ارائه الگوی نقش اساتید دانشگاه در تربیت جوانان در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی

مجیدپور خوئی, محمد; طریقی, معین; عفتی داریانی, فاطمه

doi:10.22034/scs.2025.511243.1673

ارائه الگوی نقش اساتید دانشگاه در تربیت جوانان در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد مجیدپور خوئی ¹

معین طریقی ²

فاطمه عفتی داریانی ³

¹ استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران (نویسنده مسئول)*

² دبیر رسمی آموزش وپرورش، تهران، ایران.

³ مربی، گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران.

10.22034/scs.2025.511243.1673

چکیده

^{در شرایط کنونی، نیاز به تربیت جوانان توانمند، متعهد و تمدنساز به‌عنوان اصلیترین سرمایههای انقلاب اسلامی، یکی از دغدغههای کلیدی نظام آموزشی است. با توجه به ضعفهای موجود در الگوی تربیتی دانشگاه‌ها (ازجمله تمرکز صرف بر آموزشهای نظری و بیتوجهی نسبی به ابعاد اخلاقی و هویتی)، این پژوهش به ارائه الگوی نقش اساتید دانشگاه در تربیت جوانان در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی بر پایه مبانی بیانیه گام دوم انقلاب میپردازد. بیانیه گام دوم انقلاب، به‌عنوان سندی راهبردی، بر اهمیت تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص تأکید دارد و دانشگاه‌ها به‌عنوان مراکز تربیت نیروی انسانی متعهد و متخصص، نقش کلیدی در پرورش نسل جوان دارند. دراین‌راستا، اساتید به‌عنوان الگوهای علمی و اخلاقی تأثیر به‌سزایی دارند. این پژوهش با روش مروری نظاممند و با روش نمونهگیری هدفمند، منابع معتبر (شامل مقالات علمی، اسناد بالادستی و کتب مرتبط) را از پایگاههای داخلی و خارجی (مانند: Noormags، SID و Science Direct) با کلیدواژههای نقش اساتید، تربیت جوانان، تمدن نوین اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب گردآوری و تحلیل کرده است. یافتهها نشان میدهد اساتید دانشگاه در شش نقش الگویی، هدایتگری، معرفتافزایی، هویتبخشی، مسئولیتپذیری و تربیت سایبری تأثیرگذارند و مواجهه با چالشهایی مانند کاهش تعامل استاد ـ دانشجو، ضعف نظام انگیزشی اساتید و موانع فرهنگی، نیازمند راهکارهایی چون تغییر ساختار ارزیابی اساتید، تقویت مهارتهای تربیتی آنان و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی دانشگاه است. این مطالعه بر این نکته تأکید دارد که تحقق تمدن نوین اسلامی بدون بازتعریف نقش اساتید در تربیت همهجانبه جوانان ممکن نخواهد بود.}

کلیدواژه‌ها

جوانان

اساتید دانشگاه

نقش تربیتی

تمدن نوین اسلامی

بیانیه گام دوم انقلاب

هویت‌بخشی

موضوعات

چالش‌ها و پیشران‌های نظام آموزش و تعلیم و تربیت

عنوان مقاله English

Proposing a model of university professors' role in educating youth for the realization of the new Islamic civilization

نویسندگان English

Mohammad Majidpour khoei ¹

Moein Tarighi ²

Fatemeh Effati-Daryani ³

¹ Assistant professor, Department of Islamic Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran (Corresponding author). *

² Teacher, Tehran, Iran.

³ Instructor, Midwifery department, nursing and midwifery faculty, Urmia university of medical sciences, Urmia, Iran.

چکیده English

In the current context, the need to cultivate capable, committed, and civilization-building youth as the primary assets of the Islamic Revolution represents a key concern of the educational system. Given the existing weaknesses in university educational models (including excessive focus on theoretical instruction and relative neglect of moral and identity dimensions), this study presents a model for the role of university professors in educating youth toward realizing a new Islamic civilization based on the foundations of the Second Step Revolution Statement. The Second Step Revolution Statement, as a strategic document, emphasizes the importance of training committed and specialized human resources, with universities playing a pivotal role as centers for nurturing such youth. In this regard, professors serve as influential scientific and ethical role models. This research employs a systematic review method with purposeful sampling, collecting and analyzing credible sources (including scholarly articles, policy documents, and related books) from domestic and international databases (such as Noormags, SID, and Science Direct) using keywords including: professors' role, youth education, new Islamic civilization, and Second Step Revolution Statement. Findings indicate university professors play six influential roles: exemplary modeling, guidance, knowledge enhancement, identity formation, responsibility cultivation, and digital education. However, challenges such as reduced professor-student interaction, weak professor motivation systems, and cultural barriers require solutions including: restructuring professor evaluation systems, strengthening their educational skills, and utilizing university cultural capacities. This study emphasizes that realizing a new Islamic civilization cannot be achieved without redefining professors' roles in comprehensive youth education.

