راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

فرزندآوری، دوگانه انگاری مخاطره و اطمینان: مطالعه کیفی در شهر یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار جمعیت شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه یزد
2 دانشیار جمعیت‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
چکیده
باروری در ایران و بسیاری از استان های کشور به سطوح پایین رسیده است. در این میان استان یزد از معدود استان هایی است که در سالهای اخیر باروری بالاتر از سطح جانشینی (حدود 3/2 فرزند) را تجربه می کند. در همین ارتباط دلایل باروری بالاتر این استان هم در سطوح خرد و هم کلان اهمیت یافته است. هدف اصلی مطالعه شناسایی تفسیر و درک زنان یزدی از فرزندآوری است. رویکرد تحقیق کیفی است. مشارکت‌کنندگان 25 زن متأهل یزدی بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها طی یک دوره 4 ماه از ابتدای شهریور تا پایان آذرماه 1397 با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختارمند جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با کمک روش تحلیل محتوای کیفی انجام گرفت. طی تحلیل‌های صورت گرفته از 25 مصاحبه انجام شده، مقوله هسته با عنوان«فرزندآوری، دوگانه انگاری مخاطره و اطمینان» حاصل شده که از دو مقوله اصلی شامل تأملات معنا بخش و اطمینان آفرین و مخاطرات فرزندآوری احصاء شده است. یافته ها بیانگر آنست که به‌رغم اطلاع و توجه زنان به مخاطرات فرزندآوری، آن را مایه اطمینان، خیر و برک تو دارای ارزش خانوادگی و مذهبی می دانند. این رویکرد و درک افراد از فرزندآوری تاکنون مانع از تمایل آنها به سمت بی فرزندی، تک فرزندی و باروری پایین شده است. با این حال تداوم این وضعیت ارتباط زیادی به بستر اقتصادی اجتماعی کشور و استان دارد و اتخاذ سیاست‌ها و حمایتهای دولت از زوجین جوان و خانواده و تسهیل شرایط ازدواج و فرزندآوری تضمین کننده تداوم این شرایط خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

childbearing as a dualism of risk and certainty: The results of a qualitative study in the Yazd province

نویسندگان English

Maliheh Alimondegari 1
Hajiieh Bibi Razeghi Nasrabad 2
1 Associate Professor of Demography, Faculty of Social Sciences, Yazd University.
2 Associate Professor in Demography, National Institute for Population Research (Corresponding author).
چکیده English

Fertility in Iran and many provinces has reached low levels. Yazd province is one of the few provinces that experiences fertility above the replacement level (about 2.3 children) in recent years. The reasons for the higher fertility of this province have become important at both micro and macro levels. The main purpose of this study is to identify the interpretation and understanding of Yazdi women about chldbearing. The approach of this research is qualitative. The participants were 25 married women from Yazd city, who were selected by purposeful sampling in 2017. Data analysis was done with qualitative content analysis technique, The core category is"childbearing as a dualism of risk and certainty" which is derived from the two main categories of "giving meaning and assurance and the risks of childbearing". The findings show that the economic, social and cultural background and religious values play a role in the fertility decisions . Despite knowing and paying attention to the risk of having children, they consider it a source of security and good and blessing and family and religious values.This approach and people's understanding of having children has prevented them from becoming childless and having only one child. However, the continuation of this situation in the future depends on the socio-economic context of the country and the province, and the adoption of government policies and support for young couples and families and facilitating the conditions of marriage and childbearing will guarantee the continuation of these conditions.

