راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

اشتراک دیدگاه موج جدید نهضت زنان در غرب پیرامون نقش زنان در خانواده با نظرات اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته سطح سه حوزه علمیه خواهران، تهران، ایران.
چکیده
یکی از مباحث مربوط به نظام خانواده، حقوق و وظایف زن و مرد است. دین اسلام با بیان حقوق زن و مرد و اصل قرار دادن معیار انسانیت، نگاهی مساوات‌گونه و متناسب با جایگاه و تفاوت‌های جنسیتی هریک از زن و مرد تعریف کرده است و در کنار بُعد انسانی به بُعد الهی آن نیز توجه دارد. نقش‌ها و حقوق بیان شده برای زنان و مردان در راستای رسیدن آنان به کمال است تا درنهایت، زمینه‌ساز جامعه‌ای متعالی شوند. درمقابل، نهضت زنان‌ در موج‌های اول و دوم به‌صورت افراطی، هرگونه تفاوت میان حقوق زن و مرد را موجب فرودستی و ظلم به زن می‌دانستند و خواهان حقوق برابر و مشابه بین زن و مرد در تمامی عرصه‌ها بودند؛ اما این تفکر در موج جدید با لحاظ تفاوت‌های طبیعی و فیزیولوژی غیرقابل‌انکار بین زن و مرد، نگاهی تعدیل شده به جایگاه زن داشته و در تعریف هویت زن و نقش مادری، بازنگری کرده‌اند. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با هدف بیان اشتراک نظر‌های نهضت زنان در موج جدید با اسلام، پیرامون نقش زن در خانواده، به این نتیجه رسید که طرفداران نهضت زنان پس از جنجال‌سازی و افراط در بیان جایگاه زن، درنهایت به محورهای مشترک فراوانی با دیدگاه اسلام رسیدند. بر این اساس، جایگاه زنان در خانواده، ارزشمند بودن نقش مادری و احترام به فرزندآوری آنان، مخالفت با سقط‌جنین و روابط جنسی خارج از چهارچوب خانواده از اشتراکات بین دو دیدگاه است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Discuss the commonalities of the new wave of women's movement and Islam regarding the role of women in the family

نویسندگان English

mohamad hosein nazemi ashani 1
abazar kafi mosavi 1
khadije baharrostami 2
1 Assistant Professor, Department of Education, Farhangian University
2 Department of Islamic Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the topics related to the family system is the rights and duties of men and women. By stating the rights of men and women and the principle of setting the standard of humanity, the religion of Islam has defined a view of equality and proportional to the position and gender differences of each man and woman, and besides the human dimension, it also pays attention to its divine dimension. The roles and rights stated for women and men are in line with their reaching perfection, so that in the end, they become the foundations of a transcendent society. On the other hand, the women's movement in the first and second waves considered any difference between the rights of men and women as a cause of inferiority and oppression of women, and they wanted equal and similar rights between men and women in all fields. But this thinking in the new wave, in terms of natural differences and undeniable physiology between men and women, has a modified view of women's position and revised the definition of women's identity and mother's role. This research, using a descriptive-analytical method, with the aim of expressing the common opinions of the women's movement in the new wave with Islam, regarding the role of women in the family, came to the conclusion that the supporters of the women's movement, after creating controversy and exaggerating the position of women, finally found common axes. Many came with the view of Islam. Based on this, the position of women in the family, the preciousness of the mother's role and respect for their childbearing, the opposition to abortion and sexual relations outside the family framework are commonalities between the two views.
 

