راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

انواع گردشگری از منظر منابع دینی و توسعه حلال آن در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجویی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
چکیده
گردشگری در جهان‎کنونی به لحاظ ابعاد گوناگون دارای اهمیت به‎سزایی بوده و مورد توجه دولت‎های مختلف از جمله کشورهای اسلامی قرار گرفته است. طبقه‌بندی و تبیین صحیح تعریف و انواع گردشگری از دید اسلام، اهمیت زیادی در اتخاذ راهبردهای یک کشور اسلامی مانند ایران و همچنین در تصمیم‌گیری و هدف گردشگر از سفر دارد. در مطالعه حاضر، مسئله انواع گردشگری از منظر منابع اسلامی و دیدگاه دین اسلام در رابطه با هریک از آن‌ها به‌عنوان پیش‌نیازی برای توسعه گردشگری حلال مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق از رویکرد استقرایی در ادله نقلی بهره می‌برد و دارای ماهیتی تحلیلی و توصیفی است که به برخی از یافته‌ها و نتایج آن اشاره خواهد شد. دین مبین اسلام برای گردشگری که با اهداف عالی الهی و انسانی همراه باشد ارزش زیادی قائل است. همچنین طبقه‌بندی مفهوم گردشگری که باتوجه‌به دستورات اسلامی احصا گردیده عبارت‌اند از: گردشگری فرهنگی، علمی، تجاری، تفریحی، مذهبی ـ زیارتی و سلامت (درمانی). هریک موارد مذکور باید در سیاست‎های توسعه گردشگری حلال به‌مثابه پشتوانه رونق برند گردشگری حلال کشور مورد توجه قرار گیرد. چراکه طبقه‌بندی دستورات اسلامی یکی از پیش‌نیازهای اتخاذ سیاست صحیح در رابطه با توسعه گردشگری حلال است. درهمین‌راستا در جهت توسعه حلال گردشگری فرهنگی ایجاد تورهای با هدف عمق بخشی به مبانی اعتقادی مناسب است. در خصوص گردشگری علمی نیز برگزاری دوره‎های عملی برای دانشجویان جهت دستیابی به مرزهای علم ضرورت دارد. همچنین به جهت توسعه گردشگری زیارتی حذف روادید و توسعه زیرساخت‌ها و امکانات رفاهی مناسب، ضروری می‎نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Types of Tourism from the Perspective of Religious Sources and the Development of Its Halal in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

javad gholamrezaei 1
amirhosein eskandari 2
1 Assistant Professor, Department of Education, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
2 MA student of Islamic Studies, Culture and Communication, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran (Corresponding author).
چکیده English

Tourism in the contemporary world holds significant importance in various dimensions and has garnered the attention of different governments, including Islamic countries. The correct classification and explanation of the definition and types of tourism from an Islamic perspective are highly important for adopting strategies in an Islamic country like Iran, as well as for influencing decision-making and the purpose of a tourist's journey. In the present study, the issue of types of tourism from the perspective of Islamic sources and the viewpoint of Islam regarding each of them is examined as a prerequisite for the development of halal tourism. This research uses the inductive approach in religious texts and has an analytical and descriptive nature, which will refer to some of its findings and results. The Islamic faith holds great value for tourism that is aligned with lofty divine and humanitarian goals. The classification of tourism concepts, based on Islamic principles, includes cultural, scientific, commercial, recreational, religious-pilgrimage, and health (medical) tourism. Each of the mentioned categories should be considered in halal tourism development policies as a foundation for strengthening the country's halal tourism brand. This is because the classification based on Islamic guidelines is one of the prerequisites for adopting appropriate policies regarding halal tourism development. In this regard, organizing tours aimed at deepening foundational beliefs is appropriate for the development of halal cultural tourism. Regarding scientific tourism, conducting practical courses for students to advance the frontiers of knowledge is essential. Additionally, for the development of pilgrimage tourism, it is essential to eliminate visa requirements and improve infrastructure and appropriate facilities.

