راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

شناسایی پیشرانهای موثر بر آینده کتاب در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت فرهنگی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 عضو هیات علمی وزارت علوم تحقیقات و فناوری، تهران، ایران
چکیده
کتاب بزرگترین عرصه فرهنگی ایران است و جزء مهمی از آینده فرهنگی ایران پیامد آینده کتاب است. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی پیشرانهای موثر بر آینده کتاب در ایران است. این آینده‌پژوهی، براساس مدل تحلیل ساختاری به روش‌میک‌مک و در چهار مرحله «شناسایی متغیرهای محیطی به مدل پستل و رویکرد لایه‌ای»، «تعیین متغیرهای کلیدی به روش دلفی خبرگان»، «سنجش اثرات متقابل متغیرهای کلیدی به روش میک‌مک» و «تحلیل محیط کلی سیستم و تعیین پیشران‌ها» صورت گرفته است.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد «میزان مداخله (تصدی‌گری یا تولی‌گری) دولت در عرصه کتاب»، «ترویج فرهنگ مطالعه کتابهای غیردرسی»، « مطابقت محتوای کتابها با نیازها و گرایشهای مخاطب»، «نقش وزارت آموزش و پرورش در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی و مبارزه با بی‌سوادی و کم‌سوادی»، «میزان بودجه کتابخانه‌های عمومی» و «خودکفایی در زنجیره داخلی تولید کاغذ» موثرترین پیشرانهای آینده کتاب در ایران هستند. در بین این شش پیشران، میزان مداخله دولت در عرصه کتاب، بیشترین تاثیر مستقیم و غیرمستقیم قوی را بر دیگر پیشرانها دارد. در نتیجه کنترل این پیشران می‌تواند عامل اصلی اینرسی یا عامل اصلی جنبش در آینده کتاب در ایران باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Determining drivers of the future of book in Iran

نویسندگان English

mohammad sarshar 1
Sayed Reza Salehi Amiri 1
Ebrahim Hajiani 2
1 Department Cultural Management, Science and Research Branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran
2 Ministry of Science Research and Technology, Tehran, Iran
چکیده English

Books are the largest cultural arena in Iran and an important part of Iran's cultural future is consequence of the future of books. The purpose of this study is to identify the drivers that affect the future of books in Iran. This future study is based on the Structural Analysis model by Micmac method and in four stages: "Identifying environmental variables using the PESTEL model and the layered approach", "Determining key variables by Delphi experts", "Assessing the cross impact of key variables by the Micmac method" and "Analyzing the general environment of the system and determining the drivers” have been done.
The findings of this study show “The degree of government intervention in the book section", "Promoting the culture of reading non-textbooks", "Book quality and their adaptation to the needs and tendencies of the audience", "The role of the ministry of Education Culture of reading books and combating illiteracy, "Public library funding" and "Self-sufficiency in the internal chain of paper production" are the most effective future drivers of books in Iran. Among these six drivers, the extent of government intervention in the field of books has the strongest direct and indirect impact on other drivers. As a result, control of these drivers can be the main cause of inertia or the main cause of the movement in the future of books in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Book
Driver
Future study
Structural Analysis
Micmac Method