کلیدواژه‌ها English

New wave of women's movement
Islamic foundations
Role of women
Family
فهرست منابع
آقابخشی، علی‌اکبر و افشاری راد، مینو (1379). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
آیت‌اللهی، زهرا (1385). زن و خانواده. تهران: روابط عمومی شورای فرهنگی ـ اجتماعی زنان.
ابراهیمی‌پور، قاسم (1396). راهبردهای تحکیم خانواده از منظر متون دینی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه).
ابن ادریس، محمد بن احمد (1410ق). السرائر. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
اسحاقی، حسین (1385). فمینیسم، مبانی، تاریخچه و نقد. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
بستان، حسین و شرف‌الدین، سیدحسین (1388). اسلام و جامعه‌شناسی خانواده. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
پورعبدالله، کبری و سرخ حصاری، فاطمه (1394). مبانی فقهی و حقوقی اجرت‌المثل خانه‌داری و بررسی وظایف شرعی زوجه در فقه. فقه و حقوق خانواده، 20(63)، 69-94.
جگر، آلیسون (1378). چهار تلقی از فمینیسم. تهران: انتشارات بین‌المللی هدا.
حرعاملی، محمد بن حسن (1414ق). وسائل الشیعه. قم: آل البیت (علیهم‌السلام).
حسینی، راضیه؛ تجری، علی‌اصغر و عابدیان، سید حسن (1400). نگرشی به کارکرده‌ای دین در مدیریت خانواده در مقایسه با رویکرد فمنیسم از منظر قرآن. اسلام و مطالعات اجتماعی، 9(1), 178-206.
خسروشاهی، قدرت‌الله و مؤمنی، فهیمه (1394). بررسی تطبیقی اشتغال زنان در مکتب اسلام و فمنیسم. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، (104)، 117-134.
خمینی، سیدروح‌الله (1379). تحریرالوسیله. قم: دارالعلم.
خویی، سیدابوالقاسم (1365). موسوعه الامام الخویی. قم: مؤسسه إحیاء آثار الامام الخوئی.
دولتی، غزاله و حسینی اکبرنژاد، حوریه (1388). بررسی مبانی فلسفی، اخلاقی، کلامی و آثار عملی فمینیسم. تهران: دفتر نشر معارف.
ریچ، آدرین (1977). از زن متولد شده: مادری به‌عنوان تجربه و نهاد. لندن: ویراگو.
سلیمی، مهناز؛  آیتی، سید محمدرضا و مهدوی، سید هادی (1397). تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان (با تمرکز بر حقوق یکسان زوجین در دوران ازدواج و هنگام انحلال آن). مبانی فقهی حقوق اسلامی، سال یازدهم، 1(21).
شافعی، مرضیه (1400). بررسی تطبیقی آراء تربیتی اندیشه‌های فمنیسم با اندیشه‌های تربیت اسلامی. (رساله کارشناسی ارشد). دانشگاه پیام نور استان مرکزی، مرکزی، ایران.
طباطبائی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
عباسی، عالیه (1401). فرایند هویت‌یابی زنان در ایران معاصر بر اساس رویکرد فمنیسم پست‌مدرن. (رساله دکتری). دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، اصفهان، ایران.
عمید، حسن (1376). فرهنگ عمید. تهران: انتشارات امیرکبیر.
غنی‌زاده بافقی، مریم و ورمزیار، فائزه (1400). تأثیر جنبش‌های فمینیسم بر تحول مفهوم خانواده. پژوهش‌های حقوقی، 20(46)، 225-253.
فتحی، کوروش (1400). هویت‌های برنامه درسی (شرحی بر نظریه‌های استادان برنامه درسی). تهران: انتشارات آییژ.
فدایی مختارخانلو، زهرا (1395). شناخت و تحلیل تفاوت‌های حقوق خانواده از منظر اسلام و فمنیسم. (رساله کارشناسی ارشد). دانشگاه خوارزمی ـ دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
فدایی، زهرا (1395). شناخت و تحلیل تفاوت‌های حقوق خانواده از منظر اسلام و فمینیسم. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
فرح‌دوست، فرشته و رفیعی‌راد، راحله (1388). نگاهی بر وضعیت خانواده با رویکرد فمنیسم. کتاب ماه، (21).
فرهمند، مریم (1385). واگردهای فمینیسم در ازدواج. تهران: کتاب زن.
قدوسی‌زاده، حسن (1390). اصطلاحات سیاسی، فرهنگی و... . تهران: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
مطهری، مرتضی (1384). مجموعه آثار؛ نظام حقوقی زن در اسلام. تهران: صدرا.
معماریان، زهرا و مرادخانی، احمد (1396). بررسی تطبیقی احکام خانواده در فقه و حقوق امامیه. مطالعات فقهی و فلسفی، 8(29)، 35-60.
مکارم شیرازی، ناصر (1382). تقریرات سلسله مباحث خارج فقه، کتاب النکاح. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام).
منصورنژاد، محمد (1381). مسئله زن اسلام و فمینیسم. تهران: برگ زیتون.
وارث، فرخ‌السادات (1378). مقام زن در اسلام. حضور، (۳۰).
هاجری، عبدالرسول (1382). فمنیسم جهانی و چالش‌های پیش‌رو. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
هاشمى شاهرودى، محمود (1392). فرهنگ فقه. تهران: مؤسسه دایرة‌المعارف فقه اسلامی.
دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 53
تابستان 1403
صفحه 1275-1292

  • تاریخ دریافت 07 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 03 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اردیبهشت 1403