راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

بررسی نقش تعارضات زناشویی و شیوه‌های برخورد با تعارض در گرایش به طلاق (مورد مطالعه: شهروندانِ دارایِ همسرِ شهر اردبیل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی (نویسنده مسئول).
2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش دو مقولۀ تعارضات زناشویی و سبک‌های حل تعارض در شکل‌گیریِ گرایش به طلاق در جامعۀ اردبیل در دو بخش کیفی (تحلیل محتوای مصاحبه‌ها) و کمی (پیمایش) به انجام رسیده است. نتایج کیفی نشان داد که تعارضات زناشویی در جامعۀ اردبیل در 5 مقولۀ «تعارضات عاطفی»، «تعارضات فرهنگی» و «تعارضات اخلاقی»، «تعارضات اقتصادی» و «تعارضات ارتباطی» و شیوه‌های برخورد با تعارضات در قالب مقولاتِ «برخورد عاطفی»، «برخورد دموکراتیک»، «برخورد عقلانی»، «فرار از موقعیت» و «برخورد قهری یا ابزاری» قابل شناسایی است. همچنین، طبق نتایج کمی، اکثریت قریب به اتفاق زوجین (بیش از 95درصد) کم‌و‌بیش با مسئله تعارضات زناشویی دست به گریبان هستند که از این میان، بیشترین میزان مربوط به تعارضات عاطفی و کمترین میزان مربوط به تعارضات فرهنگی می‌‌باشد. از سوی دیگر، میزان بسیار کمِ استفاده از شیوه‌های قهری در برخورد با تعارضات در مقابلِ میزان قابل توجه استفاده از برخوردهای عقلانی‌و‌دموکراتیک بیانگر اولویت شیوه‌های نرم نسبت به راهبردهای سخت در بین زوجین است. طبق نتایج، زوجین در برخورد با تعارضات عاطفی-اخلاقی از شیوه‌های برخورد سخت (قهری) و در برخورد با تعارضات فرهنگی-ارتباطی از شیوه‌های برخورد نرم (عقلانی و دموکراتیک) بیشتر استفاده می‌کنند. در بحث تبیین گرایش به طلاق نیز نتایج نشان داد که شیوه‌های حل تعارض از قدرت تبیین کنندگی بیشتری در مقایسه با تعارضات زناشویی برخوردارند. بنابراین، با توجه به اجتناب‌ناپذیر بودن تعارض زناشویی، تمرکز بر تقویت مهارت‌های حل مسئله در سیاست‌گذاری‌های حوزۀ-خانواده، به مراتب سودمندتر و حتی به صرفه‌تر از تمرکز بر شکل‌گیریِ زناشویی‌های عاری از تضاد و تعارض خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the role of marital conflicts and methods of dealing with conflicts in the tendency to divorce (Case of study: Citizens with spouses of Ardabil city)

نویسندگان English

Esmaeil Jahani Dolatabad 1
Taha Ashayeri 2
1 Associate Professor of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran (corresponding author).
2 Assistant Professor of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

The current research aims to investigate the role of marital conflicts and conflict resolution styles in the tendency to divorce in Ardabil society in two qualitative (content analysis of interviews) and quantitative (survey) parts. Qualitative results showed that marital conflicts in 5 categories "emotional conflicts", "cultural conflicts" and "moral conflicts", "economic conflicts" and "communication conflicts" and methods of dealing with conflicts in the form of "emotional conflict" categories. , "democratic encounter", "rational encounter", "escape from the situation" and "forced or instrumental encounter" can be identified. Also, according to the quantitative results, the vast majority of couples (more than 95%) are more or less struggling with the issue of marital conflicts, of which the highest rate is related to emotional conflicts and the lowest rate is related to cultural conflicts. On the other hand, the very low rate of using coercive methods in dealing with conflicts in contrast to the significant rate of using rational and democratic approaches indicates the preference of soft methods over hard strategies among couples. According to the results, couples use hard (coercive) methods of dealing with emotional-moral conflicts and soft (rational and democratic) methods of dealing with cultural-relational conflicts. In the discussion of explaining the tendency to divorce, the results showed that conflict resolution methods have more explanatory power compared to marital conflicts. Therefore, considering the inevitability of marital conflict, focusing on strengthening problem-solving skills in family policy-making will be far more beneficial and even more economical than focusing on the formation of conflict-free marriages.

