راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

الگوهای ازدواج اقوام ایرانی در دو دهه اخیر: همگرایی یا تداوم تفاوت‌ها؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار جمعیّت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
یکی از ویژگی‌های خاص جامعه ایرانی، تنوع قومیتی و وجود الگوهای متفاوت ازدواج در میان اقوام مختلف است. با این‌حال، عدم دسترسی به اطلاعات معتبر در مورد قومیت سبب شده است تا مطالعات مقایسه‌ای ازدواج در بین اقوام با محدودیت‌هایی روبرو باشد. مطالعه حاضر به روش کمّی و با تکنیک تحلیل ثانویه به مقایسه الگوهای ازدواجی در بین اقوام ایرانی می‌پردازد. به این منظور، داده‌های پیمایش ملی ازدواج تجزیه‌وتحلیل شد. همچنین از داده‌های طرح ویژگی‌های اقتصادی-اجتماعی خانوار (1380) برای مقایسه رفتارهای ازدواجی قومیت‌ها با سال 1397 استفاده شد. نتایج حاکی از وجود تفاوت معناداری در الگوها و رفتارهای ازدواجی اقوام مختلف ایران است. مقایسه نتایج با داده‌های دو دهه پیش نشان می‌دهد اگرچه رفتارهای سنتی در میان همه اقوام کاهش داشته است اما، تفاوت‌های قومی همچنان وجود دارد. به طور کلی می‌توان گروه‌های قومی را در سه دسته طبقه‌بندی کرد: بلوچ‌ها و عرب‌ها که رفتارهای سنتی در بین آن‌ها بیشتر مشاهده می‌شود. آن‌ها میانگین سن ازدواج پایین‌تری دارند و ازدواج‌های زودهنگام، خویشاوندی، ترتیب‌یافته و همسان‌همسری قومی در بین آن‌ها بیشتر است. در سمت مقابل، گیلک‌ها هستند که رفتارهای مدرن در بین آن‌ها بیش از سایر گروه‌های قومی است به‌طوری‌که بالاترین سن ازدواج، کمترین ازدواج‌های زودهنگام، خویشاوندی و همسان‎همسری قومی را دارند. در میانه این دو طبقه، گروه‌های قومی فارس، تُرک، کُرد و لُر هستند که رفتارهای آن‌ها به هم نزدیک و تا حد زیادی مشابه است. به نظر می‌رسد نابرابری‌های اقتصادی-اجتماعی و نیز ارزش‌ها و هنجارهای خرده‌فرهنگی، علت اصلی تفاوت‌های قومی ازدواج و تداوم آن در گذر زمان باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Marriage patterns of Iranian ethnic groups during the last two decades: Convergence or continuity of differences?

نویسندگان English

Milad Bagi 1
Rasoul Sadeghi 2
1 Assistant Professor of Demography, Department of Social Sciences, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Associate Professor of demography, Department of Demography, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Iran is a multi-ethnic society and one of the top ten countries with the highest ethnic diversity in the world. However, the lack of questions about ethnicity in censuses has led to many limitations in comparative studies among ethnic groups. Also, the data of the Socio-Economic Features of the Household survey, which was implemented in 2001, were used to compare the marriage behaviors of ethnic groups with 2018. This study aimed to investigate marriage patterns among different ethnic groups in Iran using National Marriage Survey data. The findings revealed that marriage patterns are different among ethnic groups. A comparison of results with studies from two decades ago shows that although traditional behaviors have declined among all ethnic groups, ethnic differences persist. Generally, ethnic groups can be classified into three categories. Baluchs and Arabs, that have more traditional behaviors. They had a lower average age of marriage. Furthermore, early, consanguineous, arranged and ethnic assortative marriages are more common among them. On the other hand, there are Gilakis, who have modern marriage behaviors compared to other groups, so that they have the highest average age of marriage and the lowest early, consanguineous, and ethnic assortative marriages. The other four ethnic groups are in the middle: Persians, Turks, Kurds and Lors who their behaviors are similar. It seems that socioeconomic inequality and subcultural behaviors of ethnics, are the main determinants of differences.

