۰ نفر از نخبگان و فعالان سیاسی ـ اجتماعی عرب‌زبان جمع‌آوری کرده است. در مبانی نظری از نظریه‌های گیرتز، گافمن، ‌تر و فارابی که بر تأثیر مناسک دینی بر هویت‌سازی و معناسازی دارند، استفاده گردید. یافته‌های محقق با استفاده از نزدیک به ۲6۰ کد اولیه استخراج شده هشت کد متمرکز برساختی «فرصت فقرزدایی و محرومیت‌زدایی»، «حس محرومیت تجربه‌شده»، «تدارک فضای شناختی از عرب‌زبانان»، «زدودن بدبینی و عرب‌ستیزی»، «الگوواره هویت‌ساز اربعین»، «هویت ملی قدرتمندتر» را استخراج و سپس داستان روایت را تدوین کرده است. نتیجه‌گیری: پیاده‌روی اربعین در تقویت هویت ملی و افزایش همبستگی اجتماعی و کاهش قوم‌گرایی در میان عرب‌زبانان تأثیر مثبت داشته است و پیاده‌روی اربعین را به‌مثابه فرصتی برای محرومیت‌زدایی و زدودن عرب‌ستیزی و تقویت سرمایه اجتماعی می‌دانند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Arbaeen walking rituals and its effect on the strength of national identity in the Arabic-speaking society of Khuzestan (a data-based theory)

نویسنده English

Ali Ghanbari Barzian
عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان
چکیده English

Abstract
This research has been conducted with the aim of understanding the understanding of Khuzestan Arab-speaking elites and socio-political activists in the mechanism of the proper impact of the Arbaeen walk on social solidarity and strengthening the national identity of Khuzestan Arab-speakers. And the researcher has collected the data using in-depth interviews with 30 Arab-speaking elites and socio-political activists. Findings: Using nearly 260 primary codes, the researcher extracted eight codes focused on the structure of the opportunity of poverty alleviation and deprivation. "Experienced sense of deprivation" "Preparation of cognitive space from Arab speakers" "Removal of cynicism and Arabphobia" "Arba'in identity-building paradigm" "Stronger national identity" has been extracted and then compiled the story of the narrative. Conclusion: The story of the narrative shows that The Arbaeen walk has had a positive effect on strengthening national identity and increasing social solidarity and reducing ethnocentrism among Arab-speakers, and they consider the Arbaeen walk as an opportunity to de-privilege and remove Arab-phobia and strengthen social capital.

