چالش‌ها و راهبردهای اجتماعی توسعه انحراف مثبت شغلی

سمیعی, زهره; میرزایی, خلیل; پروین, ستار

doi:10.22034/scs.2024.442365.1545

چالش‌ها و راهبردهای اجتماعی توسعه انحراف مثبت شغلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهره سمیعی ¹

خلیل میرزایی ²

ستار پروین ³

¹ دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.

² دکترای تخصصی جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

³ دکترای جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

10.22034/scs.2024.442365.1545

چکیده

منظور از انحراف مثبت در محیط کاری، رفتار داوطلبانه شاغلان است که با هدف بهبود و پیشرفت شغلی و یافتن راه‌های ابتکاری برای حل چالش‌های کاری و بهبود عملکرد انجام می‌شود. این مطالعه درصدد است تا شرایط و عوامل مؤثر بر توسعه «انحراف مثبت شغلی» را از منظر افراد نوآور و خلاق در محیط‌های کارگری به‌عنوان افراد دارای انحراف مثبت شغلی با اتخاذ رویکرد نظریه زمینه‌ای واکاوی نماید. جامعه آماری مطالعه 126 نفر از کارگران نمونه جشنواره امتنان در سال‌های 1395 تا 1401 بودند که 15 نفر از آنها با روش نمونه‌گیری هدفمند و با لحاظ حداکثر تنوع در ویژگی‌های سن، جنس، تأهل، تحصیلات، شغل، رشته تحصیلی و رسته فعالیت، انتخاب و با آنها مصاحبه عمیق و نیمه‌ساخت‌یافته، ‌انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سازمان توانمندساز، فرهنگ ‌سازمانی مثبت‌گرا، حمایت‌های سازمانی و سازمان ایده‌پرور ازجمله مقولات شرایط علی مؤثر بر پدیده انحراف مثبت شغلی بوده است. سوژه‌ها همچنین با چالش‌هایی نظیر: فرهنگ منفی سازمانی، ایده‌سوزی سازمانی، موانع پشتیبانی، مدیریتی، فردی و خانوادگی مواجه بودند که راهبردهای معطوف به فرد شاغل و راهبردهای معطوف به محیط شغلی را در پیش گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها

انحراف مثبت شغلی

رفتارهای انحرافی مثبت

محیط کاری

منابع انسانی مثبت‌گرا

رفتار سازمانی

سیاست‌های کلی نظام اداری

موضوعات

پژوهش‌های اجتماعی

عنوان مقاله English

Challenges and social strategies development of positive job deviance

نویسندگان English

zohreh samiee ¹

khalil mirzaee ²

sattar parvin ³

¹ Ph.D student of economic sociology and development, Islamic Azad University, Research Sciences Unit, Tehran, Iran.

² Ph.D in Sociology, Islamic Azad University, Roodehen Unit, Tehran, Iran (Corresponding author).

³ Professor of Sociology Social Issues, Allameh Tabatabaee University, Tehran, Iran.

چکیده English

The purpose of positive diversion in work environment is the voluntary behavior of practitioners who are done with the aim of improving and improving jobs and finding innovative ways to solve business challenges and improve performance .this study seeks to analyze the conditions and factors affecting the development of "positive job diversion" from the perspective of innovative and creative people in worker environments as individuals with positive job deviations by adopting a grounded theory approach. The study population consisted of 126 workers of the festival in 1395-1395, with 15 workers of the sample workers in the field of innovation and invention in labor fields .data were collected using deep and semi - structured interviews. The main questions of this research are: what have been the factors that determine the factors affecting the job satisfaction and the factors affecting the job satisfaction. what were the strategies employed in dealing with positive occupational deviation? what were the consequences of this situation ?the findings of this research show that empowering organization, positive culture, organizational support and organization are among the categories of effective causal conditions and positive job deviation .the subjects also face challenges such as organizational negative culture, the idea of corporate suzie, supporting, managerial, individual and family barriers that have adopted strategie.

کلیدواژه‌ها English

Positive work deviation

Positive deviant behaviors

Workplace environment

Positive human resources

فهرست منابع

بیرانوند، علی؛ زارعی، سازناز و گلشنی، مریم (1399). تأثیر جو سازمانی و تسهیم دانش بر رفتار نوآورانه کارکنان در شرکت‌های دانش بنیان. تعامل انسان و اطلاعات، ۷(۴)، ۲۹-۱۵.

ذکایی، سعید (1381). نظریه و روش در تحقیقات کیفی. فصلنامه علوم اجتماعی، 9(17)، 41-69.

رنگریز، حسن؛ پور اکبر، حسن؛ جعفری‌نیا، سعید و شیری، صالح (1400). طراحی الگوی رفتارهای انحرافی مثبت کارکنان در صنعت بیمه ایران. نشریه علمی پژوهشنامه بیمه، 10(2(پیاپی 36))، 101-132.

