راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

نقد و بررسی عدالت آموزشی با نظر به شکل گیری مدارس خاص و غیردولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه فلسفه و‌ منطق، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 عضو هیأت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.تهران. ایران.(نویسنده مسئول)
چکیده
هدف این تحقیقِ کاربردی، بررسی ابعاد نرمِ شکل‌گیری مدارس خاص و غیردولتی و تاثیر آن بر مخدوش ساختن اعتبار و قدرت نرم جمهوری اسلامی و نیز توصیف زوایای تفصیلیِ شکل گیری مدارس خاص و غیردولتی، به ویژه پیامدهای مغفول تربیتی و پرورشی از جنبه سیاستگذاری است.
این مطالعه از نظر شیوه اجرا کیفی است. جامعه پژوهش، تمام صاحبنظران دستگاهی (مسئولان)، دانشگاهی (محقق و پژوهشگر) و افراد دارای تجربه عملیاتی (مدیر و معلم) بودند که طبق اصل اشباع نظری 13 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختارمند بود و روایی و پایایی تحقیق با استفاده از روش ارزیابی «لینکلن و گوبا» تایید شد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل کیفی «کلایزی» استفاده شد.
مطابق یافته های تحقیق، 20 شاخص (گویه)، 6 مولفه اصلی و 3 بُعد اصلی (شامل: «عدول نظام از اصول و مبانی خود در حوزه عدالت»، «ضعف فزاینده در بخش آموزشی مدارس عادی»، «از اولویت خارج شدن حوزه پرورشی و به فراموشی سپردن آن»)، قابل شناسایی است.
نتایج این تحقیق قابل استفاده برای حل مسائل و در تصمیم‌گیری‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مربوط به آموزش و پرورش است. پیشنهاد این تحقیق، بازگشت اصولی به قانون اساسی و بازنگری و تحول در خط مشی ها و سیاستهای وزارت آموزش و پرورش مبتنی بر هدف کلان 3 و راهبرد کلان 4 از «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»، است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Criticism of educational justice with regard to the formation of special and non-governmental schools

نویسندگان English

rahmatollah mahmodi 1
mohammad javad valizadeh 2
1 Department of Philosophy and Logics Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
2 Member of the Academic Staff of the Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution.Tehran.Iran
چکیده English

The purpose of this applied research is to investigate the soft aspects of the formation of special and non-governmental schools and its impact on distorting the credibility and soft power of the Islamic Republic, as well as describing the detailed aspects of the formation of special and non-governmental schools, especially the consequences of neglecting education and upbringing from the policy-making aspect.
This study is qualitative in terms of implementation method. The research community consisted of all institutional experts (officials), academics (researchers and researchers) and people with operational experience (managers and teachers) who were selected according to the principle of theoretical saturation, 13 people were selected by purposive sampling method. The research tool was a semi-structured interview, and the validity and reliability of the research was confirmed using the "Lincoln and Guba" evaluation method. To analyze the data, the qualitative analysis method "Claysey" was used.
According to the findings of the research, 20 indicators (items), 6 main components and 3 main dimensions , can be identified.
The results of this research can be used to solve problems and make decisions, policies and plans related to education. The proposal of this research is a principled return to the constitution and revision and transformation in the policies and policies of the Ministry of Education based on the 3rd major goal and 4th major strategy of the "fundamental transformation of education document".

