راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

بررسی وضعیت خانواده ایرانی در فضای مجازی: مطالعه صفحات اینستاگرامی با رویکرد روابط والدین با فرزندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مدیریت رسانه و عضو هیئت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 دکتری مدیریت رسانه (بازنشست دانشگاه صدا و سیما) و عضو هیئت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
چکیده
فضای مجازی امروزه یک جهان زیست قطعی و همگانی شده است و دامنه حدود و ثغور بهره برداری از فضای مجازی کاملا وابسته به سبک زندگی و تعلقات فردی افراد شده است. مدیریت این فضای عظیم و پیچیده ابتدا نیازمند وضعیت سنجی و شناسایی درست این فضا و سپس وضع سیاست های دقیق، برنامه ریزی و نظارت همه جانبه است. در این میان موضوع مهم خانواده و روابط درون خانوادگی در این فضا به فراخور ویژگی های مهم و منحصر به فرد آن، باعث بروز مواضع متفاوتی شده است. این مقاله به بررسی وضعیت خانواده ایرانی در صفحات اینستاگرامی با رویکرد روابط والدین با فرزندان پرداخته است. پژوهش حاضر یک پژوهش اکتشافی و نتایج بررسی با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون و نرم افزار «NVivo» تحلیل شد و پایایی کدگذاریتوسط ضریب موضوعی کاپا مورد تأیید قرار گرفت. در نتیجه تحلیل داده ها، 5 مضمون، 23 زیر مضمون در رابطه با رویکرد روابط والدین با فرزندان در محیط خانواده در پلتفرم اینستاگرام مورد مطالعه و شناسایی قرار گرفت. که «گفتار»، «روابط»، «نوع تفکر و اندیشه»، «سبک زندگی» و «رفتار» والدین با فرزندان به عنوان 5 مضمون اصلی احصاء شد و زیرمضمون های «تصویرسازی نامناسب از پدر و مادر ایرانی»، «ترویج بی‌عفتی و بی‌حیایی در روابط درون‌خانوادگی»، «همطراز کردن فرزند با حیوان خانگی»، و« تبلیغ دردسرهای مادرشدن» هر کدام فراوانی قابل توجهی در صفحات اینستاگرامی پرمخاطب به خود اختصاص دادند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the situation of the Iranian family in cyberspace: Reading Instagram pages With the approach of parent-child relationships

نویسندگان English

samira khatibzadeh 1
Seyed Mohsen Bani Hashemi 2
1 PhD in media management and faculty member of Faculty of Culture and Communication, Soore University,, Tehran, Iran (Corresponding author).
2 PhD in media management (retired from Sada and Sima University) and a member of the academic board of Farhang and Communication, Soore University, Tehran, Iran.
چکیده English

Abstracr:
Today, virtual space has become a definitive and universal biosphere And the scope of using virtual space has become completely dependent on people's lifestyles and personal belongings. The management of this huge and complex space first requires a proper situational assessment and identification of this space, and then precise, correct and considered policy, planning and monitoring. In the meantime, the important issue of family and intra-family relationships in this space has caused different positions to emerge due to its important and unique features. This article examines the situation of the Iranian family on Instagram pages with the approach of parent-child relationships.The current research is an exploratory research and the survey results were analyzed using the qualitative method of content analysis and "NVivo" software, and the reliability of coding was confirmed by the Kappa coefficient. As a result of the data analysis, 5 themes and 23 sub-themes related to the approach of parent-child relationships in the family environment were studied and identified on the Instagram platform. that "speech", "relationships", "type of thinking and thought", "lifestyle" and "behavior" of parents with children were counted as 5 main themes and the sub-themes "inappropriate depiction of Iranian parents", "promotion of Indecency and indecency in family relationships", "equalizing a child with a pet", and "advertising the troubles of motherhood" each got a significant amount of attention on popular Instagram pages.