کلیدواژه‌ها English

_Youth

university professors

educational role

Modern Islamic civilization

The second step of the revolution

Identity formation.

فهرست منابع

احمدی‌مقدم، اسماعیل (1400). راهبردهای دانشگاه عالی دفاع ملی در مسیر تمدن‌سازی در افق 1410ش. مطالعات دفاعی استراتژیک، 86(19)، 281-309.

اخوان، محمد (1384). مهدویت و جنگ تمدن‌ها. انتظار موعود، 16(5)، 255-306.

اسکندری‌نسب، محمد (1401). تحلیل محتوای بیانیه گام دوم انقلاب، با تأکید بر وظایف راهبرد عمل جوانان در گام دوم انقلاب. دولت‌پژوهی ایران معاصر، 8(1)،41-72.

ال رسول کمارعلیا و میرالتفات مرشدی، مسعود (1403). نقش آموزش در پیشگیری از بزه‌دیدگی سایبری. پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، 2(5)، 73-99.

الویری، محسن و کریمزاده سورشجانی، شهناز (1401). تمدن نوین اسلامی و ویژگی‌های زبان تمدن‌ساز. فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 5(2)، 35-64.

پناهی، فائزه؛ قاسمی، محمدهادی و فولادی، قاسم (1402). مروری بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بر اساس ویژگی‌های چشم‌انداز در آینده‌‎ پژوهی. مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی، 6(1)، 135-152.

ترابی کلاته قاضی، علی (1400). بیانیه گام دوم انقلاب؛ سند ‌طرح‌ریزی راهبردی حرکت در مرحله دوم انقلاب اسلا‌می. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 5(17)، 71-100.

جعفری، سیدسجاد و مهجوری، مهدی (1402). راهکارهای ترویج و تعمیق معنویت در میان جوانان با تکیه ‌بر بیانیه گام دوم انقلاب. صیانت فرهنگی و سرمایه اجتماعی، 3(1)، 1-23.

حیدری خراسانی، محمدجواد و جوان، جواد (1400). نگرشی بر تمدن نوین اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای (دام عزه) و حضرت آیت‌الله جوادی آملی (دامت افاضاته). دولت‌پژوهی ایران معاصر، 7(3)، 121-144.

خادم علیزاده، امیر (1398). واکاوی جایگاه و مولفه‌های اقتصاد بخش عمومی در رشد و تعالی تمدن نوین اسلامی. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، 8(26)، 7-24.

خاکپور، عباس؛ اعتمادیزاده، هدایتالله و صمدی مبصر، مصطفی (1398). نقش تدریس تحول‌آفرین در اشتیاق تحصیلی و رفتار تسهیم دانش در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی همدان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 11(2)، 22-31.

خجیر، یوسف (1402). بررسی خوانش جوانان از بیانیه گام دوم انقلاب. مطالعات راهبردی بسیج، 26(101)، 85-124.

رضوی، سیدعبداله (1401). تبیین چالش‌ها و فرصت‌های دیپلماسی انرژی از منظر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(1)، 225-248.

رودگرنژاد، فروغ (1400). بررسی مؤلفه‌های خودسازی در بیانیه گام دوم انقلاب. رهیافت‌های نوین در مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، 1(1)، 126-138.

سرحدی، احمدعلی؛ قیومزاده، محمود؛ مختاری فراکتی، نادر و سنچولی، زینب (1403). مستندات فقهی بیانیه گام دوم انقلاب. مبانی فقهی حقوق اسلامی، 32(16)، 198.

