راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

رابطه شاخص‌های کلان اقتصادی – اجتماعی و بروز اختلافات میان کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار در دوره 1379-1400

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
3 دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، جهرم، ایران.
5 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
چکیده
اختلاف‌های ناشی از کار و کارگری یک مسئله اجتماعی مهم در کشورهای مختلف دنیاست. این امر متأثر از گستره‌ای از عوامل از سطوح خرد تا کلان است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی اختلاف‌های میان کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار برحسب شاخص­های کلان اقتصادی اجتماعی نرخ بیکاری، سرانه تولید ناخالص داخلی، نرخ باسوادی، نرخ مشارکت نیروی کار، نرخ مشارکت نیروی کار زنان، نرخ تورم و رشد جمعیت شهری کشور بوده است. این پژوهش از نوع کمّی ـ طولی است که به روش سری زمانی انجام شده است و رابطه متغیرها را در دوره 1379-1400 مورد بررسی قرار داده است. داده­های مورد نیاز از مرکز آمار ایران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بانک مرکزی و بانک جهانی جمع­آوری شده­اند. برای بررسی رابطه کوتاه­مدت و بلندمدت از الگوی خودرگرسیونی با وقفه­های توزیعی در نرم‌افزار مایکروفیت استفاده شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در دوره بلندمدت با افزایش شاخص­های جمعیت شهری و نرخ مشارکت نیروی کار، اختلافات میان کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار افزایش داشته است؛ اما با افزایش سرانه تولید ناخالص داخلی، نرخ باسوادی و مشارکت نیروی کار زنان از اختلاف‌های میان کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار کاسته شده است. به‌علاوه، نرخ تورم و نرخ بیکاری رابطه معناداری با بروز اختلاف‌ها میان کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار ندارد. به‌طورخلاصه، نتایج نشان داد، اختلاف‌های کارگران و کارفرمایان، متأثر از شاخص­های کلان اقتصادی اجتماعی است. این رابطه، پیچیده و چندبُعدی است. درحالی‌که، برخی شاخص‌ها باعث افزایش این اختلافات شده‌اند و برخی به کاهش آن‌ها منجر شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Relationship between macro socioeconomic indicators and the occurrence of workers-employers disputes subject to the labor law during 1379-1400

نویسندگان English

Siroos Ahmadi 1
maryam mokhtari 2
Hamid Sedaghat 3
Shohreh Golkhani 4
Kheiri Hamidpoor 5
1 Professor, Department of Social Science, Yasouj University, Yasouj, Iran (Corresponding author).
2 Associate Professor, Department of Social Science, Yasouj University, Yasouj, Iran
3 Graduated from Ph.D Department of Social Science, Yasouj University, Yasouj, Iran.
4 Graduated from MA. Department of Social Science, Islamic Azad University, Jahrom, Iran.
5 Graduated from MA. Department of Social Science, Yasouj University, Yasouj, Iran
چکیده English

Disputes caused by work and workers are one of the important social issues of the country in the last few decades. This phenomenon has been investigated in both cross-sectional and longitudinal studies. The main purpose of the present study was to examine the labor law of the eligible workers according to the socio-economic index of unemployment rate, GDP per capita, literacy rate, labor force participation rate, female labor force participation rate, inflation rate and urban population growth of the country. This research is of quantitative-longitudinal type, which was carried out by time series method and considered the relationship of variables in the period of 2000-2021. The required data have been collected from Iran Statistics Center, Ministry of Cooperation, Labor and Social Welfare, Central Bank and World Bank. To investigate the short-term and long-term relationship, the autoregression model with distribution breaks has been used in Microfit software. Based on the results, in the long term, with the increase of urban population indicators and the labor force participation rate, the petitions received by the workers have increased, but with the increase in the GDP per capita, the literacy rate and labor force participation of women from the petitions The number of labor claims has decreased. In addition, the inflation rate and the unemployment rate have no significant relationship with the number of petitions received. In general, the research concludes that the workers-employers disputes are impacted by macro socioeconomic factors. While some macro indicators increase the workers-employers disputes, some decrease that.

