The Strategic Place and Role of Religion in Future Societies; Sociological Studies of Religion with Emphasis on Religion as a Rational Choice

Document Type : Original Article


1 Assistant professor of Payame noor university

2 PhD student of Allame Tabatabaee University


Religion has played an important role in history of sociological thought and there have been difference of opinions about the future of this phenomenon. Most of sociologists who have contributed to sociology of religion agreed that religion was losing its social and cultural significance and so secularization was inevitable. They have believed that religion was nothing but illusion of man's mind, and finally rationality and science will dominate the world. Not only classics but also modern sociologists have made important contribution to this idea. On the other side, what happened in real world also verified their idea. But some events gradually happened that secularization thesis was unable to explain them. The religion was getting his power back. So there was a need for a new paradigm and new theory for explaining the resurrection of religion. So the paradigm of "religion as a rational choice" has emerged. Sociologists who contribute to this paradigm use economical metaphors for explaining the religious behaviors of people. They reject the secularization thesis and state that religion will retain his pivotal role in human beings life. In this article we want to describe this results and implications.


الف) منابع فارسی

1. اینگلهارت، رونالد (1387). مقدس و عرفی: دین و سیاست در جهان، ترجمه مریم وتر، انتشارات کویر.
2. باربیه، موریس (1390). دین و سیاست در اندیشه مدرن، ترجمه امیر رضایی، قصیده‌سرا.
3. بکفورد، جیمز (1389). دین و نظریه اجتماعی، ترجمه مسعود آریایی‌نیا، دانشگاه امام صادق(ع).
4. بیگلی، ال و جاناتان ترنر (1384). پیدایش نظریه جامعه‌شناختی، ترجمه عبدالعلی لهسائی‌زاده، نوید شیراز.
5. جوادی‌یگانه، محمدرضا (1387). «رویکرد جامعه‌شناسانه نظریه انتخاب عقلانی»، راهبرد فرهنگ، شماره سوم.
6. حمیدیه، بهزاد (1385).«بررسی انتقادی و تاریخی فرایند و تز سکولاریزاسیون»، راهبرد یاس، شماره 5.
7. حیدری، حسین، جواد روحانی و فائزه ایزدی (1392). «دگرگونی یا ایستایی پارادایم‌های جامعه‌شناسی دین»، مجله ماه دین، شماره 190، مرداد.
8. خاتمی، سید محمد (1380). گفت‌وگوی تمدن‌ها، تهران: طرح نو.
9. زمردی، محمدرضا (1383). دنیوی شدن در بوته نقد، تهران: انتشارات حق شناس.
10. شجاعی زند، علی‌رضا (1380). دین، جامعه و عرفی شدن، تهران: نشرمرکز.
11. شجاعی‌زند، علی‌رضا (1386). «بررسی امکان همزیستی دین و مدرنیته»، نامه علوم اجتماعی، شماره 30،  بهار.
12. شجاعی زند، علی‌رضا (1388). جامعه‌شناسی دین، تهران: نشرنی.
13. قدیری اصلی، باقر (1364). سیر اندیشه اقتصادی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
14. کچوییان، حسین (1389). نظریه‌های جهانی شدن، پیامد چالش‌های فرهنگ و دین، تهران: نشر نی.
15. کلمن، جیمز (1377). بنیادهای نظریه اجتماعی، ترجمه‌ منوچهر صبوری، نشر نی.
16. کرایب، یان (1393). نظریه اجتماعی مدرن، از پارسونز تا هابرماس، ترجمه عباس مخبر، نشر آگه.
17. کوزر، لوئیس (1382). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
18. لیتل، دانیل (1373). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، نشرصراط.
19. محدثی، حسن (1387). نقد کتاب قواعد ایمان، گزارش یک جلسه در گروه جامعه‌شناسی دین: http: //
20. هانتینگتون، ساموئل (1378). برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی، ترجمه محمدعلی حمیدرفیعی، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
21. همیلتون، ملکم (1389). جامعه‌شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.

