راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

واکاوی آینده‌های بدیل از انگاره خانه ایرانی- اسلامی متناسب با ارزش‌های نوین سبک زندگی شهری مبتنی بر روش CLA

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران (نویسنده مسئول).
چکیده
مفهوم خانه و مسکن در سبک نوین زندگی شهری متحول شده و ارزش‌های آن به‌گونه‌ای دیگر تفسیر گردیده و هر روزه مفهومی نوین می‌گیرد. ازاین‌رو انگاره خانه و تغییرات آن در انطباق با دوران معاصر، مسئله‌ای است که باید موردتوجه شهرسازان، برنامه ریزان، طراحان شهری و معماران قرار گیرد و باید به دنبال الگو و انگاره‌ای جدید از مفهوم خانه بود تا علاوه بر داشتن سازگاری لازم با نیازها و خواسته‌های جامعه نوین، با خواسته‌ها و سبک زندگی گذشته و آینده جامعه ایرانی- اسلامی نیز تطابق داشته باشد. هدف از انجام این پژوهش، دستیابی به آینده‌های بدیل بر مبنای استعاره‌های بدیل از خانه و شناسایی سناریوهای محتمل خانه و مسکن در آینده، به‌منظور حفظ و صیانت از ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی، کالبدی خانه می‌باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها(CLA)، تغییر انگاره خانه را در چهار لایه‌ی تحلیل شامل لیتانی، علل کلان اجتماعی، گفتمان/ جهان‌بینی و اسطوره/ استعاره، مورد واکاوی قرار داده و بر آن است تا ضمن دستیابی به درک روشن از علت‌های این تغییرات، سناریوهای بدیلی را برای مفهوم خانه و مسکن در آینده بر مبنای استعاره‌های بدیل این مفهوم ارائه دهد. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، مصاحبه‌های عمیق نیمه ساختاریافته با صاحب‌نظرانی که در زمینه موضوع موردبحث، دارای دانش و تجربه کافی بودند، صورت گرفته و نمونه‌گیری تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. بر اساس نتایج تحقیق ، چهار سناریوی خانه هوشمند، خانه به‌عنوان یک ابر دیجیتال، خانه انسانی، خانه متحرک ارائه‌شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of alternative futures of the Iranian-Islamic house idea in accordance with the new values of urban lifestyle based on the CLA method

نویسندگان English

mohammadali keynejad 1
ali mirzaie 2
Azita belali oskoye 3
1 Professor of Civil Engineering Faculty, Sahand University of Technology, Tabriz, Iran.
2 PhD student of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Islamic Art University of Tabriz, Iran.
3 Associate professor of the department of Architecture and Urban planning, Islamic Art University of Tabriz, Iran (Corresponding author).
چکیده English

The concept of house and housing has changed in the new style of urban life and its values have been interpreted in a different way and it takes on a new meaning every day. The new society should be in accordance with the demands and lifestyle of the past and future of the Iranian-Islamic society. The purpose of this study is to achieve alternative futures based on alternative metaphors of the house and to identify possible home and housing scenarios in the future, in order to preserve the cultural, social and physical values of the house. Accordingly, the present study, using the Layer of Causes Analysis (CLA) method, analyzes the change of house idea in four layers of analysis including litany, macro-social causes, discourse / worldview and myth / metaphor, and intends to achieve A clear understanding of the causes of these changes will provide alternative scenarios for the concept of home and housing in the future based on alternative metaphors of this concept.
Using purposive sampling, in-depth semi-structured interviews were conducted with experts who had sufficient knowledge and experience in the subject matter, and sampling continued until the stage of theoretical saturation. According to the research results, four scenarios of smart home, home as a digital cloud, human home, mobile home are presented.

