راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

بررسی جامعه‌شناختی تأثیر قدرت سیاسی بر فرهنگ سیاسی مردم (مورد مطالعه: پهلوی اول)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی،تهران،ایران
2 گروه مدیریت،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد علوم و تحقیقات تهران،ایران(نویسنده مسئول)
3 گروه جامعه شناسی ،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی،تهران ، ایران
چکیده
ساختار قدرت سیاسی در دوره رضاشاه با زیرساخت‌هایی مانند دولت و سازمان سیاسی رابطه مستقیمی دارد چراکه نظام سیاسی در این عصر به همراه سلطنت مطلقه، بیشترین میزان قدرت را در کشور اعمال می‌کرد و دستوراتش برای همه زیر نظام‌های کشور الزامی بود. از‌سوی‌دیگر، هماهنگی منابع برای رسیدن به اهدافی که حاکمیت در اختیار داشت از طریق نهادهای سیاسی آن جلو می‌رفت. از سالیان گذشته فرهنگ سیاسی مسئله مهمی برای دانشمندان علوم سیاسی و اجتماعی بوده است؛ آنها به‌دنبال شناخت این امر بوده‌اند که ارزش‌ها، نگرش‌ها و رفتار سیاسی مردم در مورد موضوعات و مسائل سیاسی چگونه بوده است و چه آثار و نتایجی بر روی نظام سیاسی و اجتماعی گذاشته است. مدل نظری پژوهش مبتنی بر نظریه فرهنگ سیاسی آلموند و وربا است. بر اساس یافته‌های پژوهش، یکی از ویژگی‌های اساسی این تأثیرات قدرت در فرهنگ سیاسی جوامع، «حاکمیت روابط فردی به‌جای قوانین»، «ارادت‌سالاری و تقرب پیشگی به‌جای نظام شایسته‌سالاری»، «وفاداری به شخص به‌جای سازمان‌های سیاسی»، «فساد»، «از‌بین‌رفتن رقابت صحیح»، «اطاعت مطلق از بالا‌دست»، «مسدود شدن فضای باز سیاسی»، «انزوای روشنفکران»، «خفقان»، «عدم اعتماد سیاسی» است. این پژوهش با هدف بررسی جامعه‌شناختی تأثیر قدرت سیاسی بر فرهنگ سیاسی مردم (مورد مطالعه: پهلوی اول) به روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Sociological study of the effect of political power on the political culture of the people (Case study: Pahlavi I)

نویسندگان English

shabnam bostanchi 1
Sayed Reza Salehi Amiri 2
Rezaali Mohseni 3
1 Sociology Department ,Islamic Azad university ,central Tehran Branch
2 Department of Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran, Iran (Corresponding Author)
3 sociology Department,Islamic Azad university ,central Tehran Branch,Tehran ,Iran
چکیده English

The purpose of this article was to discover and identify the sociological nature of political power and its impact on the political culture of the people during the reign of Reza Shah. The research method was qualitative and descriptive-analytical, and data collection was done in the form of document-library and the use of questionnaires. The theoretical model of the research is based on Almond and Verba's theory of political culture. The results and findings of the research indicate that among the main characteristics of the effects of political power on the political culture of the people during Reza Shah's time, "the sovereignty of individual relationships instead of laws", "dedication and closeness in advance instead of the meritocracy system", "loyalty to person instead of political organizations", "corruption", "destruction of proper competition", "absolute obedience from above", "blocking of political open space", "isolation of intellectuals", "suffering", "political distrust" Is. Also, the structure of political power in Reza Shah's period has a direct relationship with infrastructures such as the government and political organization, because the political system in this era, along with the absolute monarchy, exercised the most power in the country and its orders were mandatory for all sub-systems of the country. On the other hand, the coordination of resources to achieve the goals of the government was carried out through its political institutions