کلیدواژه‌ها English

Worker
Employer
Disputes
Socioeconomic indicators
فهرست منابع
احمدی، سیروس؛ صداقت، حمید؛ مختاری، مریم و حمید صرامی (1402). رابطه شاخص‌های توسعه اقتصادی ـ اجتماعی و مرگ‌ومیر ناشی از مصرف مواد مخدر در ایران در دوره 1370-1399: یک تحلیل سری‌زمانی. فصلنامه اعتیاد پژوهی، 17(67)، 329-354.
اعتباریان خوراسگانی، اکبر و باقری خوراسگانی، حسین (1394). بررسی عوامل مؤثر در بروز اختلاف‌های کارگری و کارفرمایی. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، (۱۸۰)، 35-48.
اهدایی، مریم (1391). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر در اعتیاد زنان (مورد مطالعه مراجعه­کنندگان درمانگاه سرزمین پاک استان البرز). (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده علوم اجتماعی و روان­شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
اینگلهارت، رونالد و ولزل، کریس (1391). نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی. ترجمه یعقوب احمدی، تهران: نشر کویر.
برزگر، ربابه و ساعت­چیان، وحید (1397). بررسی عوامل اجتماعی ـ اقتصادی مؤثر در بروز اختلاف‌های کارگری و کارفرمایی. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، (179).
بهشتی، جعفر (1394). روابط صنعتی و روابط کار. تهران: نگاه دانش.
بیرجندی فخرآبادی، محمد؛ لاریجانی، مریم و شبیری، محمد (1397). شناسایی عوامل سازمانی اثرگذار بر آموزش کارآفرینی برای سازمان­های مردم­نهاد و فعال در حوزه اعتیاد و محیط زیست. فصلنامه اعتیادپژوهی، 12(45)، 281-296.
پورایی، عبدالله و حاجی علیزاده، امین (1400). بررسی روابط کارگر و کارفرما در منطقه ویژه اقتصادی هرمزگان. فصلنامه بین‌المللی قانون یار، 5(20).
چشمی، علی و رضوی، مهسا (1394). بررسی نقش تأمین اجتماعی در سهولت محیط کسب‌و‌کار وضعیت جهانی و مسائل کارفرمایان ایرانی. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، (189)، 4-22.
حسین‌آبادی، مهدی (1399). درک جامعه‌شناختی رابطه مناسبات کاری و انسجام اجتماعی در محیط. فصلنامه تأمین اجتماعی، 15(3).
خداپرست مشهدی، مهدی و ماندانا غفوری، ساداتیه (1393). بررسی ارتباط توسعه یافتگی و ارتکاب جرم در اقتصاد ایران. دوفصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، 21(5).
خوشکار، علیرضا (1389). بررسی عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر اختلافات کارگر و کارفرما در ایران. مجله کار و جامعه، (125).
شهسواری، یونس و جعفری، محمدجواد (1397). اخراج کارگران با تأکید بر اساس آرای هیأت تشخیص و حل اختلاف. سومین همایش بین­المللی فقه و حقوق، وکالت و علوم اجتماعی، همدان.
صادقی، احمد؛ صالح آبادی، ابراهیم و مختاری، عقیل (1392)، بررسی عوامل مؤثر بر بروز اختلافات میان کارگر و کارفرما در کارگاه‌های مشمول قانون کار شهر سبزوار. کار و جامعه، (۱62).
قانون کار جمهوری اسلامی ایران (1402). مرکز پژوهش‌ها مجلس شورای اسلامی.
محمدیان، علی و حائری، محمدحسن (1393). تحلیل فقهی حقوق کارگر در جامعه اسلامی با رویکردی بر آرای امام خمینی. دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های مدیریت اسلامی، 22(2).
مرکز آمار ایران (1402). درگاه ملی آمار: https://amar.org.ir/
مسعودی راد، ماندانا؛ باجولوند، روح‌اله و قاسمی، نبی‌اله (1399). بررسی رابطه شاخص­های توسعه با ناهنجاری­های اجتماعی (جرم و سرقت) استان لرستان. فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 1(2).
مهرآرا، محسن و قبادزاده، رضا (1395). بررسی عوامل مؤثر بر تورم در ایران مبتنی بر رویکرد بیزینی و میانگین‌گیری حداقل مربعات. فصلنامه علمی و پژوهشی برنامه و بودجه، 21(1).
نادری، عفوات (1392). نقش اعتماد اجتماعی در روابط کارگری و کارفرمایی. کار و جامعه، (۱58).
نامدارپوربنگر، مصطفی و مجاهد، امیری (1391). حق بر کار در حقوق اتحادیه اروپا. تحقیقات سیاسی و بین­المللی، 4(13)، 241-297.
نیکابزمی آذر، معصومه و مهدوی، سیدمحمدصادق (1390). ارزیابی رابطه کارگر و کارفرما در کارخانجات صنعتی. پژوهش اجتماعی، 4(13)، 17-35.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (1400). سالنامه آماری: مرکز آمار و اطلاعات راهبردی.
 