کلیدواژه‌ها English

Ethnicity
Consanguineous marriage
Early marriage
Ethnic homogamy
Cultural differences
فهرست منابع
احمدی، کامیل (1396). بررسی میزان شیوع ازدواج و طلاق کودکان در ایران، تحقیقات جدید در علوم انسانی، شماره 23 :140-125.
برناردز، جان (1397). درآمدی به مطالعات خانواده، ترجمه حسین قاضیان، تهران، نشر نی.
بگی، میلاد (1391). بررسی نیاز برآورده‌نشده‌ی تنظیم خانواده و تعیین‌کننده‌های آن در میان زنان 49-15 ساله همسردار شهر مهاباد، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان.
بگی، میلاد و عباسی‌شوازی، محمدجلال (1400). بار مسئولیت بیشتر در سنین سالمندی: مطالعه روند و الگوهای ترتیبات زندگی سالمندان در ایران. برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 13(47): 166-135.
بگی، میلاد. (1401). دلایل و تعیین‌کننده‌های تأخیر در ازدواج در ایران. جامعه‌شناسی کاربردی، انتشار آنلاین در 22 ابان 1401، doi: 10.22108/jas.2022.134561.2312
بهشتی، سید صمد، حقمرادی، محمد. (1396). احساس تعلق به ایران در میان اقوام ایرانی. جامعه شناسی کاربردی، 28(3): 40-25.
توده‌فلاح، معصومه؛ کاظمی پور، شهلا (۱۳۸۹). بررسی تأثیر نوسازی بر سن ازدواج با تأکید بر شاخص­های جمعیت­شناسی ازدواج در سطح کشور و ۷ استان منتخب ۱۳۸۵. فصلنامه پژوهش اجتماعی، 3(8): ۱۳۱-۱۰۵.
حسینی، حاتم (1389). تفاوت های قومی در رفتارهای ازدواج زنان و نگرش آن ها نسبت به ازدواج دختران در شهرستان ارومیه، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 5(9)، 7-28.
حسینی، حاتم، میلاد بگی (1391). استقلال زنان و کنش‌های باروری در میان زنان کُردِ شهر مهاباد، فصلنامه‌ی زن در توسعه و سیاست، تهران، 10(4): 78-57.
حسینی، حاتم، میلاد بگی (1395) بررسی دیدگاه زنان کُرد نسبت به الگوی ازدواج خویشاوندی در مهاباد، فصلنامه‌ی مطالعات اجتماعی-روان‌شناختی زنان، 14(1): 185-155.
حسینی، حاتم؛ صادقی، رسول؛ رضایی، اردشیر (۱۳۹۸). عوامل مؤثّر بر تأخیر ازدواج دختران در شهرستان‌های ایران، توسعه محلی (روستایی -شهری)، 11(1): ۱۷۲-۱۴۷.
حسینی، یعقوب و اسکندری، آتوسا (1379). رتبه‌بندی استان‌های کشور از حیث برخورداری از شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی، مجله برنامه و بودجه، 49(50): 121-101.
زارع شاه‌آبادی، اکبر؛ رفعتی، علی و آرمند، محمدعلی (1395). بررسی و مقایسه روند تحولات سن ازدواج در بین اقوام مختلف ایرانی در سرشماری‌های 1390-1355، فصلنامه مطالعات علوم اجتماعی، 2(2): 69-56
شفیعی، سمانه؛ عسکری، عباس و زارع، اکبر (۱۳۹۴). مطالعه عوامل تعیین‌کننده‌ی همسان‌همسری سنی و تحصیلی زوجین (مطالعه موردی زوجین شهر یزد)، مجله مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 6(20): 134-109.
شکوری، علی و شفیعی، زینب (1395). همگون‌گزینی در جامعه ناهمگون: تبیین گرایش عام به همسان‌همسری در بین جوانان ایران، بررسی مسائل اجتماعی ایران 2(7): 132-105.
 صادقی‌زاده، کسری. (1397). الزامات سیاستگذاری فرهنگی اقوام؛ راهبردهای برگرفته از اسناد بالادستی و دیدگاه‌های ذینفعان (مطالعه موردی قوم کرد). فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 11(42): 122-87.
صادقی، رسول (1383). قومیت و باروری: تحلیل رفتار باروری گروه‌های قومی در ایران. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد جمعیت‌شناسی، تهران، دانشکده‌ی علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
ضرابی، اصغر و ایزدی، ملیحه (1392). تحلیلی بر توسعه منطقه‌ای استان‌های کشور. برنامه ریزی فضایی، 3(1): 116-101.