سینا، ‌فاطمه‌صغری و خالقی‌رستمی، ‌نسترن (1398). تعیین رابطه بین یادگیری سازمانی و توانمندسازی کارکنان با نقش میانجی میزان استفاده از فناوری اطلاعات اساتید و کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 38(10)، 49-67.

شریعتی، علی. (1398). امت و امامت. تهران: سپیده باوران.

صادقی، سالار؛ بدلی ملکی، محمد و اسلامی، طاها (1403). نقش نهاد آموزش و پرورش در پیشگیری اجتماعی و وضعی از جرایم سایبری دانش‌آموزان. پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، 2(4), 43-64.

ضرغام بروجنی، حمید؛ ملکی، حسن؛ نوری، یوسف و جولائی، معصومه (1399). نقش تلفیق برنامه‌درسی با انواع گردشگری در ساحت‌های تربیتی دوره ابتدایی (مطالعه موردی: اساتید و دانشجویان دکتری دانشگاه علامه طباطبائی). فصلنامه تعلیم‌وتربیت، 37(3)، 53-76.

غفاریهشجین، زاهد و نیکونهاد، ایوب (1399). تحلیل آینده‌نگارانه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. نشریه دانش سیاسی، 16(2)، 487-512.

فرداد، ‌طوبی (1399). راهکارهای تحقق همگرایی اسلامی و تمدن نوین اسلامی در بیانیه گام دوم. حبل المتین، 30(9)، 129-150.

فروتنی، زهرا (1401). چالش‌های ساختاری مطرح در بیانیه گام دوم انقلاب و راهکارها. فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 4(43)، 215-234.

فلسفی‌طلب، ‌سیدحسن؛ واحدی‌ریکی، ‌آرزو و شجاع‌هرمززایی، عاطفه (1403). بررسی مروری بیانیه گام دوم انقلاب و سند تحول بنیادین. کنفرانس ملی مدیریت، روان‌شناسی و علوم رفتاری، 7(7)، 1700-1705.

کاظمی، سیدآصف (1397). چشم‌انداز تمدن نوین اسلامی. فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 1(2)، 25-49.

کلیج، لیلا؛ عقیلی، سیدوحید و خجستهباقرزاده، وحید (1402). تحلیل مضامین سیاسی بیانیه گام دوم انقلاب. رهیافت‌های نوین در مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، 3(2)، 26-47.

کوهی، محمد؛ کارشکی، حسین و مهرام، بهروز. (1398). بررسی خودتنظیمی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی: نقش گروه‌های آموزشی و مقاطع تحصیلی. نشریه پژوهش‌های تربیتی، 6(38)، 86-106.

مرویان حسینی، سیدمحمود (1397). نگاهی به کلیدواژه‌های مهم در بیانیه «گام دوم انقلاب»، مشکوة، 37(4)، 5-7.

مطهری، مرتضی (1401). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا.

ملکوتیان، مصطفی و کتابی، امیرعلی (1399). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و راهکارها و راهبردهای عملیاتی شدن آن. فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 9(4)، 7-27.

منظری توکلی، علیرضا و کهنوجی، مرضیه (1400). تبیین اهداف تربیتی بیانیه گام دوم انقلاب. پژوهش در مسائل تعلیم‌وتربیت اسلامی، پژوهش در مسائل تعلیم‌وتربیت اسلامی، 29(53)،101-121.

مهرابی، ‌امیر‌حمزه و مهرابی، مهدی (1398). توانمندسازی جوانان، راهبردی برای تحقق بیانیه گام دوم انقلاب. همایش بین‌المللی گام دوم انقلاب اسلامی (الگوی نظام انقلابی تمدن‌ساز)، 1(1)، 466-493.

نایب‌پور، علی و موسوی، ‌سیدمحمد‌رضا (1395). تبیین نقش آموزش مبتنی بر تعلیم‌وتربیت اسلامی در پیشگیری از آسیب‌های فردی ـ روانی فضای سایبری. پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، 42(11)، 9-36.

نبی‌زاده، محمد؛ بهشتی، سعید؛ فیاض، ایراندخت و سلحشوری، احمد (1403). مبانی معرفت‌شناختی تربیت معنوی در تحقق دانشگاه تمدن‌ساز مبتنی بر اندیشه امامین انقلاب اسلامی. پژوهش در مسائل تعلیم‌وتربیت اسلامی، 32(64), 225-254.