کلیدواژه‌ها English

political power
political culture
First Pahlavi
فهرست منابع
آبراهامیان، یرواند (1377). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
آبراهامیان، یرواند (1379). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمد ابراهیم محمدی، تهران: نشر نی.
آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب. ترجمه کاظم فیروزمند و دیگران، تهران: نشر مرکز.
ابوطالب، مهدی (1384). نقش فرهنگ سیاسی شیعه در انقلاب اسلامی ایران. معرفت، (98)، 10-23.
ازغندی، علیرضا (1376). ناکارآمدی نخبگان ایران بین دو انقلاب. تهران: انتشارات قومس.
ازغندی، علیرضا و دلاور، ابوذر (1390). نقش فرهنگ سیاسی نخبگان حاکم در سقوط محمدرضاشاه (بررسی موردی نخست وزیری امیر عباس هویدا از بهمن 1343 تا مرداد 1356). رهیافت سیاسی و بین المللی، (23).
اشرف، احمد (1374). نظام صنفی و جامعه مدنی. ایران‌نامه، (53)، 5-40.
اشرف، احمد و بنوعزیزی، علی (1387). طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران. ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نیلوفر.
اعظمی، هادی؛ زرقانی، هادی و حمیدی، مسعود (1393). بررسی ساختار فضایی قدرت سیاسی در ایران باستان. فصلنامه ژئوپلتیک، سال دهم، شماره اول.
بدیع، برتران (1376). فرهنگ و سیاست. ترجمه احمد نقیب‌زاده، تهران: نشر دادگستر.
بشیریه، حسین (۱۳۷۴). دولت عقل. تهران: مؤسسه نشر علوم نوین.
بشیریه، حسین (1376). جامعه‌شناسی سیاسی (نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی). تهران: نشر نی.
بشیریه، حسین (۱۳87). ایدئولوژی و فرهنگ سیاسی گروه‌های حاکم در دوره پهلوی. مجله نقد و نظر، (7 و 8).
تنکابنی، حمید (۱۳۹۴). فرهنگ سیاسی اقتدارگرا و ساختار دیوان‌سالاری دولت در دوره پهلوی اول. جامعه‌شناسی تاریخی، ۷(۲).
جوادی یگانه، محمدرضا (۱۳۸۷). رویکرد جامعه شناسانه به نظریه انتخاب عقلانی. راهبرد فرهنگ، (۳)،۳۴-۶۴.
حائری، عبدالهادی (1360). تشیع و مشروطیت در ایران. تهران: امیرکبیر.
خلیلی، محسن؛ خوشکار، امیرعباس و شمس‌الدینی‌نژاد، مجید (1393). فرهنگ سیاسی نخبگان؛ زمانه برآمدن و برافتادن پهلوی اول. پژوهشنامه علوم سیاسی، سال دهم، شماره اول.
دانایی‌فرد، حسن (1382). اعتماد عمومی به سازمان‌های دولتی. (رساله دکتری). مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
ربانی، علی و شایگان فرد، فرهاد (1389). فرهنگ سیاسی ایران و مؤلفه‌هایش. فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 40(4).
رحمانی‌زاده دهکردی، حمیدرضا و زنجانی، محمدمهدی (1395). دولت مدرن و خودکامگی (بررسی موردی دولت رضاشاه). فصلنامه دولت پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، (6).
رفیع، حسین؛ عباس‌زاده مرزبالی، مجید و قهرمان، میثم (1397). فرهنگ سیاسی، یک بررسی مفهومی و نظری. فصلنامه سیاست، سال پنجم، (17).
روزنامه عصر جدید (خرداد ماه 1307). شماره 49، 1-59.
زونیس، ماروین (1387). روان‌شناسی نخبگان سیاسی ایران. ترجمه پرویز صالحی و دیگران، تهران: چاپخش.
سردارآبادی، خلیل‌الله (1387). موانع تحقق توسعه سیاسی در سلطنت رضاشاه (1320-1304). تهران: ناشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
سریع‌القلم، محمود (1386). فرهنگ سیاسی ایران. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سریع‌القلم، محمود (۱۳۹۰). فرهنگ سیاسی ایران. تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سمیعی اصفهانی، علیرضا؛ شفیعی سیف‌آبادی، محسن و یعقوب‌نیا، حسن (1397). فرهنگ سیاسی و تأثیر آن بر رفتار نخبگان و توسعه سیاسی در دوره پهلوی دوم. فصلنامه جامعه‌شناسی ایران، سال اول، شماره اول.
