راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد مواجهه با تحول فرهنگی و الزامات آن از منظر مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جامعه‌شناسی سیاسی گروه علوم پایه، دانشکده فارابی، دانشگاه ارتش، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشجوی دکترا مطالعات امنیتی دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
چکیده
هرچند از فرهنگ مبتنی بر تفاوت مبانی فلسفی و نظری تعاریف متعدد و مختلفی ارائه شده، لیکن در اصل تغییر و تحول فرهنگی به‌عنوان فرآیندی پویا، به‌ویژه از اواخر قرن بیستم میلادی، اجماع وجود دارد. وقوع انقلاب اسلامی در ایران مبتنی بر باورهای دینی و اندیشه فقاهتی اسلام شیعی، اهمیت و نقش فرهنگ به‌عنوان وجه غالب در بروز انقلاب و ایجاد یک تحول فرهنگی عظیم را متجلی نمود. این پژوهش با کنکاش در آراء و نظرات مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی) با هدف تقویت گفتمان اسلامی و بومی و در پاسخ به این سوال انجام شده است که تحول فرهنگی چیست و برای مواجهه با آن اتخاذ چه موضع و مبنایی لازم بوده و متولی این مواجهه کیست؟
در این تحقیقِ بنیادی رویکرد محققان از نوع توصیفی- تحلیلی است که داده‌های آن با روش اسنادی و کتابخانه‌‌ای جمع‌آوری و داده‌ها به روش تحلیل مضمون، تحلیل شده است. بر اساس نتایج پژوهش، مقام معظم رهبری تحولات فرهنگی را سنت الهی دانسته و بروز آن در جامعه را امری قطعی و گریزناپذیر می‌دانند و با اتخاذ موضع فعال و مثبت در مواجهه با آن و نیز توجه به برخی مبانی مهم سلبی و ایجابی، به امکان مدیریت این تحولات باور دارند و متولی تحول فرهنگی در جامعه را نخبگان فکری و فرهنگی حوزه و دانشگاه و مرکزی اندیشمند بانفوذ و مطاع می‌دانند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The strategy of facing the cultural transformation and its requirements from the perspective of the Supreme Leader Grand Ayatollah Imam Khamenei

نویسندگان English

Mehdi Bigdeloo 1
mehdi zandian 2
1 Assistant Professor of Political Sociology, Department of Basic Sciences, Farabi Faculty, Army University, Tehran, Iran (Corresponding author).
2 Ph.D student in Security Studies, National Defense University, Tehran, Iran.
چکیده English

Although there are many different definitions of culture based on different philosophical and theoretical foundations, there is consensus on the principle of cultural change as a dynamic process, especially since the end of the 20th century. The occurrence of the Islamic revolution in Iran, based on the religious beliefs and jurisprudence of Shia Islam, revealed the importance and role of culture as the dominant factor in the occurrence of the revolution and the creation of a huge cultural transformation.
This research has been done by delving into the views and opinions of the supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei (may God bless him and grant him peace), with the aim of strengthening the Islamic and native discourse and in response to the nature of cultural developments from his perspective and the strategy to deal with them. In this fundamental research, the approach of the researchers is of a descriptive-analytical type, the data of which has been collected by documentary and library methods and analyzed in a qualitative way.
According to the results of the research, the Supreme Leader considers cultural developments as a divine tradition and their occurrence in the society is certain and inevitable, and by taking an active and positive position in facing it and paying attention to some important negative and positive principles, it is possible to manage They believe in these developments and consider the intellectual and cultural elites of the area and influential and respected thinkers to be the guardians of the cultural transformation