کلیدواژه‌ها English

Tourism
Religion
Halal tourism
Intercultural communications
فهرست منابع
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن بابویه، محمد (1361). معانیالاخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن هشام، ابومحمد (1405ق). السیره النبویه مغنی الادیب. لبنان: دارالمعرفه.
بزرگ عقیده، نرگس‌خاتون (1399). گردشگری حلال و فرصت‌ها و چالش‌های آن در ایران. پژوهشنامه حلال، 3(2)، 57-43.
بهرام‌پور، اباالفضل (1399). تفسیر یک جلدی مبین. قم: نسیم حیات.
پاینده، ابوالقاسم (1324). نهجالفصاحه. تهران: سازمان انتشارات جاویدان.
توشنی، صبا (1401). مروری بر عوامل مؤثر در رشد گردشگری سلامت و راهکارهای توسعه آن. نخستین کنفرانس ملی گردشگری سلامت طبیعت گردی و طبیعت درمانی بسکی، گلستان، گنبد کاووس.
جمالی‌نژاد، مهدی (1391). گردشگری اسلامی. اصفهان: آرما.
جهانیان، ناصر (1376). مقایسه مبانی نظری توسعه اقتصادی در غرب و قانون اساسی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
حرعاملی، محمد (1367). وسائلالشیعه. قم: آل‌البیت لاحیاء‌التراث.
حسینی، میرزا حسن؛ سحر، خاوری و سلیمان‌پور، مسلم (1399). تبیین گردشگری حلال با توجه به آیات قرآنی. نشریه مطالعات قرآنی، 3(11)، 167-191.
دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۷3). لغتنامه. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن عبدالله (1404ق).  المفردات فی غریب القران. قم: دفتر نشر الکتاب.
شفقی، سیروس؛ حسنوند، عباس و مصلحی، محسن (1391). ضرورت‌ها و ظرفیت‌های گردشگری اسلامی و رویکردهای آن (از منظر الگوهای فرهنگی اسلام و فقه اسلامی). برنامه ریزی منطقهای، 2(6)، 1-13.
شمشیری، بابک؛ مرزوقی، رحمت‎الله؛ محرر، معصومه و محمدپور، صلاح (1401). سفر و آثار آن، آموزه‎ای مغفول در سبک زندگی اسلامی (با تأکید بر آیات قرآن و احادیث کتب اربعه و صحیحین). سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 6(4)، 67-76.
صدر، محمدباقر (1417ق). بحوث فی علم الأصول. تقریرات محمود هاشمى شاهرودى. قم: موسسه دائره‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت(‎ علیهم‎السلام‏).
صفایی‌پور، مسعود و دامن باغ، صفیه (1396). بررسی توسعه گردشگری حلال در ایران. میراث و گردشگری، 2(6)، 71-97.
طباطبائی، محمدحسین (1375ق). تفسیر المیزان. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
طبرسی، فضل (1338). مجمع البیان لعلوم القران. تهران: مکتبة العلمیه.
طریحی، فخرالدین (1375). مجمعالبحرین و مطلعالنیرین. تهران: مرتضوی.
عباسی، مصیب؛ راستی کردار، فاطمه و سید رضایی، سید حسن (1398). مبانی مدیریت و برنامه‌ریزی گردشگری فرهنگی ـ اجتماعی از دیدگاه قرآن و نهج‌البلاغه. فصلنامه نگرش‌های نو و برنامه‌ریزی گردشگری فرهنگی ـ اجتماعی از دیدگاه قرآن و نهجالبلاغه، 11(3)، 303-322.
عبدالمنعم، محمود عبدالرحمان (1419ق). معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیه. قاهره: دارالفضیله.
فاضلی، احسان؛ کردشاکری، پرنیان و بزرگ‌زاده یزدی، نگار (1394). ارائه مسیرهای بهینه گردشگری شهر مشهد از طریق شناسایی و سنجش عناصر دارای پتانسیل گردشگری. جغرافیایی فضای گردشگری، 4(14)، 13-37.
فکر آزاد، سیده آزاده؛ حاجی خلیلی، سید احمد و ایمانی، مهدی (1395). بهره‌گیری از ارزشهای گردشگری اسلامی در جلب نظر گردشگران برای بازدید مجدد. دومین همایش ملی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران.
قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور. قم: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قطب‌الدین راوندى، سعید بن هبة‌الله (1407ق). الدعوات / سلوة الحزین. قم: انتشارات مدرسه امام مهدی (عج).
قنبرپور، بهنام (1400). تزاحم قواعد فقهی و جوب حفظ نفس، با موازین اخلاقی، در مراقبت و درمان از بیماران مبتلا به کرونا. اخلاق و تاریخ پزشکی، (14)، 27-33.
کرمی، محسن (1396). در باب چیستی «هنر اسلامی». فلسفه تحلیلی (جستارهای فلسفی ـ پژوهش‌های فلسفی)، 13(32)، 179-203.
کلینی، محمد (1385). اصول کافی. تهران: قائم آل محمد (عج).
کوهی اصفهانی، مجید؛ نیلی‌پور، سید علی‌اکبر؛ تقوایی، مسعود و نصر اصفهانی، محمدحسین (1394). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر در توسعه گردشگری سلامت. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 4(28)، 45-60.
کیوانی هفشجانی، زهرا؛ صفانیا، علی‌محمد؛ پورکیانی، محمد و باقریان فرح‎آبادی، محسن (1398). شناسایی و اولویت‌بندی موانع و تبیین الگوی ساختاری ـ تفسیری توسعه گردشگری ورزشی ایران. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 8(33)، 167-191.
متقی هندی، علی بن حسام‌الدین (1409ق). کنزالعمّال. لبنان: مؤسسه الرساله.
مجلسی، محمدباقر (1376). بحارالانوار. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
محلاتی، صلاح‌الدین (1380). درآمدی بر گردشگری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
محمدی میخوش، علاالدین (1391). نقش گردشگری فرهنگی در توسعه مناسبات جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 1(4)، 147-176.
مشکینی، علی (1419ق). مصطلحات الفقه. قم: نشر الهادی.
مظفر، محمد‌رضا (1423ق). اصولالفقه. قم: مؤسسه النشر‌الاسلامی.
معین، محمد (1363). فرهنگ معین. تهران: انتشارات مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
مکارم شیرازی، ناصر (1380). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
میرحسنی، زهرا (1391). تحلیلی برالگوی مفهومی ترکیب منابع ملی در توسعه. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 21(3)، 73-106.
ناظم‌زاده‌قمی، سید اصغر (1387). آئین سفر. قم: بوستان کتاب.
نجاروظیفه‌دان، آلا؛ رهبری، سمیرا و زرین، بهار (1389). بررسی امکانات و محدودیتهای توسعه گردشگری در کشورهای اسلامی در قالب مدل و تکنیکهای برنامهریزی و ارائه راهکارها. چهارمین کنگره بین‌المللی جغرافیدانان جهان اسلام، زاهدان، ایران.
نوری، حسین (1368). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسه آل‌البیت لاحیاء‌التراث.
همایون، محمدهادی (1391). گردشگری؛ ارتباطات میانفرهنگی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).
 