کلیدواژه‌ها English

Educational justice
special and non-governmental schools
socio-economic inequalities
inclusive and culturally responsive education
educational policies
فهرست منابع
آراﺳﺘﻪ، ﺣﻤﯿﺪرﺿﺎ (1383). «ﺳﺎﺧﺘﺎر آﻣﻮزش ﻋﺎلی»، در دائرة‌المعارف آﻣﻮزش عالی ﺗﺄﻟﯿﻒ ﻧﺎدر قلی ﻗﻮرچیان و همکاران. ﺗﻬﺮان: ﺑﻨﯿﺎد داﻧﺸﻨﺎﻣﻪ ﺑﺰرگ ﻓﺎرسی.
آمارهای «ترک تحصیل»، «معدل دروس نهایی» و «قبولی کنکور»، به تفکیک مدارس دولتی، غیردولتی و خاص (1390-1402)، سازمان سنجش آموزش کشور.
اسلامی هرندی، فاطمه؛ کریمی، فریبا و نادی، محمدعلی (1397). طراحی مدل عدالت آموزشی جهت نظام آموزش‌وپرورش رسمی و عمومی و اعتباریابی آن. نشریه مسائل کاربردی تعلیم‌وتربیت اسلامی، 3(3).
اسلامی هرندی، فاطمه؛ کریمی، فریبا و نادی، محمدعلی (1398). شناسایی مؤلفه‌های عدالت آموزشی در آموزش‌وپرورش ایران. نشریه پژوهش در نظامهای آموزشی، 13(47).
اکبرزاده، فهیمه؛ قائدی، یحیی و صالحی، اکبر (1398). تبیین مؤلفه‌های عدالت آموزشی و تحلیل انتقادی جایگاه آن در گفتمان‌های ایدئولوژیک‌سازی و سازندگی. نشریه فلسفه تربیت، 4(2).
انصاری، مریم و رجبی، معصومه (1395). تحلیلی بر مؤلفههای عدالت آموزشی ازنظر جان راولز. همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم‌وتربیت ایران، دوره 7.
بابادی عکاشه، زهرا؛ شریف، سیدمصطفی و جمشیدیان، عبدالرسول (1389). تأمین و گسترش برابری فرصت‌ها و عدالت آموزشی در آموزش‌وپرورش استان اصفهان. نشریه رفاه اجتماعی، 10(37).
باقری، خسرو و نجفی، نفیسه (1387). عدالت در آموزش‌وپرورش از دیدگاه اسلام با تأکید بر خصوصی‌سازی مدارس. نشریه روانشناسی و علوم تربیتی، 38(1).
بیات، قدسی و قاسمی، مرضیه (1398). مفهوم‌پردازی عدالت در نظام آموزشی ایران: مطالعه موردی کتاب‌های درسی پیش از دانشگاه. مجلس و راهبرد، (100).
حاضری، علی‌محمد و آریان راد، امین (1396). مسئله عدالت آموزشی در دهه نخست دوره جمهوری اسلامی. نشریه تاریخنامه انقلاب، 1(1).

حسنی، محمد (6/7/1402). عدالت آموزشی در حکمرانی آموزشوپرورش. گزارش هم­اندیشی در مجمع عالی علوم انسانی اسلامی.