ضرابی، وحید و مصطفوی، سید فرخ (۱۳۹۰). بررسی عوامل مؤثر بر سن ازدواج زنان در ایران؛ یک رویکرد اقتصادی. فصلنامه پژوهش­های اقتصادی، 11(4): ۶۴-۳۳.
طالب، مهدی و گودرزی، محسن (1382). قومیت نابرابری آموزشی وتحولات جمعیتی، نامه علوم اجتماعی، 21: 142-113.
عباسی شوازی، محمدجلال و ترابی، فاطمه (۱۳۸۵). تفاوت‌های بین نسلی ازدواج خویشاوندی در ایران، مجله جامعه­شناسی ایران، 7(4)۴: ۱۴۶-۱۱۹.
عباسی شوازی، محمدجلال؛ عسکری ندوشن، عباس (1384). تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران ؛ مطالعه موردی استان یزد. نامه‌ی علوم اجتماعی، تهران، 25: 76-25.
عباسی‌شوازی، محمد جلال و بگی، میلاد (1399). شکل‌گیری خانوار و ترتیبات زندگی جوانان در ایران: شواهدی از تأخیر در گذار به زندگی مستقل. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(59): 274-243.
عباسی‌شوازی، محمد جلال و صادقی، رسول (1384). قومیت و الگوهای ازدواج در ایران. زن در توسعه و سیاست، 1(3): 47-25
عباسی‌شوازی، محمد جلال و صادقی، رسول (1385). قومیت و باروری: تحلیل رفتار باروری گروه‏های قومی در ایران. نامه علوم اجتماعی، 29: 58-29.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و ترابی، فاطمه (۱۳۸۶). سطح، روند و الگوی ازدواج خویشاوندی در ایران، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 1(2): 88-61.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و خانی، سعید (۱۳۸۹). الگوهای ازدواج، قومیت و مذهب: بررسی موردی زنان ازدواج کرده در شهرستان قروه، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 4(7): 66-35.
عسکری ندوشن، عباس و ترابی، فاطمه (1389). سطح، روند و الگوی همسان‌همسری تحصیلی در ایران، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 9: 55-29.
فتحی، الهام؛ نورمحمد، جاویر؛ سرخیل، بهناز؛ زبرجد، سودابه (۱۳۹۶). تغییرات میانگین سن ازدواج در ایران. آمار، 12(5): ۱۲-۸.
فیرورزآبادی، سید احمد؛ حسینی، سید رسول و قاسمی، روح‌الله (۱۳۸۹). مطالعه شاخص‌ها و رتبه توسعه اجتماعی دراستان‌های کشور و رابطه آن با سرمایه اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، 10(37): 93-57.
کاظمی‌پور، شهلا (۱۳۸۳). تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن. پژوهش زنان، 2(3): ۱۲۴-۱۰۳.
کردزنگنه، جعفر (1390). بررسی و میزان عوامل موثر بر ازدواج زودرس در ایران، توسعه اجتماعی، 6(1): 188-157.
کوششی، مجید (1383). تفاوت‌های قومی در ازدواج و همسرگزینی در ایران، نامه پژوهش فرهنگی، 8(10): 218-195.
کوهی، کمال (۱۳۹۸). بررسی کودک همسری در کشور با تأکید بر استان آذربایجان شرقی، فصلنامه حقوق کودک، 1(3): ۱۵۹-۱۲۹.
محمودیان، حسین (۱۳۸۳). سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان. نامه علوم اجتماعی، ۲۴: ۵۳-۲۷.
محمودیان، حسین. (1385). بررسی میزان و عوامل موثر بر تفاوت سنی زوجین. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران, 1(1), 127-140.
مطلبی، مسعود (1387). جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی، مجله تاریخ فرهنگ و تمدن، شماره 70.
مهاجرانی، علی اصغر (۱۳۸۹). تحول وضع زناشویی و تغییر الگوی سنی ازدواج در ایران، فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 4(11): ۵۳-۴۱.
نوری، مهسا و یاراحمدی، علی (1397). بررسی میزان تمایل جوانان 18 تا 30 سالة شهر شیراز به همسان‌همسری و عوامل مرتبط با آن. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 12(2): 154-136.
هزارجریبی، جعفر و مروتی، نادر (1388). تأثیر نابرابری قومی بر امنیت ملی. فصلنامه علمی تحقیقات سیاسی و بین المللی، 1(4): 117-91.
 
