راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

بررسی مسائل و چالشهای اجرایی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در ایران (مطالعه موردی استان گیلان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشکده گیلان‌شناسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
چکیده
با توجه به کاهش باروری و نرخ موالید در ایران ، نظام سیاستگذار در ایران اقدام به تغییر سیاستهای جمعیتی نموده تا از این طریق ضمن وضع قوانین خاصی در حوزه جمعیت و خانواده و تشویق جامعه به فرزندآوری، از کاهش فزاینده جمعیت جلوگیری نموده و زمینه افزایش نسبی آن را فراهم نماید. از آنجا که گیلان از جمله پیرترین استانهای کشور است و مسئله کاهش جمعیت و نرخ موالید یکی از مهمترین مسائل این استان به شمار می‌رود در این پژوهش کیفی تلاش شد تا با استفاده از مصاحبه عمیق با شماری از صاحبنظران و کارشناسان حوزه خانواده و جمعیت در گیلان، مهمترین مسائل و خلأهایی قانونی و چالش‌های سیاستی و اجرایی «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» در گیلان احصاء و راهکارهای عملیاتی جهت تحقق اهداف سیاستهای جمعیتی متناسب با نیازها و نظام مسائل استان ارائه گردد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد جهت حل مسئله جمعیت توجه به نقش مؤلفه‌های فرهنگی و ذهنی در مقایسه با مؤلفه‌های اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردارند. چالشها و موانع موجود بر سر راه تحقق اهداف قانون در چهار حوزه اجرایی و مدیریتی، حوزه فرهنگی و اجتماعی ، حوزه آموزشی و رسانه‌ای و حوزه بهداشت و درمان وجود دارد. در نهایت با توجه به مسائل و چالشهای موجود، راهکارهای عملیاتی متناسب با نظام مسائل حوزه جمعیتی در استان استخراج و در پنج حوزه آموزشی و تربیتی خانواده‌محور، رسانه‌ای و تبلیغی، بهداشتی و درمانی ، اجرایی و مدیریتی ، فرهنگی و اجتماعی پیشنهادهایی با اتکا بر نظر کارشناسان ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the implementation issues and challenges of the Family and Youth Protection Law in Iran (case study of Gilan province)

نویسنده English

Javad Nazarimoghaddam
Assistant Professor, Research Institiute of Guilan studies, University of Guilan, Rasht, Guilan, Iran.
چکیده English

Considering the decrease in fertility and the birth rate in Iran, the policy-making system in Iran has changed demographic policies in order to prevent the increasing decrease in the population and the relative increase of provide it. Gilan is one of the oldest provinces in the country, and the issue of population decline and birth rate is one of the most important issues of this province. In this qualitative research, an attempt was made to use in-depth interviews with a number of experts and experts in the field of family and population in Gilan. The most important legal issues and loopholes and political and executive challenges of the "Family and Youth Protection Law" in Gilan, statistics and operational solutions to achieve the goals of population policies in accordance with the needs and system of the province should be presented. The findings of the research show that in order to solve the population problem, attention to the role of cultural and mental components is more important compared to economic components.There are challenges and obstacles on the way to the realization of the goals of the law in four executive and management areas, cultural and social areas, educational and media areas, and health and treatment areas. Finally, according to the existing issues and challenges, operational solutions appropriate to the system of demographic issues in the province are extracted and suggestions are made in five areas of family-oriented education and training, media and propaganda, health and treatment, executive and managerial, cultural and social.

کلیدواژه‌ها English

Population
family
population policies
having children
Gilan
فهرست منابع
آمار، تیمور و حسن‌پور، رضا (1389). بررسی جغرافیایی ناپایداری جمعیت و متروک شدن روستاهای شرق گیلان در بیست سال اخیر. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 5(12)، 1-24.
ارحامی، آسیه (1401). گزارش رصد رفتارها و نگرش‌های ایرانیان در موضوع فرزندآوری. تهران: معاونت پژوهش‌های اجتماعی و فرهنگی دفتر مطالعات فرهنگ و آموزش مرکز پژوهش‌های مجلس.
امینی، محمد و راستی، حسن (1402). مداخله پیشگیرانه از واقعه طلاق در پرتو تحقق سیاست‌های کلی جمعیت. مجمعه مقالات همایش زن و هویت ایرانی اسلامی، دانشگاه گیلان .
بالاخانی، قادر (1401). بررسی کیفی نگرش به سیاست‌های جمعیتی و فرزندآوری (مطالعه موردی جوانان استان اردبیل). مطالعات راهبردی زنان، 24(96)، 39-67.
حسینی­نثار، مجید و دیگران (1396). بررسی کیفیت زندگی سالمندان در استان گیلان و عوامل مؤثر بر آن. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 10(1)، 75-88.
حمیدی‌فر، مهدی؛ کنعانی، محمدامین و عبادالهی چنذانق، حمید (1395). جامعه در مخاطره و فرزندآوری: مطالعه‌ای در شهر رشت، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 11(21)، 101-135.
 سازمان ثبت احوال استان گیلان (1400). گزارش شناسنامه جمعیتی استان گیلان.
سالنامه آماری استان گیلان (سرشماری نفوس و مسکن سال 1395). سازمان برنامه و بودجه استان گیلان.
سبکتکین‌ریزی، قربانعلی (۱۳۸۶). درآمدی بر جامعه‌شناسی جمعیت. تهران: چاپ نقشینه پیمان.
سمیعی‌نسب، مصطفی و ترابی، مرتضی (1389). شاخص­ها و سیاست‌های جمعیتی در ایران. برداشت دوم، 7(11)، 143-188.
شمس قهفرخی، فریده و دیگران (1400). چالش‌های اجرای سیاست‌های تشویقی فرزندآوری: مطالعه‌ای کیفی در شهر اصفهان. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 6 (32)، 79-112.
علیئی، محمدولی (1394). نقش جمعیت و سیاست‌های جمعیتی در استحکام ساخت درونی قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران. آفاق امنیت، (28)، 107-133.
غمامی، محمدمهدی و دیگران (1398). آسیب‌شناسی سیاست‌های تقنینی جمعیت جمهوری اسلامی ایران و ارائه شاخص‌های مطلوب. مطالعات راهبردی زنان، 22(86)، 31-58.
فریدمن، جورج (1402). جهان در صد سال آینده. ترجمه ابوالحسن تهامی، تهران: فرزان روز.
کتابی، احمد (1364). نظریه­های جمعیت­شناسی. تهران: اقبال.
کلانتری، صمد و صادقی ده چشمه، ستار (1385). برآورد و مقایسه چند شاخص جمعیتی در ایران و برخی کشرهای توسعه­یافته و در‌حال‌توسعه. جمعیت، (55 و 56)، 133-150.
مرکز آمار ایران (1395). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور.
موسی­پور، سیدمهدی؛ حاتمی، داود و حاتمی، حمیده (1402). بررسی وضعیت سالمندی جمعیت شهری استان گیلان جهت نیل به شهر دوستدار سالمند. مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه­ای، 4(3)، 17-32.
مولایی هشجین، نصرالله (1379). بررسی جغرافیایی روند تحولات جمعیت در غرب گیلان. جمعیت، (33-34)، 113-144.
مهزیار، امیرهوشنگ (1393). جمعیت ایران و تحولات آن در نیم قرن گذشته. سیاست کلان، 3(3)، 29-62.

  • تاریخ دریافت 09 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 16 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 17 آذر 1403