کلیدواژه‌ها English

strategy
requirements
cultural transformation
Supreme Ayatollah Imam Khamenei
فهرست منابع
اجلالی، پرویز (۱۳۷۹). سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی در ایران. تهران: آن.
احمدزاده، احمد؛ موسوی، سیدجعفر و دوستی، مرتضی (1393). شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های فرهنگی استان مازندران. پژوهش‌های معاصر در مدیریت ورزش، سال چهارم، (7)، 15-29.
الهیاری، حسین (1392). راه‌های تبدیل فرهنگ موجود به فرهنگ مطلوب. مدیریت در اسلام، (19 و 20)، 207 -223.
بایزیدی، رحیم و حسین پناهی، حلیمه (۱۳۹۸). فرهنگ و توسعه: مقایسه شاخص‌های فرهنگی توسعه‌پذیر و ضد توسعه در ژاپن، بریتانیا و ایران. جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، سال هشتم، (۱)، ۱-۳۰.
بلارک، اصغر؛ غلامی، حسین و بابایی، محمدعلی (1397). چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی اصلاح و درمان بزهکاران. آموزه‌های حقوق کیفری (دانشگاه علوم اسلامی رضوی)، سال دوم، (16)، 71-89.
پهلوان، چنگیز (1381). توسعه­ فرهنگی. ترجمه احمد صبوری و شهر آشوب امیرشاهی، تهران: خانه­ کتاب.
پیت، ریچارد و هارت ویک، الین ریچارد (۱۳۸۴). نظریه‌های توسعه. ترجمه اسماعیل رحمان‌پور؛ مصطفی ازکیا و رضا صفری شالی، تهران: لویه.
جعفری، طاهره و منصوری، محمدهادی (1397). درآمدی بر نظریه‌های فرهنگی. تهران: بهمن برنا.
جوادی‌نیا، حسن و باقر‌پور، سعید (1397). چالش‌های اقتصادی و فرهنگی پیش روی انقلاب اسلامی. تاریخ‌نامه خوارزمی، سال ششم، (24)، 53-68.
جوادی‌نیا، حسن و غیاثی، زهرا (1398). چالش‌های پیش روی انقلاب اسلامی با تأکید بر چالش‌های فرهنگی و اقتصادی. تاریخ‌نامه خوارزمی، سال ششم، (26)، 23-39.
جهان‌بین، فرزاد (1397). باغبانی فرهنگ؛ مدیریت فرهنگ در اندیشه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی). مطالعات انقلاب اسلامی، (53)، 103-126.
چاوش‌باشی، فرزانه (1388). معرفی الگویی برای مدیریت تحول فرهنگی در ایران. مدیریت فرهنگی، (4)، 127-139.
دهشیری، محمدرضا و نجاتی‌آرانی، حمزه (1391). چالش‌های فرهنگی فراروی گفتمان بیداری اسلامی. مطالعات انقلاب اسلامی، سال نهم، (28)، 299-314.
زنگنه، افشین و زنگنه چکنی، رویا (1391). چالش‌های فرهنگی استان سیستان و بلوچستان در ارتباط با دو کشور افغانستان و پاکستان. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالش‌ها و رهیافت‌ها.
سلطانی بابوکانی، شهین و کشتی آرای، نرگس (1399). رابطه بین هویت فرهنگی با کیفیت تدریس اساتید دانشگاه. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، سال هفدهم، (37)، 121-133.
سلیم ‌نبی، صادق (1385). چالش‌ها و تهدیدات فرهنگی انقلاب اسلامی. فصلنامه پیام، (81).
سیاهپوش، امیر و آقاپور، علی (1391). فرهنگ در منظر مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی). تهران: مرکز پژوهش‌های فرهنگی اجتماعی صدرا.
شاه احمد قاسمی، زهرا سادات؛ گودرزی، اکرم و سلیمانی، فاطمه (1397). فرایند تحول و مدیریت آن در سازمان‌های آموزشی از دیدگاه اسلام. اسلام و مدیریت، سال هفتم، (13)، 85-110.
شاهرخی، سیدعلاءالدین (1388). هویت فرهنگی ایرانیان و اسلام در قرون نخستین هجری. تاریخ، سال چهارم، (13)، 101-120.
شعبانی سارویی، رمضان (1393). طراحی مدل جریان‌شناسی فرهنگی در ایران امروز با تأکید بر هویت فرهنگی. مطالعات ملی، سال پانزدهم، (3)، 107-126.