کلیدواژه‌ها English

Marital conflicts
conflict resolution styles
tendency to divorce
Ardabil
 
فهرست منابع
آزاد، ر (1394)، نقش سبک­های حل تعارض در پیش­بینی وقوع طلاق عاطفی زوجین، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، دوره اول، شماره 1، صص 1-6.
احمدی­منش، م و صدری، ا (1400)، پیش­بینی سرسختی روان­شناختی بر اساس الگوهای ارتباطی میان زوجین و سبک­های حل تعارض در مردان متأهل آسیب­دیده از رابطه فرازناشویی همسر، رویش روان­شناسی، شماره 10، شماره پیاپی 67.
اداره کل ثبت احوال استان اردبیل، (1400)،  سالنامه آمارهای جمعیتی 1399 (بخش دوم).
اصغریان، س؛ سالمی، ع؛ روشن، ر (1398)، مقایسه سبک های حل تعارضات زناشویی و الگوهای ارتباطی در زوجین با طلاق عاطفی و طلاق عادی، مطالعات علوم اسلامی انسانی، شماره 18 (جلد 4)، صص 121- 129.
بخشی­پور، ب؛ اسدی، م؛ کیانی، ا؛ شیرعلی­پور، ا، و احمددوست، ح؛ (1391)، رابطة عملکرد خانواده با تعارضات زناشویی زوج­های در آستانة طلاق، دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، ال سیزدهم، شمارة 2. ص 10-21.
جهانی دولت­آباد، ا (1396)، بررسی روند بیست­ساله نرخ طلاق در استان اردبیل، تهران، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
رحیم­پور مرادی، ز، (1393)، بررسی نقش واسطه­گری صمیمیت در تعارضات زناشویی و رضایتمندی زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه فرهنگیان شهر شیراز، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد مرودشت - دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
رزم­گر، م و اصغری ابراهیم­آباد، م؛ (1399)، نقش سبک‌های حل تعارض در پیش‌بینی کیفیت زندگی زنان متاهل با میانجی‌گری خودکنترلی، زن و جامعه، سال یازدهم، شماره 4، 71- 92.
روزن‌باوم، ه (1367)؛ خانواده به منزله ساختاری در مقابل جامعه، نقد مبانی نظری جامعه­شناسی خانواده در آلمان؛ ترجمه محمدصادق مهدوی؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی
زنگنه، آ و عارفی، م (1401)، پیش­بینی نگرش به خیانت زناشویی بر اساس سب­کهای حل تعارض، رضایت و بخشودگی زناشویی زوجین شهر کرمانشاه، مطالعات اسلامی ایرانی خانواده بهار، شماره 3، صص 62 - 77.
علیپور نوتاش، ب، (1392)، رابطه کارکردهای رضایت جنسی، باورهای ارتباطی و تعارض زناشویی بر تعهد زناشویی دانشجویان متاهل، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علم و فرهنگ - دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
فرهنگی، ع، (1400)، طرحواره­های ناسازگار اولیه و باورهای ارتباطی غیرمنطقی: نقش واسطه­ای سبک­های حل تعارض کارآمد، پژوهشنامه زنان سال دوزادهم بهار 1400 شماره 1 (پیاپی 35): 131-149.
قرقانی، ح، (1381)، مقایسه میزان تعارضات زناشویی والدین با سلامت روانی دانش آموزان پسر دوره متوسطه شهرستان شهرضا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی.
قلیلی، ز؛ احمدی، س. ا و فاتحی­زاده، م (1386)، اثربخشی آموزشی گفت و گوی مؤثر بر تعارضات زناشویی زوجین شهر اصفهان، دانش و پژوهش در روانشناسی، شماره 27 و 28: 21-34.
گیدنز، آ؛ (1384)، جامعه شناسی، منوچهر صبوری، تهران، نشر نی، چاپ چهاردهم.
لطافتی بریس، ر؛ قمری کیوی، ح؛ کیانی، ا و شیخ الاسلامی، ع (1400)، رویش روان­شناسی سال دهم، شماره 9 (پیاپی 66): 186-192.
محمدی، ح و رضایی، س و گودرزی، م (1399)، مدل ساختاری تعهد زناشویی براساس باورهای ارتباطی و طرح­واره­های ناسازگار اولیه با نقش میانجی الگوهای ارتباطی زوجین و رضایت جنسی و سبک­های حل تعارض دانشجویان متاهل دانشگاه پیام نور کرمانشاه، رهیافت­های نوین در مطالعات اسلامی، دورۀ دوم، شماره 5، صص 377- 405.
مقدس، ع، (1387)، طبقات اجتماعی و سبک­های حل مسائل خانوادگی، مطالعات اجتماعی ایران، دوره 2، شماره 1، صفحه 19 تا 33.
نوروزی، س؛ وکیلی، پ؛ رضاخانی، س (1399)، رابطۀ بین سبک‌های حل­تعارض، بهزیستی روان‌شناختی و ثبات ازدواج: ارائه یک مدل علی، زن و جامعه، دوره یازدهم، شماره 42، صص 81 - 104.
نیلاشی، ز و صالحی، س، (1400)، نقش مهارت های ارتباطی در رابطه بین سبک های حل تعارض با دلزدگی زناشویی، پیشرفت های نوین در روان­شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، شماره 43: 94-110.
 