 
 
Azam, M. S. E.; Abdullah, M. A. & Razak, D. A. (2019). Halal tourism: definition, justification, and scopes towards sustainable development. International Journal of Business, Economics and Law, 18(3), 23-31.
Davidson, R. (1994). Business Travel. London: Pitman Publishing.
Duman, T. (2011, July). Value of Islamic tourism offering: Perspectives from the Turkish experience. In World Islamic Tourism Forum (pp. 12-13).
Henderson, J. C. (2009). Islamic tourism reviewed. Tourism Recreation Research, 34(2), 207-211.
International Standard Serial Number (ISSN) International Centre (2019). Types of Tourism.
Ryan, C. (2003). Recreational tourism: Demand and impacts (Vol. 11). Channel View Publications.
Song, H.; Dallen, J. T. & Huang, Y. (2013). Meetings, conventions, and exhibitions: An overview of MICE. Routledge.
World Tourism Organization. (1991). Tourism: An economic and social phenomenon. UNWTO.
World Tourism Organization. (1995). Sustainable development of tourism. UNWTO.
Wu, M. Y. & Wall, G. (2016). Chinese research on family tourism: Review and research implications. Journal of China Tourism Research, 12(3-4), 274-290.
دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 53
تابستان 1403
صفحه 937-976

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 11 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 11 آذر 1402