پیشنهاد یک مدل اولویت‌گذاری آینده‌پژوهانه علم و فناوری برای ایران براساس نظر خبرگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آینده پژوهی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

3 استادیار و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

4 دانشیار دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

هدف از این پژوهش ارایه یک مدل آینده‌پژوهانه برای اولویت‌گذاری علم و فناوری متناسب با اقتضائات ایران است. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه، پرسشنامه و اسناد است. در این تحقیق، با استفاده از روش تحلیل مضمون عوامل و ابعاد مؤثر بر اولویت‌گذاری علم و فناوری احصا شد. پس از آن اقتضائات ملی مدل اولیه اولویت‌گذاری علم و فناوری به کمک مصاحبه با کارشناسان مورد بررسی قرار گرفت و مدل اولیه اولویت‌گذاری آینده‌پژوهانه علم و فناوری متناسب با شرایط ایران ارایه شد. در نهایت، مدل به کمک پرسشنامه خبرگانی اعتبارسنجی شد و خبرگان از منظرهای صحت و درستی، جامعیت و مانعیت، سادگی و سهولت، تعادل و توازن، کاربردی بودن و در نهایت نوآوری، بر مطلوبیت مدل صحه گذاردند.. نتایج پژوهش نشان می‌دهد این مدل شامل چهار گام «پیش‌اولویت‌گذاری»، «تعیین فهرست اولیه اولویت‌ها»، «شناسایی فضای اولویت‌ها» و «اولویت‌گذاری آینده‌پژوهانه» است. همچنین مولفه‌های این مدل شامل «توجه به اولویت‌های کارکردی علاوه بر اولویت‌های موضوعی»، «اولویت‌گذاری بر مبنای رویکردهای غیراقتصادی»، «عدم تعارض منافع افراد و نهادها»، «عدم وابستگی به مسیر»، «توجه به سلسله مراتب سیاست‌گذاری و هماهنگی عمودی سیاستی»، «نگاه به آینده بلندمدت»، «مشارکتی بودن»، «سیستمی بودن»، «استفاده از روش‌های کمی آینده‌پژوهانه» و «روش‌های کیفی» و « روش برنامه‌ریزی پابرجا» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

proposing a future-oriented S&T prioritization model for Iran based on expert views

نویسندگان [English]

  • Alireza Nasresfahani 1
  • naser bagheri moghaddam 2
  • Amir Nazemi 3
  • Abbas Maleki 4
1 Futures Studies Dep., National Research Institute for Science Policy (NRISP), Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, National Research Institute for Science Policy
3 Assistant Professor and Member of Faculty of National Research Institute for Science Policy (NRISP)
4 Associate Professor, Sharif University of technology
چکیده [English]

The purpose of this study is to present a future-oriented model for prioritizing S&T in accordance with Iran's needs. The data collection tools are interviews, questionnaires and documents. In this research, using the method of content analysis, factors affecting the prioritization of S&T were identified. After that, the national requirements of the initial model of prioritizing S&T were examined with the help of interviews with experts, the initial future-oriented S&T prioritization model in accordance with Iran's conditions was presented. After that, the model was validated with the help of an expert questionnaire and the experts confirmed the desirability of the model from the perspectives of accuracy, comprehensiveness and constraint, simplicity and ease, balance and balance, applicability, and finally innovation. The results show that this model includes four steps: " pre-prioritization", "determining the initial list of priorities", "identifying the priority space" and " future-oriented prioritizing ". Also, the components of this model include functional priorities in addition to thematic priorities, prioritizing based on non-economic approaches, no conflict of interests of individuals and institutions, no path dependency, vertical policy coordination, long-term approach, participatory, systemic, the use of quantitative methods of futures studies, qualitative methods and robust planning method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • S&T Priority-Setting
  • Futures Studies
  • Scenario Planning
  • تاریخ دریافت: 02 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری: 20 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 02 بهمن 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 02 بهمن 1400