راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

سازوکار نظارت اجتماعی همگانی بر اساس سنت و روایات معصومین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد سلطانیه 1
مهدی سلطانیه 2
1 استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانش‌پژوه سطح 4 حوزه علمیه قم، معاون پژوهش مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه استان سمنان، سمنان، ایران.
10.22034/scs.2024.435183.1535
چکیده
پردازش نظام‌مند سازوکار کنترل اجتماعی و نظارت نظام‏مند در کلام و سیره عملی معصومین علیهم‏السلام، به عنوان یک اصل اساسی، باعث پیشبرد اهداف یک جامعه اسلامی خواهد شد. فهم نحوه چنین کنترلی از سمت امام معصوم و ابزارهای معرفتی و سیستمی شکل ‏گیری و کاربست صحیح آن، در تعالی جامعه و حتی نهادهای اجتماعی نقش خواهد داشت. این پژوهش با هدف شناخت و معرفی این سازوکار و به روش اکتشافی توصیفی و با مراجعه به منابع اسلامی و علم جامعه شناسی صورت گرفته است. نتیجه این که با کنترل اجتماعی، موارد هدف‌گذاری شده و نتایج حاصل از آن بررسی می‏شود تا بدین وسیله فعالیت‌های نادرست از فعالیت‌های صحیح شناسایی و اصلاحات لازم در رسیدن به هدف انجام گردد. هر کنترل و نظارت اجتماعی، از دیدگاه قول و عمل امام معصوم مشتمل بر مولفه‏هایی است که این مولفه‏ ها در ذیل مساله کنترل اجتماعی همگانی در چهار شاخه اصلی نظارت افراد جامعه بر یکدیگر، نظارت افراد جامعه بر مدیران، نظارت مدیران بر افراد جامعه و نظارت مدیران و مسئولین بر یکدیگر قابل تحقق است. نظارت مدیران بر افراد جامعه خود در دو حالت کنترل اجتماعی آشکار (به صورت مستقیم و غیرمستقیم)، کنترل اجتماعی مخفی یا پنهان (به صورت مستقیم و غیرمستقیم) محقق میشود. بر اساس دیدگاه روایات، برای تحقق هر یک از اقسام فوق به صورت صحیح، باید ابزار مناسب با همان قسم را بکار برد.
کلیدواژه‌ها
کنترل اجتماعی
نظارت همگانی
نظارت مستقیم و غیرمستقیم
کنترل آشکار و پنهان
روایات

موضوعات

عنوان مقاله English

Public social supervision system based on the traditions and traditions of the innocent

نویسندگان English

mohammad soltaniyeh 1
mahdi soltanieh 2
1 Assistant Professor Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran (Corresponding author).
2 Scholar level 4 of Qom seminary. Research Deputy of Semnan Seminary Management Center, Semnan, Iran.
چکیده English

Systematic processing of the social control mechanism and systematic monitoring in the words and deeds of the Innocents, peace be upon them, as a basic principle, will advance the goals of an Islamic society. Understanding the way of such control from the side of Imam and the epistemic and systematic tools of its formation and correct application will play a role in the advancement of society and even social institutions. This research was done with the aim of identifying and introducing these components and using descriptive exploratory method and referring to Islamic sources and sociology. The result is that with social control, targeted cases are set and the results are checked so that wrong activities can be identified from correct activities and the necessary corrections can be made to achieve the goal. Every social control and supervision, from the point of view of Imam words and actions, consists of components, which are under the general social control problem in four main branches: supervision of society members over each other, supervision of society members over managers, supervision of managers over individuals Community and supervision of managers and officials can be realized. Managers' supervision over the people of their society is realized in two modes of open social control (directly and indirectly), covert or covert social control. According to the point of view of the narrations, in order to realize each of the above types correctly, one should use the appropriate tool for the same type.

