راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

ارزیابی کتاب های درسی دوره متوسطه دوم از نظر توجه به مؤلفه های سواد غذا و تغذیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
هدف مطالعه حاضر، ارزیابی کتاب های درسی دوره دوم متوسطه نظری از نظر توجه به مؤلفه های سواد غذا و تغذیه است. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع تحلیل محتوا است. جامعه آماری شامل کلیه کتاب های درسی دوره دوم متوسطه نظری می‌باشد(48 جلد کتاب). در این پژوهش نمونه گیری انجام نشده است و کلیه کتاب ها بررسی شده است. ابزار اندازه گیری، چک لیست تحلیل محتوای محقق ساخته بوده است که برای تعیین روایی از روش روایی، صوری، محتوایی و نظر متخصصان استفاده شده و پایایی آن با روش ویلیام اسکات 96 درصد محاسبه شده است. نتایج پژوهش با استفاده از شاخص های آمار توصیفی بررسی شده است. یافته های پژوهش نشان داد که در کتاب های درسی رشته علوم انسانی، 345 مرتبه، در رشته علوم تجربی، 477 مرتبه و در رشته ریاضی، 407 مرتبه به مؤلفه های سواد غذا و تغذیه اشاره شده است. در مجموع یافته های پژوهش بیانگر این است که میزان توجه به مؤلفه‌های سواد غذا و تغذیه در کتاب های درسی دوره دوم متوسطه با نقطه مطلوب فاصله زیادی دارد و برخی از مؤلفه های سواد غذا و تغذیه در این کتاب‌ها مغفول واقع شده است. همچنین فراوانی مؤلفه های سواد غذا و تغذیه در کتاب های درسی رشته علوم انسانی به طور معناداری پایین تر از مؤلفه های سواد غذا و تغذیه در کتاب های درسی رشته علوم تجربی و ریاضی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluation of High School Textbooks in Terms of Attention to Food and Nutrition Literacy Factors

نویسنده English

sirous mahmoudi
Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran.
چکیده English

Paragraph 6 of the General Policies on Population lays emphasis on the promotion of nutrition literacy within society. The present study aims to evaluate high school textbooks in terms of attention to the food and nutrition literacy factors. The research method here is content analysis. The statistical population incorporates all textbooks of the high school cycle. No sampling has been done for this research, in which the entire population has been surveyed. The measuring tool is the content analysis checklist developed by the researcher. The validity of the tool is determined using the face and content validity method and expert opinions while its reliability has been measured at 96% using the Scott's Pi statistic. The results have been examined using descriptive analysis indicators while the Chi-squared test has been used to compare the frequency of food and nutrition literacy factors in the three disciplines of humanities, natural sciences and mathematics. They showed that attention to the food and nutrition literacy factors in high school textbooks is far from enough with some factors having been neglected in the books. The findings of this research also showed that the frequency of food and nutrition literacy factors in the humanities’ textbooks was significantly lower than in the natural sciences and mathematics textbooks.