Abbasi-Shavazi, M. J., & McDonald, P. (2008). Family change in Iran: Religion, revolution, and the state. International family change: Ideational perspectives, 177-198.
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., & Hosseini-Chavoshi, M. (2008). Modernization or cultural maintenance: the practice of consanguineous marriage in Iran. Journal of biosocial science, 40(6), 911-933.
Arnaldo, C. (2004). Ethnicity and marriage patterns in Mozambique. African Population Studies 19(1): 143-164.
Booth, H. (2010). Ethnic differentials in the timing of family formation: A case study of the complex interaction between ethnicity, socioeconomic level, and marriage market pressure. Demographic research, 23, 153-190.
Chamie, J. (1981). Religion and Fertility: Arab Christian-Muslim Differentials. Cambridge: Cambridge University Press.
Cheung, P., Cabigon, J., Chamratrithirong, A., McDonald, P.F., Syed, S., Cherlin, A., and Smith, P.C. (1985). Cultural variations in the transition to marriage in four Asian societies. International Population Conference, Florence 1985 Volume 3. Liège: International Union for the Scientific Study of Population: 293-308.
Furtado, D., & Theodoropoulos, N. (2011). Interethnic marriage: A choice between ethnic and educational similarities. Journal of Population Economics, 24(4), 1257-1279.
Givens, B. P., & Hirschman, C. (1994). Modernization and consanguineous marriage in Iran. Journal of Marriage and the Family, 820-834.
Goebel, Z. (2010). Language, migration, and identity: Neighborhood talk in Indonesia. Cambridge: Cambridge University Press.
Goebel, Z. (2015). Language and superdiversity: Indonesians knowledging at home and abroad. Oxford: Oxford University Press.
Goldscheider, C. (1971). Population, Modernization and Social Structure. Boston: Little, Brown and Company.
Jian, Z. (2017). The recent trend of ethnic intermarriage in China: an analysis based on the census data. The Journal of Chinese Sociology, 4(1), 1-23.
Knodel, J., Gray, R.S., Sriwatcharin, P., and Peracca, S. (1999). Religion and reproduction: Muslims in Buddhist Thailand. Population Studies, 53(2): 149-164.
Landale, N. S., & Tolnay, S. E. (1993). Generation, ethnicity, and marriage: Historical patterns in the Northern United States. Demography, 30(1), 103-126.
Lesthaeghe, R., Kaufmann, G., and Meekers, D. (1989). The nuptiality regimes in sub-Saharan Africa. In: Lesthaeghe, R. (ed.). Reproduction and Social Organization in Sub-Saharan Africa. Berkeley: University of California Press: 238-337.
Mobolaji, J. W., Fatusi, A. O., & Adedini, S. A. (2020). Ethnicity, religious affiliation and girl-child marriage: a cross-sectional study of nationally representative sample of female adolescents in Nigeria. BMC public health, 20(1), 1-10.
Mpilambo, J. E., Appunni, S. S., Kanayo, O., & Stiegler, N. (2017). Determinants of early marriage among young women in Democratic Republic of Congo. Journal of Social Sciences, 52(1-3), 82-91.
Raley RK, Sweeney MM, Wondra D. (2015). The Growing Racial and Ethnic Divide in U.S. Marriage Patterns. Future Child, 25(2): 89-109.
Raley, R. K., Sweeney, M. M., & Wondra, D. (2015). The growing racial and ethnic divide in US marriage patterns. The Future of Children/Center for the Future of Children, the David and Lucile Packard Foundation, 25(2), 89.
Saadat, M., Ansari-Lari, M., & Farhud, D. D. (2004). Short report consanguineous marriage in Iran. Annals of human biology, 31(2), 263-269.
Sellier, J., LeFur, A., LeBrun, B. (2008). Atlas des peoples d’Asie (chapter Iran), La Decouverte publ., Paris, ISBN: 978-2-7071-5425-5.
Smith-Hefner, N. J. (2005). The new Muslim romance: changing patterns of courtship and marriage among educated Javanese youth. Journal of Southeast Asian Studies, 36(3), 441–459.
Tremayne, S. (2006). Modernity and Early Marriage in Iran: A View from Within, Journal of Middle East Woman’s Studies, 2(1): 65-94.
Utomo, A. J. (2020). Love in the melting pot: Ethnic intermarriage in Jakarta. Journal of Ethnic and Migration Studies, 46(14), 2896-2913.
Utomo, A., & McDonald, P. (2016). Who marries whom? Ethnicity and marriage pairing patterns in Indonesia. Asian Population Studies, 12(1), 28-49.
Utomo, A., Utomo, I., Reimondos, A., McDonald, P., & Hull, T. (2013). Transition into marriage in Greater Jakarta: Courtship, Parental Influence and Self-Choice Marriage. Paper presented at XXVII IUSSP International Population Conference, Busan, Republic of Korea, 26 to 31 August 2013.
Watkins, S.C. (1986). Regional patterns of nuptiality in Western Europe. In Coale, A.J. and Watkins, S.C. (eds.) The Decline of Fertility in Europe: The Revised Proceedings of a Conference on the Princeton European Fertility Project. Princeton, NJ: Princeton University Press: 314-336.
Zarabi, A., Ezadi, M. (2013). Analysis of Iranian provinces development. Spatial Planning, 3(1), 101-116. [in Persian]
Zare Sahabadi, A., Rafati, A., Armand, M. (2016). The study and comparison of age of marriage trend between Iranian ethnic groups in census 1971-2016. UCT Journals, 2(2), 56-69. [in Persian]
Zarrabi, V., Mostafavi, S. F. (2012). Effect of Socioeconomic Factors on Women’s Age at Marriage in Iran. Journal of economic researches. 11 (4) :33-64 [in Persian]

  • تاریخ دریافت 27 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1401