شیخ‌زاده، محمد؛ عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید و فقیهی، ابوالحسن (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 5(2)، 151-198.
صالحی امیری، سیدرضا و چاوش‌باشی، فرزانه (1388). چالش‌های فرهنگی شهرنشینی در ایران. مدیریت و برنامه‌ریزی شهری، سال دوازدهم، (36)، 9-36.
صمدیان، زهره و شفیعی فینی، علی (1393). واکاوی مفهوم مهندسی فرهنگی با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، (103)، 3-23.
عدلی‌پور، صمد؛ قاسمی، وحید و میرمحمدتبار، سیداحمد (1393). تأثیر شبکه اجتماعی فیس‌بوک بر هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان. تحقیقات فرهنگی ایران، 7(1)، 1-28.
عمید، حسن (1371). فرهنگ عمید. تهران: مؤسسه امیر کبیر.
عمیدی مظاهری، مریم؛ کرباسی، کرباسی و فیروزه، مصطفی (۱۳۹۰). چالش‌های فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی و تربیتی در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مدیریت اطلاعات سلامت، سال هشتم، (۸)، ۱۱۷۹-۱۱۹۰.
عیوضی، محمدرحیم (1398). تحولات فرهنگی و سناریوهای آینده امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی.
قدیمی، اسماعیل (1390). روابط عمومی و چالش‌های فرهنگی و اخلاقی آن. ماهنامه انجمن روابط عمومی ایران، سال دهم، (80)، 38-43.
کریمیان، زهرا و احمدوند، علی‌محمد (1391). جامعه اطلاعاتی هویت فرهنگی و رسالت دانشگاه‌ها. تحقیقات فرهنگی، سال پنجم، (3)، 47-76.
کوئن، بروس (1394). درآمدی به جامعه‌شناسی. تهران: توتیا.
گرجی بندپی، پریسا (1391). توسعه فرهنگی در برنامه کودک سینما. ­علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال سوم، (2)، 133-165.
گودرزی، اکرم؛ سلیمانی دره‌باغی، فاطمه و شاه احمد قاسمی، زهراسادات (1397). چیستی و مؤلفه‌های تحول در انسان در سازمان‌های آموزشی بر اساس آموزه‌های اسلامی. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، سال ششم، (10)، 101-122.
لطیفی، میثم و عبدالحسین‌زاده، محمد (1395). الگوی نظام‌مند اصلاح و ارتقای فرهنگ عمومی در کشور بر اساس اندیشه مقام معظم رهبری. راهبرد اجتماعی فرهنگی، (20)، 23-54.
محسنی، علی و جوانمردی، عادل (1390). بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری هویت اجتماعی فرهنگی (مورد ‏مطالعه: دانش‏آموزان‏ شهر جوانرود). تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، سال سوم، (9)، 83-91.
محمدپور، احمد و طیبی‌نیا، موسی (1389). عوامل مؤثر بر هویت فرهنگی دانش‌آموزان اسدآباد. پژوهش جوانان فرهنگ و جامعه، سال پنجم، (5)، 53-74.
محمدحسین‌پور، رسول (1398). هوش فرهنگی، هویت فرهنگی و استفاده عناوین خطابی انگلیسی توسط فراگیران ایرانی‌زبان انگلیسی. پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان خارجی، سال نهم، (2)، 585-607.
مشکواتی، مریم و میرشکاری، طیبه (1397). واکاوی مدیریت فرهنگی از دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی). رهیافت فرهنگ دینی، (4)، 85-96.
مصطفوی، سیدمحمدحسین (1389). روش‌شناسی تحول فرهنگی از دیدگاه امام خمینی. مهندسی فرهنگی، (41 و 42)، 16-27.
معین، محمد (1371). فرهنگ فارسی. جلد 1، تهران: مؤسسه امیرکبیر.
نورائی، مهرداد (1388). تغییر و تحول فرهنگی و هویت اجتماعی. نشر دانش، (120)، 14-15.

  • تاریخ دریافت 07 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 02 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 27 بهمن 1403