 
 
Berns, S. B., Jacobson, N. S., & Gottman, J. M. (1999). Demand–withdraw interaction in couples with a violent husband. Journal of consulting and clinical psychology, 67(5),666.
Bradbury, T. N., & Fincham, F. D. (1989). Behavior and satisfaction in marriage: Prospective mediating processes.
Carstensen, L. L., Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (1995). Emotional behavior in longterm marriage. Psychology and aging, 10(1), 140.
Caughlin, J. P. (2002). The demand/withdraw pattern of communication as a predictor of marital satisfaction over time. Human Communication Research, 28(1), 49-85.
Christensen, A., Eldridge, K., Catta Preta, A. B., Lim, V. R., & Santagata, R. (2006). Cross Cultural Consistency of the Demand/Withdraw Interaction Pattern in Couples. Journal of Marriage and Family, 68(4), 1029-1044.
Gottman, J. M. (1993). The roles of conflict engagement, escalation, and avoidance in marital interaction: a longitudinal view of five types of couples. Journal of consulting and clinical psychology, 61(1), 6.
Gottman, J. M. (1999). The marriage clinic: A scientifically-based marital therapy: WW Norton & Company.
Gottman, J. M. (2014). What predicts divorce?: The relationship between marital processes and marital outcomes: Psychology Press.
Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14 year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737-745.
Heavey, C. L., Christensen, A., & Malamuth, N. M. (1995). The longitudinal impact of demand and withdrawal during marital conflict. Journal of consulting and clinical
Jiang, Y., Lin, X., Hinshaw, S. P., Chi, P., & Wu, Q. (2020). Actor-Partner Interdependence of Compassion toward Others with Qualities of Marital Relationship and Parent–Child Relationships in Chinese Families. Family process , 59(2), 740 - 755.
McCormick, M. P., Hsueh, J., Merrilees, C., Chou, P., & Mark Cummings, E. (2017). Moods, Stressors, and Severity of Marital Conflict: A Daily Diary Study of Low‐Income Families. Family Relations, 66(3), 425-440.
Willoughby Brian J, Hall Scott S, and Heather P. Luczak, (2013), Marital Paradigms: A Conceptual Framework for Marital Attitudes, Values, and Beliefs, Journal of Family Issues, sagepub.com/journalsPermissions.nav.

  • تاریخ دریافت 07 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 21 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 23 آبان 1401