کلیدواژه‌ها English

Fertility
Child Value
Risk
Population Policy
Yazd city
 
فهرست منابع
آقایاری هیر، توکل، فرخی نگارستان، مینا، لطیفی مجره، صدیقه (1395)، فرزنداوری به مثابه مخاطره، مطالعات راهبردی زنان، 19(73): 33-8.
حریری، نجلا (1385). اصول و روشهای پژوهش کیفی، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
حسینی، حاتم (1392). جمعیت شناسی اقتصادی اجتماعی و تنظیم خانواده، چاپ پنجم، همدان، انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.
حسینی، حاتم، بگی، بلال (1391). فرهنگ و فرزندآوری: بررسی تمایلات باروری زنان کرد شهر مهاباد، مطالعات راهبردی زنان، 15(58):161-121.
حسینی، حاتم، بگی، بلال (1393)، تعیین‌کننده‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیت‌شناختی تمایلات فرزندآوری زنان همسردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی همدان (1391)، ماهنامه‌‌ علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، 18(1): 43-35.
حمیدی فر، مهدی، کنعانی، محمدامین، عبادالهی چنذانق، حمید (1396). دیدگاه بی‌فرزندان ارادی دربارة فرزندآوری: مطالعه‌ای در شهر رشت، جامعه‌پژوهی فرهنگی، 8(3):50-25.
رازقی نصرآباد، حجیه بی بی. (1395). چگونگی تأثیرگذاری تحصیلات زنان بر تأخیر در فرزندآوری : نتایج یک مطالعه کیفی در بین دانشجویان دانشگاه‌های تهران، راهبرد اجتماعی فرهنگی. 5(3): 190-167.
رازقی نصرآباد، حجیه بی بی، حسینی چاوشی، میمنت، عباسی شوازی، محمد جلال. (1400). تأثیر نگرش و تقسیم کار جنسیتی روی فاصلۀ تولد اول تا دوم در شهر تهران. جامعه شناسی کاربردی، 32(2)، 1-28.
رازقی نصرآباد، حجیه بی بی، سرایی، حسن. (1393). تحلیل کوهورتی (نسلی) نگرش زنان دربارۀ ارزش فرزند در استان سمنان. زن در توسعه و سیاست 12(2): 250-229.
رستمی، میلاد، ایمانی جاجرمی، حسین (1395). مطالعه بیکاری از نگاه بیکاران روستایی و پیامدهای آن. فصلنامه توسعه 11(1):‌ 102-73.
رضوی‌زاده، ندا، غفاریان، الهه، اخلاقی، آمنه (1394). زمینه‌های کم فرزندطلبی و تأخیر در فرزندآوری مورد مطالعه: زنان مشهد. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ. 8(31): 98-73.
رفعت جاه، مریم، ساروخانی، باقر (1383). زنان و باز تعریف هویت اجتماعی، نشریه جامعه شناسی ایران. 5(2):160-133.
رئیسی، عنایت ا... (1376). "بررسی پدیده فرزندخواهی و ارزشهای مثبت و منفی کودکان برای والدین"، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشگاه شیراز.
عباسی شوازی، محمدجلال و عباس عسکری ندوشن(1384)، تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران: مطالعه موردی استان یزد، نامه علوم اجتماعی، ش 25، ص 25-75
عباسی شوازی، محمدجلال، حسینی چاووشی، میمنت، مکدونالد، پیتر و بهرام دلاور (1383)، تحولات باروری در ایران شواهدی از چهار استان منتخب، تهران: وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی.
فاضلی، الهام، ناهید گلمکانی، علی تقی پور، محمدتقی شاکری(1393)، ارتباط ارزش فرزند با میزان باروری در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی، مجله زنان مامائی و نازائی ایران، 17(108): 27-21.
فتحی الهام، گزارش چشم اندازی به باروری در ایران از سال 1395 تا 1398، درگاه ملی آمار، بخش گزارش های تحلیلی. قابل دسترس در :  https://www.amar.org.ir
فلیک، اووه (1390). درامدی بر تحقیق کیفی. ترجمه: هادی جلیلی. تهران: نی.
محمدپور، احمد (1389) .فراروش: بنیانهای فلسفی و عملی روش تحقیق ترکیبی در علوم اجتماعی و رفتاری. تهران: جامعه شناسان.
 محمودیان، حسین و محمدرضا پوررحیم (1381 ). ارزش فرزند از دیدگاه زوجین جوان و رابطه آن با باروری: مطالعه موردی شهرستان بهشهر. فصلنامه جمعیت، 41: 103 - 89 .
محمودیان، حسین، احمد محمدپور و مهدی رضایی (1388)، زمینه های کم فرزندآوری در استان کردستان، مطالعه ی موردی شهر سقز، نامه‌ انجمن جمعیت شناسی ایران، 4(8): 122- 85.
محمودیان، حسین، رضایی، مهدی. (1391). زنان و کنش کم فرزندآوری مطالعه ی موردی زنان کُرد. مطالعات راهبردی زنان14(55). 225-173.
مرکز آمار ایران (1400) روند میزان باروری در ایران از سال 1396 تا 1399 قابل دسترس در:
نظری‌ندوشن، حمیده (1394)، مطالعه ارزش فرزند در نزد زنان یزد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جمعیت شناسی. دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد.
 
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P. and M. Hosseini Chavoshi (2009) "The Fertility Transition in Iran: Revelution and Reproduction", Springer.
Fiori, F., Rinesi, F., Pinnelli, A., & Prati, S. (2013). "Economic insecurity and the fertility intentions of Italian women with one child". Population Research and Policy Review, 32(3), 373-413.
Friedman, D., Hechter, M., and Kanazawa, S. (1994). A theory of the value of children. Demography 31(3): 375–401.
Hsieh, H. F. & Shannon, S. (2005) “Three Approaches to Qualitative Content Analysis.” Qualitative Health Research, 15 (9): 1277-1288.
Jensen, P., Smith N., (1990). Unemployment and Marital Dissolution, Journal of Population Economics, 3(3): 215-229.
Leibenstein, Harvey (1975), the Economic Theory of Fertility Decline, the Quarterly Journal of Economics, 89(1): 1-31.
Mayer, B. and G. Trommsdorff (2010). “Adolescents, Value of Chidren and Their Intentions to Have Children: A Cross-Cultural and Multilevel Analysis". Jounal of Cross- Cultural Psychology 41(5-6): 671-689.
McDonald, P. (1996) “Demographic Life Transitions: An Alternative Theoretical Paradigm”, Health Transition Review, Supplement 6: 385-392.
McNicoll, G. (1980). "Institutional determinants of fertility change." Population and Development Review, 6(3): 441-462
Neuendorf, Kimberly A. (2002). Content Analysis Guidebook. London: Sage publication.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods. Sage.
Razeghi Nasrabad HB. Abbasi-Shavazi, MJ  and Moeinifar M (2020).Are we Facing a Dramatic Increase in Voluntary and Involuntary Childlessness in Iran That Lead to Lower Fertility? Crescent Journal of Medical and Biological Sciences, 2020 7(2): 212–219.
Western, B., Bloom, D., Sosnaud, B., and L. Tach (2012) “Economic Insecurity and Social Stratification”, Annual Review of Sociology, 38, 341-359.

  • تاریخ دریافت 17 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 08 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 08 آذر 1401