دانایی‌فرد، حسن و تراب‌زاده جهرمی، محمدصادق (1396). تحلیلی بر انسجام نظریه عدالت در خط‌مشی‌های آموزشی جمهوری اسلامی ایران، رویکرد ارزیابی نظریه برنامه. نشریه اندیشه مدیریت راهبردی، 11(1).
دهقانی، سعیده (1384). بررسی فرصت­های آموزشی در استان فارس در برنامه دوم و سوم توسعه. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
ﺳﺎکی، رﺿﺎ (1388). ﺑﺮرسی ﻣﻮاﻧﻊ مدرسه محوری در آموزشوپرورش. پروژه ﺗﺤﻘﯿﻘﺎتی پژوهشکده ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ.
سالنامه آماری وزارت آموزشوپرورش (1390-1401).
سرمدی، محمدرضا و معصومی‌فرد، مرجان (1394). جایگاه عدالت آموزشی در تحول نظام تعلیم‌وتربیت مبتنی بر سازنده گرایی. نشریه پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 3(10).
ﺳﻤﯿﻊآذر، ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ (1376). ﻧﻘﺶ ﻣﺤﯿﻂ کاﻟﺒﺪی در پوﯾﺎیی آموزش‌وپرورش. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻣﺪرﺳﻪ ﻧﻮ. (4، 6 و 7).
شورای عالی انقلاب فرهنگی، «سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش»، (1389-1390).
شیخ رضائی، حسین (1396). عدالت آموزشی چیست؟. مجله رشد مدرسه فردا، 13(8).
شیخ سعدآبادی، عصمت و مسعودی، شکوفه (1384). مفهوم عدالت و عدالت آموزشی از دیدگاه قرآن و روایات و اندیشمندان اسلامی. همایش سمپوزیوم علوم زمین، دوره 24.
ﺻﺎفی، اﺣﻤﺪ (1373). ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﯾﺎ ﻋﺪم ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺟﺮای بخشنامههای وزارت آموزشوپرورش از دﯾﺪگاه ﻣﺪﯾﺮان کل ﺳﺘﺎدی و ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺪارس ﺗﻬﺮان. پروژه ﺗﺤﻘﯿﻘﺎتی ﺳﺎزﻣﺎن پژوﻫﺶ و برنامه‌ریزی آﻣﻮزشی.
صالحی، محمد و چاری سرستی، فرشته (1393). بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات بر عدالت آموزشی از دیدگاه مدیران مدارس دوره متوسطه استان مازندران. نشریه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 5(1).
صفارحیدری، حجت و حسین‌نژاد، رزا (1393). رویکردهای عدالت آموزشی (نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش‌وپرورش ایران). پژوهشنامه مبانی تعلیم‌وتربیت، سال چهارم، (1).
ﺻﻔﻮی، اﻣﺎن­اﷲ (1383). ﺗﺎرﯾﺦ آموزشوپرورش اﯾﺮان. ﺗﻬﺮان: رﺷﺪ.
علاقه‌بند، علی (1389). مبانی و اصول مدیریت آموزشی. تهران: مؤسسه انتشارات بعثت.
علاقه‌بند، علی (1402). مدیریت عمومی. تهران: انتشارات روان.
فراستخواه، مسعود (1401). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی. تهران: نشر آگاه.
قریشی، مریم‌سادات؛ نظرزاده، محسن و بهرامی، بهنوش (1400). بررسی وضعیت عدالت آموزشی در مدارس دولتی شهر تهران. نشریه مدیریت مدرسه، 9(1).
کریمی، نسرین؛ جویباری، آزیتا و مصلح، مریم (1397). رابطه عدالت توزیعی به‌عنوان ابعاد عدالت آموزشی با نگرش تحصیلی دانش آموزان دختر مدارس متوسطه دوم منطقه 5 تهران. همایش ملی دستاوردهای نوین جهان در تعلیم‌وتربیت، دوره 1.
لینکلن و گوبا (1985). تحقیق طبیعت‌گرایانه. کالیفرنیا: انتشارات سیج.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی ضد روش 1 (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی). تهران: انتشارات جامعه­شناسان.
محمدی، رضا و سلیمانی، امیر (1402). مرور نظام‌مند عدالت آموزشی در ایران: مفهوم‌پردازی، چالش‌ها و شاخص‌ها. فصلنامه مطالعات برنامهریزی آموزشی، 12(23).
نادری، ابوالقاسم (1400). اقتصاد آموزش. تهران: نشر آگاه.
ناظری بافقی، الهه‌سادات (1399). اهمیت و ضرورت مؤلفه عدالت آموزشی در سیستم آموزشوپرورش. ششمین همایش بین‌المللی روان‌شناسی مدرسه.
نقی‌زاده، نازنین (1401)، عدالت آموزشی چه جایگاهی در سند حول بنیادین آموزش و پرورش دارد؟، مجله بنیاد دانش.
نوریان، محمد (1372). مقایسه دیدگاه ﻣﺪﯾﺮان، ﻣﻌﻠﻤﺎن و اوﻟﯿﺎء دانشآموزان ﻣﺪارس غیرانتفاعی ﺑﺎ ﻣﺪارس دوﻟتی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ عملکرد آن ﻣﺪارس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. داﻧشگاه علامه طباطبایی.

  • تاریخ دریافت 11 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 12 آبان 1403