کلیدواژه‌ها English

idea
house
modern urban lifestyle
CLA
فهرست منابع
اباذری، یوسف؛ چاوشیان، حسن (1381). از طبقه اجتماعی تا سبک زندگی، رویکردهای نوین در تحلیل جامعه‌شناختی هویت اجتماعی، نامه علوم اجتماعی. شماره 20.
ابو ترابیان، فاطمه (1393)، نمادهای سبک زندگی غربی درتقابل با سبک زندگی اسلامی، فصلنامه سبک زندگی دینی. سال اول، شماره 1، صص 95-126.
الفت، سعیده؛ سالمی، آزاده (1391)، مفهوم سبک زندگی، فصلنامه مطالعات سبک زندگی. سال اول. شماره 1. صص 9-36.
الهی زاده، محمدحسین؛ سیروسی، راضیه (1393)، الگوسازی مسکن بر پایه سبک زندگی اسلامی، فصلنامه سبک زندگی دینی. سال اول. شماره 1. صص 35-70.
باقری، محمد؛ حجت، عیسی؛ دشتی، مینا (1393)، ارزیابی تحول زبان الگو در معماری مسکن (بررسی موردی: خانه‌های دوره قاجار و مسکن معاصر در شهر زنجان)، دو فصلنامه دانشگاه هنر. شماره 14. صص 141-156.
بمانیان، محمدرضا (1391)، تبیین اصول طراحی مسکن از دیدگاه قرآن کریم، صندوق حمایت از پژوهشگران.
پورمحمدی، محمدرضا (1387)، برنامه‌ریزی مسکن، تهران، انتشارات سمت.
حمزه نژاد، مهدی؛ صدریان، زهرا (1393)، اصول طراحی خانه از منظر اسلامی و الگوهای کاربردی معاصر، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی. سال اول، شماره 4، صص 57-76.
شصتی، شیما؛ فلامکی، محمد منصور (1393)، رابطه میان سبک زندگی و مسکن ایرانی (با تکیه‌بر نظریه «جامعه‌کوتاه مدت» و نظریه «راهبرد و سیاست سرزمینی جامعه ایران»)، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. دوره 6، شماره 3، صص 117-137.
علی‌الحسابی، مهران؛ کرانی، نعیمه (1391)، عوامل تأثیرگذار بر تحول مسکن از گذشته تا آینده، مسکن و محیط روستا. شماره 141، صص 19- 36.
فاضلی، نعمت‌الله (1386)، مدرنیته و مسکن (رویکردی مردم نگارانه به مفهوم خانه، سبک زندگی روستایی و تحولات امروزی آن)، فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات فرهنگی. سال 1، شماره 1،، پاییز، صص 25-36.
فکوهی، ناصر (1386)، خرده‌فرهنگ‌های اقلیتی و سبک زندگی: روندها و چشم‌اندازها، تحقیقات فرهنگی ایران. شماره 1، صص 143- 174.
مهدوی کنی، محمد سعید (1386)، مفهوم «سبک زندگی» و گستره آن در علوم اجتماعی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی. سال اول، شماره 1.
مهرآیین، مصطفی (1389)، دیدگاه‌هایی در فرهنگ و تکنولوژی، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی.
ناجی میدانی، علی‌اکبر؛ فلاحی، محمدعلی؛ ذبیحی، مریم (1389)، بررسی تأثیر پویای عوامل کلان اقتصادی بر نوسانات قیمت مسکن در ایران (1369- 1386)، مجله دانش و توسعه. سال 18، شماره 31.
نقره‌کار، عبدالحمید (1387)، درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی، چاپ اول، تهران، وزارت مسکن و شهرسازی.
نقی زاده، محمد (1391)، تأملی در شناخت مبانی مسکن اسلامی ایرانی، کتاب ماه هنر، شماره 170.
نقی زاده، محمد (1393). مسکن اسلامی (مبانی نظری تا جلوه‌های عینی درگذشته و حال)، دو فصلنامه اندیشه معماری. سال اول، شماره دوم، صص 47-67.
نیازی، محسن؛ کارکنان نصرآبادی، محمد (1392)، بررسی رابطه بین میان دین‌داری و سبک زندگی شهروندان مطالعه موردی شهروندان شهرستان کاشان در سال 1390، فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. شماره 16، صص 173-213.
وثیق، بهزاد و آزاده پشتونی زاده (1389)، مفهوم سکونت در آیات و روایات اسلامی، فصلنامه علمی-پژوهشی مسکن و محیط روستا، شماره 129، 50-65.
 
Acker, V, V. Mokhtarian, P, L. Witlox, F(2014). Car availability explained by the structural relationships between lifestyles, residential location, and underlying residential and travel attitudes. Transport Policy,35: 88-99.
Bell, D. Hollows, J(2006). Historicizing lifestyle, Ash-gate: London.
Benedikter, R. Anheier, M. Smeyer, S(2011). «lifestyles», The sage encyclopedia of global studies: Illinois.
Bourdiru, P(1984). Distinction: a social critique of the judgment of taste, translated by Richard Nice. New York: Routledge.
Frenkel, A. Bendit, E. Kaplan, S(2013). Residential location Choice of knowledge-workers: The role of amenities, workplace and lifestyle.cities, 35: 33- 41.
Giddens, A. (1991). Modernity and Self Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Oxord, Polity press.
Gordon, T. J.,Glenn, J. C(1993). Issues in Creating the Millennium Project: Initial Report from the Millennium Project Feasibility Study, United NationsUniversity.- Jansen, S, J.T(2011). The added value of lifestyle variables: the search continues, Enhr Conference, Toulouse: France.
Lash, S. Urry, J(1987). The End Of  Organised Capitalism, Cambridge : Polity press.
Lee, H. J. (2005). Influence of Lifestyle on Housing Preferences of Multifamily Housing Residents, Unpublished Phd dissertation, Virginia Polytechnic Institute and State University, Virginia, USA.
Scheiner, J. Kasper, B(2003). Lifestyles, choice of housing location and daily mobility The lifestyle approach in the context of spatial mobility and planning, International Social Science Journal, 55(176), 319-332.
Turgat, H. (2001). Culture, continuity and change: Structural analysis of the housing pattern in squatter settlement. Global Environment Research (GBER), 1(1), 17-25.
Walker, J, L. Li, J(2007). Latent lifestyle preferences and household location Decisions, J Geograph Syst, 9:77–101.

  • تاریخ دریافت 08 مرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 30 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 26 آذر 1401