کلیدواژه‌ها English

Food and Nutrition Literacy
Population lays
Textbooks
فهرست منابع
قرآن کریم.
آروند، ایوب‌الله؛ دهقانی، مرضیه؛ امیدوار، نسرین و عشوری، مرضیه (1397). ﺳﻮاد ﻏﺬا و ﺗﻐﺬﯾﻪ: ﺑﻌﺪی ﻣﻐﻔﻮل در ﮐﺘﺎب­ﻫﺎی درﺳﯽ دوره آﻣﻮزﺷﯽ ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ اول در ﮐﺸﻮر. مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، 13(4)، 29-38.
اسکات، ویلیام (1391). تئوری حسابداری مالی. ترجمه علی پارسائیان، تهران: انتشارات ترمه.
امیدوار، نسرین (1386). اهمیت مداخله‌های مبتنی بر جامعه در سطح مدارس در بهبود رفتار و وضعیت تغذیه­ای کودکان. چکیده مقالات نهمین کنگره تغذیه ایران. تبریز: مرکز تحقیقات قلم تغذیه.
امیدوار، نسرین؛ رحمانی، خدیجه و قوام­صدری، مریم (1395). تغذیه و بهداشت مواد غذایی. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران.
امیدوار، نسرین؛ شریعت جعفری، شاداب و مینایی، مینا (1393). رهنمودهای غذایی ایران. قم: اندیشه ماندگار.
ایزدی، صمد؛ صالحی عمران، ابراهیم؛ فتحی­واجارگاه، کورش و عابدینیه­بلترک، میمنت (1389). تجزیه و تحلیل محتوای کتاب­های درسی دوره ابتدایی بر اساس مؤلفه­های آموزش سلامت. نوآوری­های آموزشی، 19(33)، 139-162.
ترک، زینب؛ امیدوار، نسرین؛ دهقانی، مرضیه و دوست­محمدیان، اعظم (1400). میزان توجه به سواد غذا و تغذیه در کتاب­های درسی دوره ابتدایی. مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، 16(2)، 33-43.
خواجه­پور، کبری؛ هاشمی، سیداحمد؛ قلتاش، عباس و ماشینچی، علی اصغر (1398). تدوین مؤلفه­های برنامه درسی سواد تغذیه از منظر کارشناسان و متخصصان در دوره دوم متوسطه. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(1)، 311-333.
دانش­پایه، پریسا (1398). بررسی میزان توجه به سواد تغذیه در کتاب­های علوم تجربی دوره متوسطه اول. (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید رجایی، تهران، ایران.
دهقانی، مرضیه و امین خندقی، مقصود (1390). تحلیلی بر وضعیت موجود طراحی برنامه درسی تربیت اجتماعی دوره راهنمایی برمبنای تحلیل محتوای کتاب­های درسی و اسناد مرتبط برنامه درسی. مجله علمی پژوهشی «پژوهش‌های برنامه درسی» انجمن مطالعات برنامه­ی­درسی ایران، 1(2)، 131-176.
سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی (1401). سلامت و بهداشت. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1393). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: نشر آگه.
سعدی­پور، اسماعیل (1399). روش‌های تحقیق در روان شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر دوران.
سند ملی تغذیه و امنیت غذایی (1391). دبیر خانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور.
سیاست­های کلی جمعیت (1393). سیاست­های کلی جمعیت ابلاغی مقام معظم رهبری. تهران: بی‌نا.
صمدی، پروین و کاظمی بازاردهی، سید معصومه (1390). تحلیل محتوای کتب ابتدایی بر اساس الگوی صحیح مصرف. مطالعات برنامه درسی، 6(22)، 117-140.
طرح جامع مطالعات مصرف مواد غذایی و تغذیه در کشور (1381). انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور. تهران: بی‌نا.
عبدالهی، زهرا؛ مینایی، مینا و دولتی، سپیده (1398). رهنمودهای غذایی ایران. انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران: انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
غفاری، فرزانه (1393). تغذیه سالم از نگاه قرآن. مجله دانشگاه علوم پزشکی زنجان، 22(90)، 97-109.
غلامی، اعظم؛ محمودی­قوژدی، معصومه و دهقانی، مرضیه (1397). تحلیل محتوای کتاب­های علوم دوره ابتدایی از نظر مقوله­ای سه گانه سواد تغذیه. فصلنامه آموزش پژوهی، 4(13)، 69-90.
قاسمی، حسن (1377). امنیت غذا و تغذیه کشور، مطالعات الگوی برنامه‌ریزی و اجرا «مابا». گزارش نهایی طرح. تهران: انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور و سازمان برنامه و بودجه.
کریپندورف، کلوس (1398). تحلیل محتوا، مبانی روش شناسی. ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
کیان، مریم (1394). تحلیل برنامه درسی مغفول سواد تغذیه­ای در دوره تحصیلی متوسطه. دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، 3(6)، 101-120.
گال، مردیت و بورگ، والتر (1399). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان شناسی. ترجمه نصر و همکاران، تهران: انتشارات سمت.
مکارم شیرازی، ناصر (1396). تفسیر نور. تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
هولستی، ال. آر. (1373). تحلیل محتوا در علوم اجتماعی و انسانی. ترجمه نادر سالارزاده، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
 
Danek, R. L.; Berlin, K. L.; Waite, G. N. & Geib, R. W. (2017). Perceptions of nutrition education in the current medical school curriculum. Family Medicine, 49(10), 803-806.
Foster, G. D.; Sherman, S.; Borradail, K. & Grandy, K. (2008). A Policy Based School Intervention to Prevent Over weight and Obesity. Pediatrics, 121(4), 794 -802.
Freedman, Ariela M.; Echt, Katharina V.; Cooper Hannah L. F.; Miner, Kathleen R. & Parker, Ruth (2012). Better Learning through Instructional Science: A Health Literacy Case Study in ''How to Teach So Learners Can Learn. Health Promotion Practice; 13(5), 648-656.
Gibbs, Heather D.; Ellerbeck, Edward F.; Gajewski, Byron; Zhang, Chuanwu & Sullivan, Debra K. (2018). The Nutrition Literacy Assessment Instrument is a Valid and Reliable Measure of Nutrition Literacy in Adults with Chronic Disease. Journal of Nutrition Education and Behavior, 50(3), 247-257. https://doi.org/10.1016/j.jneb.2017.10.008.
Insel, P.; Ross, D.; McMahon, k. & Berenstin, M. (2018). Discovering Nutrition. World Headquarters Jones & Bartlett Learning.
Koca, Bennur & Arkan, Gulcihan (2020). The relationship between adolescents’ nutrition literacy and food habits, and affecting factor. Public Health Nutrition, 24(4), 717-728.
Liao, L. L.; Lai, I. J. & Chang, L. C. (2019). Nutrition literacy is associated with ealthy eating behavior among college students in Taiwan. Health Education Journal, 78(7), 756-769.
Milosavljevic, D.; Mandic, ML. & Banjari, I. (2015). Nutritional knowledge and dietary habits survey in high school population. Col: Antropol, 39(1), 101-107.
Mosca L.; Appel LJ. & Benjamin EJ. (2004). Evidence based guidelines for cardiovascular disease prevention in women. J Am Coll Cardiol; 43: 900-21.
Nogueira, T.; Ferreira R.; S ́ocrates M.; Dias da Silva V. & Li ̃nan Pinto M. (2022). Sintra Grows Healthy: development and implementation of a
food literacy curriculum for primary schools. Public Health Nutrition, 25(5), 1176-1182.
Velardo S. & Drummond M. (2019). Qualitative insight into primary school children’s nutrition literac. Health Education, 119(2), 98-114.
WHO (2000). The World Health Report 2000- Health Systems: Improving Performance. Geneva: World Health Organization.
Zoellner J.; Connell C.; Bounds W.; Crook L. & Yadrick K. (2009). Nutrition Literacy Status and Preferred Nutrition Communication Channels Among Adults in the Lower Mississippi Delta. Preventing chronic disease, 6(40), 117-156.
دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 47
تابستان 1402
صفحه 605-640

  • تاریخ دریافت 07 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 16 آذر 1401