کلیدواژه‌ها English

Virtual space
family
lifestyle
cultural damage
social networks
فهرست منابع
آقابابایی، عزیزالله و باقری، سهیلا (1391). اینترنت و روابط خانوادگی. نخستین کنگره ملی فضای مجازی و آسیب‌های اجتماعی نوپدید، تهران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
ابراهیم‌پورکومله، سمیرا و خزایی، کامیان (1391). آسیبهای نوپدید، شبکه­های اجتماعی مجازی در کمین خانواده ایرانی. نخستین کنگره ملی فضای مجازی و آسیب‌های اجتماعی نوپدید.
افراسیابی، محمدصادق و بشیر، حسن (1391). شبکه­های اجتماعی اینترنتی و سبک زندگی جوانان؛ مطالعه موردی بزرگ‌ترین جامعه مجازی ایرانیان. فصلنامه پژوهش‌های فرهنگی، (12)، صص. 31-60.
امین همایون، شهین و دیگران (1401)، بررسی رابطه سبک‌های والدگری و الگوهای ارتباطی خانواده با وابستگی به شبکه‌های مجازی: نقش واسطه‌ای شایستگی اجتماعی، فصلنامه فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، سال شانزدهم، شماره 58.
باتریک (2005). بررسی رابطه میزان و نحوه استفاده از اینترنت و هویت فرهنگی جوانان. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، مهدی‌زاده، شراره و عنبرین، زینب (388)، (17).
جاویدان، حامد (1392)، تدوین الگوی خط‌مشی‌گذاری فضای مجازی، راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال چهارم، شماره 13، ص 303.
جعفریان یسار، حمید؛ خدایاری، ناهید حسن‌زاده، لیلا (1395)، آسیب‌شناسی فضای مجازی و خانواده، فصلنامه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزش‌های نوین ایران)، شماره 4.
حاجیانی، ابراهیم (1391)، خانواده ایرانی (چالش‌ها و راهبردها)، تهران: انتشارات مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک.
دوله، معصومه و دیگران (1395)، بررسی نقش شبکه­های اجتماعی مجازی در کیفیت زندگی، فصلنامه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سال دهم، شماره چهارم، پیاپی (53)، ص 1.
رضایی‌پور، عباس و غفاری، خلیل (1400)، پیش‌بینی اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی با شیوه‌های فرزندپروری و الگوی ارتباطی خانواده در دانش‌آموزان پایه سوم دوره اول متوسطه شهرستان دورود، فصلنامه پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شماره 44.
رضوانی فریدون پریش، امین (1400)، مروری بر آسیب‌های فضای مجازی، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بر روابط خانواده‌ها در پژوهش‌های خارج از کشور، فصلنامه مطالعات هنر و رسانه، سال سوم، شماره 5.
رضی‌پور، پرنیا (1402)، تحلیل آسیب‌ها و مخاطرات رسانه اجتماعی اینستاگرام، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال 12، ش1، پیاپی46.
رونقی، مرضیه (1402)، اعتیاد به اینترنت شیوه‌های فرزندپروری الگوهای ارتباطی دانش‌آموزان متوسطه اول، فصلنامه رهپویه ارتباطات و فرهنگ، دوره اول، شماره 4.
 زینلی‌پور، فاطمه (1398)، تأثیر فضای مجازی بر خانواده و جوانان (آسیب‌ها و راهکارها)،  Journal of Pure Life, Vol. 6, No. 17, pp. 71-84.
سلطانی‌فر، محمد؛ بخشی، شیرزاد و فرامرزیانی، سعید (1392)، بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی فیسبوک و توییتر بر گرایش اعضا به این شبکه‌ها، فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، سال 20، شماره 4، صص. 171–190.
سورین، ورنر و تانکارد، جیمز (1395)، نظریههای ارتباطات، ترجمه: علیرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ص304 .
سیفی‌پور، رضا (1396)، کارکرد شبکه­های اجتماعی در فرایند جهانی شدن، فصلنامه علمی پژوهشی رسانه، شماره3190.
شاو و مک‌کومبز (1399)، نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: نشر همشهری.
شیخ انصاری، مهین (1401)، جامعه ایرانی و فضای مجازی تحقیق ثانویه تحقیقات علوم اجتماعی در حوزه فضای مجازی، مجله جامعه‌شناسی ایران، سال 22، (4)، صص. 32-3.
طلوعی، عباس و میرافشار، بهداد (1395)، خوشه­بندی اقلام و محصولات فرهنگی فضای مجازی، فصلنامه رسانه، سال 27، شماره 1، ص43.
عاملی، سعیدرضا و حسنی، حسین (1391)، دوفضایی شدن آسیب‌ها و ناهنجاری‌های فضای مجازی، مطالعه تطبیقی سیاست‌گذاری‌های بین‌المللی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره 5، شماره اول.
عدلی‌پور، صمد، سپهری، آسیه و علی‌زاده، محمدحسین (1392)، شبکه اجتماعی فیسبوک و روابط خانوادگی کاربران جوان ایرانی، فصلنامه رسانه و خانواده، شماره 8، صص.71-93.
محمدپور، احمد؛ نقدی، اسداله و نادرنژاد، بهزاد (1389)، تأثیر ماهواره بر هویت فرهنگی در کردستان ایران، دوفصلنامه تخصصی پژوهش جوانان. فرهنگ و جامعه. شماره4، صص.131ـ156.
مک کومیز و شاو (1972). بررسی رابطه میزان و نحوه استفاده از اینترنت و هویت فرهنگی جوانان. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، مهدی‌زاده، شراره و عنبرین، زینب (388)، (17).
مهدی مقدم، امیرحسین؛ جمشیدی عزیزآبادی، شقایق و رهسپار، زهرا (1402)، مزایا و معایب فضای مجازی در تربیت معنوی فرزندان، فصلنامه مطالعات علوم اجتماعی، دوره نهم، شماره 1، صص 8-16.
مهدی‌زاده، محمد (1383)، اینترنت و حوزه عمومی، فصلنامه رسانه، شماره 59، ص 147 .
ورنر و جیمز تانکارد (1384). نظریه‌هاى ارتباط جمعى. ترجمه علیرضا دهقان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ویمر، راجر و دومینیک، جوزف (1390)، تحقیق در رسانه‌های جمعی. ترجمه: کاووس سیدامامی. تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
ویندال، سون و دیگران (1396)، کاربرد نظریه‌های ارتباطات، تهران: جامعه‌شناسان.
هیلبرمن، جسیکا (2009).  روابط اجتماعی انبوه جوانان از طریق شبکه های  ارتباطی اینترنت، تارنمای گفتگو و شنود با جهان وزارت خارجه آمریکا.
 
Bartle, R. (2019). Designing Virtual Worlds. London: Routledge.
Boyd, D. M. & Ellison, N. B. (2018). Social network sites: definition, history, and scholarship. Journal of Computer-Mediated Communication, (13), 210-230.
Long, J. & et al. (2017). Impact of internet on adolescent self-identity development. China media Research, 3(1).
Pempek, T. & et al. (2019). College students' social networking experiences on Facebook. Journal of Applied Developmental Psychology, (30), 227-238.
Tyler, T. (2019). Social networking and Globalization. Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(6).

  • تاریخ دریافت 21 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 19 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 تیر 1402