کلیدواژه‌ها English

Social control
public surveillance
direct and indirect surveillance
overt and hidden control
narrations
فهرست منابع
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
سالاری‌فر، مسعود و دیگران (1390). روان‌شناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
آگ برن، ویلیام اف. و مى‌یر اف. نیمکوف (1356). زمینه جامعه‌شناسى. اقتباس آریان‌پور، تهران: کتاب‌هاى جیبى (با همکارى انتشارات فرانکلین).
ابراهیم، مصطفی و دیگران (1379)، المعجم الوسیط. قاهره: صدر لمجمع اللغة العربیة.
احمدی میانجی، علی (1426ق). مکاتیب الائمه (علیهم‌السلام). مجتبی فرجی، قم: دارالحدیث.
باقری فشخامی، نینا (1392). ارتباط میان آگاهی کارکنان در تعامل با مشتریان از اهداف سازمان و کارایی آنان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی.
بوذری‌نژاد، یحیی و رییس‌الساداتی، ریحانه‌سادات (1402). آزادی اجتماعی از منظر محمد عبده، سید قطب و علامه طباطبایی با تأکید بر تفاسیر المنار، فی ظلال القرآن و المیزان. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 12(46).
بیرو، آلن (1370). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه باقر ساروخانی، تهران: نشر کیهان.
پیروز، علی؛ خدمتی، ابوطالب؛ شفیعی، عباس و بهشتی‌نژاد، سیدمحمود (1385). مدیریت در اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1366). تصنیف غررالحکم و درر الکلم. مصطفی درایتی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1410ق). غررالحکم و درر الکلم (مجموعه من کلمات و حکم الامام علی (علیه‌السلام)). سیدمهدی رجایی، قم: دارالکتاب الاسلامی.
حرعاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. قم: مؤسسه آل البیت (علیهم‌السلام).
خسروی حسینی، سید غلامرضا (1375). ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن. تهران: انتشارات مرتضوی.
داودی کهکی، ریحانه؛ ذهبی، سیدعباس و عباسی، بابک (1402). راهبردهای ساخت تمدن سعادتمندانه بر مبنای آراء فارابی. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 12(47).
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغتنامه دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ساروخانی، باقر (1371). جامعه‌شناسی ارتباطات. تهران: انتشارات اطلاعات.
ساروخانی، باقر (1377). دائرةالمعارف علوم اجتماعی. تهران: دانشگاه تهران.
سلطانیه، محمد و مهدی (1401). کنترل اجتماعی سازمانی از دیدگاه قرآن کریم. فصلنامه علمی راهبرد اجتماعی فرهنگی، 11(3)، 229-254.
سلیمی، علی و داوری، محمد (1391). جامعه‌شناسی کجروی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
شایان مهر، علیرضا (1377). ‌دائرة‌المعارف تطبیقی علوم اجتماعی (کتاب اول). تهران: کیهان.
صدق سروستانی، رحمت‌الله (1387). آسیب‌شناسی اجتماعی (جامعه‌شناسی انحرافات اجتماعی). تهران: سمت.
صدیق اورعی، غلامرضا؛ عبدخدایی، محمدسعید و داوری، محمد (1392). راهکارهای کنترل اجتماعی خشن از دیدگاه قرآن کریم. اسلام و علوم اجتماعی، سال پنجم، (9).
علامه حلی، حسن بن یوسف (1411ق). کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین (علیه‌السلام). حسین درگاهی، تهران: وزارت ارشاد.
قنادان، منصور و دیگران (1375). جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی). تهران: آوای نور.
قوامی، سیدصمصام‌الدین (1386). مدیریت از منظر کتاب و سنت. قم: مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
کازینو، ژان (1364). قدرت تلویزیون. تهران: امیرکبیر.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). اصول کافی (ط. اسلامیه). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
کوئن، بروس (1387). مبانی جامعه‌شناسی. ترجمه غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران: انتشارات سمت.
لیثی واسطی، علی بن محمد (1376). عیون الحکم و المواعظ. حسین حسنی بیرجندی، قم: دارالحدیث.
لئونارد، کازمایر (1368). اصول مدیریت. ترجمه اصغر زمریان و آرمن مهرورزان، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار، درر اخبار الائمه الاطهار (علیهم‌السلام). جمعی از محققان، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
مختار عمر، احمد (1429ق). معجم اللغة العربیة المعاصرة. القاهره: عالم الکتب.
معلوف، لویس (1387). المنجد فی اللغه و الادب و العلوم. محمد بندر ریگی، تهران: اسلامی.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1378). پیشگیری از بزهکاری و پلیس محلی. تحقیقات حقوقی، 2(25-26).
ورسلى، پیتر (1374). نظم اجتماعی در نظریه‌های جامعه‌شناسی. ترجمه سعید معیدفر، مجموعه علوم اجتماعی(4)، تهران: تبیان.
یان، رابرتسون (1374). درآمدی بر جامعه. ترجمه حسین بهروان، مشهد: آستان قدس رضوی.

  • تاریخ دریافت 23 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 13 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 16 اردیبهشت 1403