ب) منابع لاتین

1. Antoun , Richard T. (2001). Understanding Fundamentalism: Christian, Islamic, Jewish Movements, New York: Row man and Littlefield.
2. Becker, Gary (1986). The Economic Approach to Human Behavior, in Rational Choice, ed. Jon Elster Oxford: Basil Blackwell.
3. Beckford, James A. (2001). Choosing Rationality, Research in the Social Scientific Study of Religion 12: 1-23.
4. Berger, Peter (1969). The Sacred Canopy. Gasrden city. N. Y. Anchor,Doubleday
5. Berger, Peter (1970). A Rumor of Angels: Modern Society and the Rediscovery of the Supernatural, Garden city. N. Y. Anchor, Doubleday.
6. Berger, Peter (1999). the desecularization of the world. Pub: ethics and public policy centre.
7. Bruce, Steve (1993). Religion and rational choice: A critique of economic explanations of religious behaviour. Sociology of religion. 54, 2: 193-205
8. Bruce, Steve (1999). Choice and Religion: A Critique of Rational Choice Theory. Oxford: Oxford University Press.
9. Bruce, Steve (2001). ‘The Social Processes of Secularization’, in Richard K. Fenn (ed.) The Blackwell Companion to Sociology of Religion: 247–63. Oxford: Blackwell.
10. Budd, Susan (1973). Sociologists and Religion. Collier-Macmillan publisher.
11. Bellah, Robert N. (1967). Civil religion in America, Daedalus 96 (winter): 1–27.
12. Desroches, Henri (1968). Sociologies Religiese, Paris: PUF.
13. Durkhein, Emile (1968). Les Forms Elementaires de la vie Religieuse, Paris: Puf.
14. Ellis, A. (1980). "Psychograph and Atheistic Value", Journal of consulting and clinical psychology.
15. Finke, Roger (1997). "The Consequences of Religious Competition: Supply Side Explanation For Religious Change", In Rational Choice Theory and Religion; Ed: Lawrence A. young. Rutledge: 46-65.
16. Ghamari-Tabrizi, Behrooz (2004). "Contentious Public Religion: Two Conceptions of Islam in Revolutionary Iran Ali Shari`ati and Abdolkarim Soroush", International Sociology, Vol. 19 (4): 504–523.
17. Gorski, Philip (2000)."Historicizing the Secularization Debate", American sociological review. vol. 65: 136-167.
18. Greely, Andrew (1989). Religious Change in America. Harvard university press.
19. Hersberg. W (1956). Protestant, Catholic, Jew, Garden City. Doubleday.
20. Jacoby, Jacob (1978). Brand loyalty: Measurement and Management, Wiley publication.
21. Kirk, Andrew (2005). ‘Secularisation, the World Church and the Future of Mission’. Transformation view,22(3).
22. Lehmann, David (2010). Rational Choice and the Sociology of Religion, in Bryan. S turner (ed.), The new Blackwell companion to the sociology of religion , John Wiley & sons, ltd, publication:186-200.
23. Luhmann, Niklas (1982). The Differentiation of Society, New York: Columbia University Press.
24. Luhmann, Niklas (1984). Religious Dogmatics and the Evolution of Societies, New York: E. Mellen Press.
25. Mariano, Ricardo (2008). "Uses and Limits of the Rational Choice Theory of Religion", Tempo Social: Revista de Sociologia da USP20. 2 (Nov): 41-66.
26. Marshal, Gordon (1998). A Dictionary of Sociology. Oxford university press.
27. Martin, David (1978). A General Theory of Secularization, Oxford: Blackwell.
28. Mills, C. Wright (1959). The Sociological Imagination, Oxford university press.
29. Remond, Rene (1999). Religion and Society In Modern Europe, Blackwell.
30. Roof, Wade C. (1993). A Generation of Seekers: The Spiritual Journeys of the Baby Boom Generation, San Francisco: Harper.
31. Roof, Wade C. (1999). Spiritual Marketplace: Baby Boomers and the Remaking of American Religion, Princeton and Oxford: Princeton University Press.
32. Stark, Rodney and Bainbridge, William S. (1985). The Future of Religion, Berkeley: University of California Press.
33. Stark, R. & Bainbridge, W. S.(1987). A Theory of Religion, New York: P. Lang.
34. Stark, R. (1997). Bringing the Theory Back in, in L. Young (ed.), Rational Choice Theory and Religion: Summary and Assessment, London: Rutledge.
35. Stark , Rodney and Finke , R. (2000). Acts of Faith: Explaining the Human Side of Religion ,Berkeley: University of California Press.
36. Turner, Bryan S. (2005). "Talcott Parsons' Sociology of Religion and the Expressive Revolution: The Problem of Western Individualism", Journal of Classical Sociology 5 (3): 303–18.
37. Turner, Bryan. S. (2010). "Mapping the Sociology of Religion", Bryan. s turner (ed.), The new Blackwell companion to the sociology of religion, John Wiley & sons, ltd. Publication: 1–29.
38.Turner, Bryan. S (2014). "Religion and Contemporary Sociological Theories". Current Sociology Review, Vol. 62 (6): 771– 788.
39.Vanderver, Peter (2012). "Market and Money: A Critique of Rational Choice Theory", Social Compass 59 (2): 183–192.
40.Wilson, Bryan (1966). Religion in Secular Society, London: Watts.
41. Wilson, Bryan (1976). Contemporary Transformations of Religion, London: Oxford University Press.
42. Yair,Gad (2007). Existential Uncertainty and the Will to Conform: The Expressive Basis of Coleman’s Rational Choice Paradig. SAGE Publications.