شریف، محمدرضا (1381). انقلاب آرام: درآمدی بر تحول فرهنگ سیاسی در ایران. تهران: انتشارات روزنه.
شیخ موحد، مهدی (1396). اعتقاد یا اجبار در پذیرش قدرت سیاسی در ایران. کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی.
عالم، عبدالرحمن (1373). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.
غنی، سیروس (1377). ایران برآمدن رضاخان بر افتادن قاجار و نقش انگلیسی‌ها. ترجمه حسن کامشاد، تهران: انتشارات نیلوفر.
فاطمی‌نیا، محمدعلی (1398). صد سال فرهنگ سیاسی در ایران، فراتحلیل آثار پژوهشی مرتبط با دوره مشروطه تا انقلاب اسلامی. فصلنامه مطالعات راهبردی، (86).
فرزانه‌پور، حسین؛ فیضی، سودابه و زنگنه، پیمان (۱۳۹۷). تأثیر فرهنگ پاتریمونیالیستی بر توسعه فرهنگی دوره قاجار، پهلوی، گسست یا تداوم. فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، سال دوازدهم، (۴۳).
فوران، جان (1388). مقاومت‌شکننده. ترجمه احمد تدین، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
کاویانی‌راد، مراد (1392). جغرافیای انتخابات، با تأکید بر انتخابات ریاست جمهوری تهران. تهران: دانشگاه خوارزمی.
کدی، نیکی (۱۳۶۹). ریشه‌های انـقلاب ایران. ترجمه عبد الرحیم گواهی، تهران: قلم.
کرونین، استفانی (1389). رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین. ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: نشر گلشن.
کرونین، استفانی (1393). رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین. ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: جامی.
کمالی، مسعود (1381). دو انقلاب ایران. تهران: نشر دیگر.
الگار، حامد (۱۳۵۹). دین و دولت در ایران، نقش علما در دوره قاجاریه. ترجمه ابوالقاسم سری، تهران: توس.
مصلی‌نژاد، عباس (1392). سیاست‌گذاری ساختار قدرت در ایران. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات.
مقدس، علی‌اصغر و اسلام، علیرضا (۱۳۸۵). کاوشی در نظریه انتخاب عقلانی با تأکید بر آرای مایکل هکتر. مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، (۱)،۱۷۵-۲۱۱.
موسوی، لیلا و توسلی رکن آبادی، مجید (1395). فرهنگ سیاسی، فردیت و بازتولید اقتدارگرایی در ایران. فصلنامه علوم سیاسی، (37).
وثوقی، منصور؛ ثابتی، منوچهر و محسنی تبریزی، علیرضا (1397). بررسی موانع شکل‌گیری نظام حزبی در بستر توسعه اجتماعی و ساختار فرهنگ سیاسس ایران بین دو انقلاب (مشروطه تا انقلاب اسلامی). مجله مطالعات توسعه اجتماعی، ایران، سال دهم، (4).
هنری لطیف‌پور، یدالله (1379). فرهنگ سیاسی شیعه و انقلاب اسلامی (1342-1357). تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
 
Amstutz, Mark, R. (1982). An Introduction to Political Science, the Management of Conflict, Illinoise: Scott, Foresman and Co, Roseau Public Library [320 Ams] (1).
Camelia Florela Voinea (2020). Political culture research: dilemmas and trends. Prologue to the special issue, A Correction to this article was published on 16 December 2020.
Glasner, M. (1992). Political Geography. New York: John Wiley publications.
Taylor, J. P. & Flint, C. (2000). Political Geography, World-Economy, Nation- State and Locality. Pearson publicatios, Fourth edition.
Turner, Jonathan H. (2003). The Structure of Sociological Theory. United States: Wadsworth Publishing.
Zonis, marvin (1971). Political elit of iran. Prince ton university pres.

  • تاریخ دریافت 17 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1402