شهابی‌نسب، علی؛ بهرامی، محمد؛ پیرزاد، علی و حجت‌دوست، سجاد (1400). تأثیر مهارت‌های کوانتومی مدیریت در شکل‌گیری رفتار کاری نوآورانه با اتکا به نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی و مدیریت دانش: مطالعه موردی. چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 4(۳۸)، 88-99.

صیرفی، محمدحسین و طاهری کیا، نفیس فریز (1401). ارائه مدل کارآفرینی سازمانی با رویکرد انحراف مثبت در صنایع دیجیتال نوپا. نشریه مدیریت بهره‌وری، 16(4(پیاپی 63))، 275-303.

طاهری‌نیا، مسعود؛ شریعت‌نژاد، موسوی و خدابخشی، سیده نسیم (1400). تشویق کارکنان به انحراف خلاق از راه تقویت شهامت‌ورزی توسط رهبران اقتدارگرا. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، 11(2(پیاپی40))، 139-156.

فریاد، لعیا؛ خوراکیان، علیرضا و ناظمی، شمس‌الدین (1395). بررسی اثر توانمند‌سازی روانشناختی بر رفتار نوآورانه کارکنان با توجه به اشتیاق شغلی آنان. فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 8(25(پیاپی25))، 17-26.

وکیلی، یوسف؛ جعفری‌نیا، سعید و رفیعی، نسیم (1397). تأثیر انعطاف‌پذیری منابع انسانی بر رفتار کاری نوآورانه: تبیین نقش میانجی سرمایه روان‌شناسی. مطالعات رفتار سازمانی، 7(۴(پیاپی ۲۸))، 31-52.

Albanna, Basma & Heeks, Richard (2019). Positive deviance, big data, and development: A systematic literature review. THE ELECTRONIC JOURNAL OF INFORMATION SYSTEMS IN DEVELOPING COUNTRIES, 85(1).

Appelbaum, S.H.; Deguire, K.J. & Lay, M. (2005). The relationship of ethical climate to deviant.

Appelbaum, S.H.; Deguire; Iaconi, G. D. & Matousek (2005) ‘The relationship of ethical climate to deviant workplace behavior. Corporate Governance, 5(4), 43-56.

Clinard, M. B. & Meier, R. F. (2001). Sociology of deviant behavior (11 ed.). Fort Worth: Harcourt.

Dodge, David (1985). The Over-Negativized Conceptualization of Deviance: A Programmatic Exploration. Deviant Behavior, (6), 17–37.

Ewald, K. & Jiobu, R. M. (1985). Explaining positive deviance: Becker’s model and the case of runners and bodybuilders. Sociology of Sport, (2), 144-156.

Hirschman, Albert O. (1970). Exit, Voice, and Loyalty: Responses to Decline in Firms, Organizations, and States. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 0-674-27660-4 (paper).

Hughes, R. & Coakley, J. (1991). Positive deviance among athletes: The implications of overconfor mity to the sport eth.

Janssen; Van de Vliert & West. (2004). Journal of Organization Behavior/ 25(2), 129-145

Kadetz, Paul I. (2014). Unpacking Sino-African Health Diplomacy: Problematizing a Hegemonic Construction.

LeMahieu, Paul G. & et al. (2017). Networked improvement communities: The discipline of improvement science meets the power of networks. 25(1), 5-25.

Maslach, C.; Schaufeli.W.B & Leiter, M.P. (2001). JobBurnout, Annual Review of psychology. (52). 397-422.

Pascale, Richard Tanner & Sternin, Jerry (2005). Your company's secret change agents. Harvard Business Review 83(5), 72-81.

Quinn, R. E. (1996). Deep change: Discovering the leader within. San Francisco: Jossey-Bass.

Reeve, J. (2018). Understanding Motivation and Emotion. John Wiley & Sons.

Robinson, S. L. & Bennett, R. J. (1995). A typology of deviant workplace behaviors: A multidimen sional scaling study. Academy of Management J.

Seyyed Javadin Seyyed R. .(2007). Negah-e-Danesh. p:456 (In Persian)

Spreitzer, G. M. & Sonenshein, S. (2003). Positive deviance and extraordinary organizing. In K. Cameron, J. Dutton, & R. Quinn (Eds.),

Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Sage Publications, Inc.

Williamson, B. (2016). Internal factors that enable positive deviance to occur in leaders: A phenomenological description (Doctoral dissertation, Regent University).

Wolfer, T. A. & Wilson, B. L. (2019). Seeking champions for change: A positive deviance approach for social work. Families in Society, 100(2), 151–163.