Chamlin, M.B. (1989). A macro social analysis of change in police force size, 1972–1982: Controlling for static and dynamic influences. Sociological Quarterly, 30(4), 615-624.
Chang, S. S.; Gunnell, D.; Sterne, J. A.; Lu, T. H. & Cheng, A. T. (2016). Was the economic crisis 1997–1998 responsible for rising suicide rates in East/Southeast Asia? A time–trend analysis for Japan, Hong Kong, South Korea, Taiwan, Singapore and Thailand. Social science & medicine, 68(7), 1322-1331.
Fabra, M. E. (2008). Direct and indirect effects of education on job satisfaction: A structural equation model for the Spanish case. Economics of Education Review, 28(5),  600-610.
Franzese, R. J. (2015). The sociology of deviance. New York: Charles C Thomas Publisher.
Friedman, G .(2009). Theories of strikes. In: The encyclopedia of strikes in American history, Brener, A., Day, B., Ness, I (Eds.), London: M.E. Sharpe.
Henry, A. F. & Short, J. F. (1954). Suicide and homicide: Some economic, sociological and psychological aspects of aggression (Vol. 91442). New York: Free Press.
ILO (2013). Dispute Labour System Guidelines for Improved Performance. www.ilo.Org
Lane, T. & Roberts, K. (1971). Strike at Pilkington. London: Fortana.
Malik, A. A. (2016). Urbanization and crime: a relational analysis. Journal of Human Social Science, (21), 68-9.
McCall, P.L.; Nieuwberta, P.; Engen, R.L. & Thames, K.M. (2012). Explaining variation in homicide rates across eastern and wesrern European cities: The effects of social, political and economic forces. In: M.C.A. Liem & W.A. Pridemore (Eds), Handbook of European Homicide Research (pp. 137-154). Leiden: Springer.
Messner, S.F. & Golden, R.M. (1992). Racial inequality and racially disaggregated homicide rates: An assessment of alternative theoretical explanations. Criminology, (30), 421-447.
Nieuwbeerta, P.; McCall, P. L.; Elffers, H. & Wittebrood, K. (2008). Neighborhood characteristics and individual homicide risks: Effects of social cohesion, confidence in the police, and socioeconomic disadvantage. Homicide Studies, 12(1), 90-116
Selfe, P. (1993). Sociology. London: MacMillan.
Senavirathne, Y.Y. & Kularathne, H.M. (2020). Factors affecting high accident rate of labors in manufacturing sector, Central province, Sri Lanka. International Journal of Scientific and Research Publications, 10(8), 153-160.
Stack, S. (1981). Divorce and suicide: a time series analysis, 19331970. Journal of family issues, 2(1), 77-90.
Stuckler, D.; Basu, S.; Suhrcke, M.; Coutts, A. & McKee, M. (2009). The public health effect of economic crises and alternative policy responses in Europe: an empirical analysis. The Lancet, 374(9686), 315-323.
دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 53
تابستان 1403
صفحه 1327-1358

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 18 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 18 اسفند 1402