کلیدواژه‌ها English

National identity
Ethnic identity
Rituals
Social solidarity
Arbaeen walking
رست منابع
اسمیت، فیلیپ (۱۳۸۷). درآمدی بر نظریه فرهنگی. ترجمه حسن پویان، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
بحرانی، مرتضی (1393). بدایت و نهایت‌دوستی مدنی در فلسفه فارابی. فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، (2)، 91-109.
تاج‌بخش، غلامرضا و حسینی، محمدرضا (1398). مطالعه کیفی الگوی ابراز هویت ایرانیان و عراقی‌ها در آئین پیاده‌روی اربعین. فصلنامه علمی ـ پژوهشی نظریه‌‌های اجتماعی متفکران مسلمان، سال نهم، (2).
تاج‌بخش، غلامرضا و عباسپور، ابراهیم (1401). باز اندیشی در ایجاد تمدن نوین اسلامی از طریق فراترکیب پژوهش‌های پیاده‌روی اربعین. مطالعات بنیادین تمدن اسلامی، (10)، 1-34.
جمشیدیها، غلامرضا (1386). تحلیل جامعه‌شناختی از مراسم و مناسک دینی با تأکید بر مراسم عاشورا. مجله تاریخ اسلام، (3).
‌حسام مظاهری، محسن (1397). پیاده‌روی اربعین: تأملات جامعه‌شناختی. اصفهان: انتشارات آرما.
دورانت، ویل (1385). دین و تاریخ تمدن. ترجمه علی فتحی لقمان، تهران: انتشارات آوند اندیشه.
رضادوست، کریم و شهریاری، مرضیه (1401). بررسی پتانسیل و بسترهای مناسک زیارتی بر اساس فهم نظام معنایی مشارکت‌کنندگان در پیاده‌روی اربعین. توسعه اجتماعی، 16(4)، 59-94.
رنجبر، محسن (1384). پژوهشى در اربعین حسینى. دوفصلنامه تاریخ اسلام در آینه پژوهش، (1)، 35-37 .
ریتزر، جرج (۱۳۸۹). مبانی نظریه جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن. ترجمه شهناز مسمی پرست، تهران: ثالث.
شریعی، علی (1375). حسین وارث آدم. تهران: انتشارات قلم.
شریفی، منصور؛ سوادیان، پروین و طاهرخانی، عبدالله (1398). راهپیمایی اربعین نمادی از شکل‌گیری هویت‌جمعی مسلمانان. فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی، (18)، 34-48.
صالحی‌امیرى، سیدرضا (1385). مدیریت تنوع قومی درایران: نقدوبررسی الگوهاى موجود و ارایه الگوهاى مطلوب. تهران: مرکز تحقیقات و استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، معاونت پژوهش‌هاى فرهنگى و اجتماعى.
علمی، قربان و چنگی آشتیانی، مریم (۱۳۹۲). بررسی کارکردهای معنابخشی دین در اندیشه علامه طباطبایی. انسان پژوهی دینی، (۳۰).۳۰-۵.
قاسمی، محمدهادی؛ شراهی، اسماعیل و تقدسی، فایزه (1401). آینده‌پژوهی مسائل اولویت‌دار اربعین حسینی و تحلیل تأثیر متقابل مسائل بر یکدیگر. فصلنامه شیعه‌شناسی، 20(77)، 7-34.
کرایب، یان (1390). نظریه اجتماعی مدرن، از پارسونز تا هابرماس. ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر آگاه.
گودرزی، حسین (1385). مفاهیم بنیادین در مطالعات قومی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
گیسلر، نورمن ال. (١٣٧٥). فلسفه دین. ترجمه حمیدرضا آیت‌الهی، تهران: حکمت.
مرادی‌نژاد، همایون؛ جمشیدی، علیرضا و مهدی‌زاده، حسین (1399). شناسایی فرصت‌های کسب‌وکار زنجیره ارزش رویداد پیاده‌روی اربعین امام حسین (علیه‌السلام) در استان ایلام. فصلنامه برنامه‌ریزی فضایی، سال دهم، (4)، 46-65.
مرتضوی، سید خدایار؛ صولتی، حســین و دادش‌زاده، فرشته (1399). پیاده‌روی اربعین به‌مثابه اســطورهای برای بازآفرینی هویت فرهنگ، تحلیل اسطوره شناختی پیاده‌روی اربعین حسینی. پژوهشنامه معارف حسینی، (20)، 113-125.
مریجی، شمس‌الله (1401). تبیین جامعه‌شناختی زیارت اربعین و کارکردهای آن. اسلام و مطالعات اجتماعی، (38)، 8-32.
میلوشویچ، سنیشا (1398). جامعه‌شناسی قومیت. ترجمه علی قنبری برزیان و ابراهیم رضایی، تهران: انتشارات حکمت و عرفان.
 
Charmaz, K. (2014). Constructing grounded theory. London: Sage Publications.
Dagli, C. (2015). The Study Quran. San Francisco: HarperOne.
Deflem, M. (1991). Ritual, anti-structure, and religion: A discussion of Victor Turner’s processual symbolic analysis. Journal for the Scientific Study of Religion, 30(1), 1-25.
Eller, J. D. (2007). Introducing Anthropology of Religion. London: Routledge.
Hosser and Loeegelia (2002). "In: Group Cohesion", Trust and Solidarity, Vol. 19, Elsevier Science Ltd. P. 217-287.
Mikaelsson, Lisbeth (2012). Pilgrimage as Post-Secular Therapy. In: Post-secular Religious Practices. Åbo: Akademis Förlag, 259-273.
Snoek A.M. (2014). Masonic Rituals of Initiation. In Bodgan, Henrik; Snoek, Jan A.M. (eds.). Handbook of Freemasonry. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Vol. 8. Leiden: pp. 319–327.
Verbit, M.F. (1970). The components and dimensions of religious behavior: Toward a reconceptualization of religiosity. American mosaic, (24).

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 22 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1402