منابع

Canoy, M., Van Ours, J., & Van der Ploeg, F. (2005). The Economics of Books. Retrieved from Tilburg University.
Fowles, J. (1978). Handbook of Futures Research. westport: Greenwood.
Godet, M. (1994). From anticipation to action: A handbook of strategic prospective. (C. Degenhardt, Trans.) Paris: Unesco publishing.
Godet, M., Arcade, J., Meunier, F., & Roubelat, F. (1999). Structural analysis with the MICMAC method & Actor's strategy with MACTOR method. Futures Research Methodology, American Council for the United Nations University: The Millennium Project, 1-69.
اصغرنژاد قلعه‌ای, ح. (1396). شناسایی و تحلیل اثرات فناوریهای نوین اطلاعاتی بر فرآیند صنعت نشر کتاب در ایران و ارایه الگوی فرآیند نشر مدرن و پسامدرن در کشور. اهواز: رساله دکتری دانشکده علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران.
ایروانی, ز., & حاجیانی, ا. (1397). آینده‌پژوهی هویت ملی ایران در افق زمانی 1407. فصلنامه مطالعات ملی, 3-20.
ایروانی, ز., حاجیانی, ا., حاضری, ع., & قریشی, ف. (1398, تابستان). شناسایی پیشرانهای موثر بر گفتمان انقلاب اسلامی ایران در افق ۲۵ ساله. فصلنامه علمی پژوهشی سیاستگذاری عمومی, ص. 207-238.
برومند, ز., شریفی میلانی, ه., & امیرکبیری, ع. (۱۳۹۹). عوامل تاثیرگذار بر صنعت نشر کتاب در ایران. فصلنامه علمی مطالعات فرهنک ـ ارتباطات, 241-258.
پدرام, ع., & زالی, س. (۱۳۹۷, تابستان). الگویی نوین برای سناریونویسی در موضوعات راهبردی مطالعه موردی سناریوهای آینده بحران سوریه. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات سیاسی جهان اسلام, ص. ۱-۲۶.
چشمه‌سهرابی, م., اسدنیا, ا., شعبانی, ا., عاصمی, ع., & طاهری‌دمنه, م. (1399, پاییز). آینده سامانه‌های بازیابی اطلاعات متنی. فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات, ص. 12-26.
حاجیانی, ا. (۱۳۹۱). مبانی، اصول و روشهای آینده‌پژوهی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
حاجیانی, ا. (1394). چارچوب روش‌شناختی برای پژوهشهای محیطی. فصلنامه مطالعات راهبردی, 7-36.
حسنوند, م. (1396). مقایسه اقتصاد نشر الکترونیکی کتاب با نشر فیزیکی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد دانشکده هنر و معماری اسلامی دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع).
خامنه‌ای, س. (1372, 02 21). بیانات در مصاحبه صدا و سیما، در ششمین «نمایشگاه بین‌المللی کتاب». بازیابی در 04 31, 1400، از پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای
رجبی, م. (1388, خرداد 24). مروری کوتاه بر تاریخ کتاب در ایران، از آغاز تا اکنون. تهران: انتشارات اطلاعات. بازیابی از پایگاه اینترنتی آفتاب.
سالاری, م., دیانی, م., & فتاحی, ر. (1393). تحلیلی بر عوامل بازدارنده و تسهیل‌کننده مطالعه در ایران در چهار دهه اخیر: رویکرد مروری. فصلنامه پژوهشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی, 12-29.
سپهری, م. (1384, زمستان). جمع و تدوین قرآن. فصلنامه علمی پژوهشی جستارهای فلسفی, ۶, 43-64.
سرشار, م. (1391). نسبت مطلوب دولت و کتاب. در س. صالحی امیری, مجموعه مقالات نسبت دولت و فرهنگ (ص. 317-358). تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
سلیمانی, ح. (1396). پیامدهای الحاق جمهوری اسلامی ایران به سازمان تجارت جهانی در حوزه کتاب. تهران: خانه کتاب.
صالحی امیری, س. (1387, پاییز). پویایی نظام فرهنگی کشور. فصلنامه مطالعات میان‌فرهنگی, ۷, 109-130.
غفاری قدیر, ج. (1391). آینده‌نگاری کتابخانه‌های عمومی ایران برای حضور اثربخش در میان رقبای رسانه‌ای جدید و نوظهور. رساله دکتری رشته مدیریت رسانه دانشگاه تهران.
فتحی, م., ملکی, م., زلفی‌گل, م., & خبازی آرانی, م. (۱۳۹۷). آینده‌نگاری صنعت چاپ با به‌کارگیری رویکرد سناریونویسی. چهارمین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در علوم انسانی: چالشها و راه‌حل‌ها, (ص. ۱۲). تهران.
مدرسی طباطبایی, س. (1386). میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری. (س. قرائی, & ر. جعفریان, مترجم) قم: کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران.
موسوی خمینی, س. (1389). صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
نوروزی, ل. (1395). بررسی نقش، جایگاه اقتصادی و آینده صنعت نشر الکترونیک کتاب ایران از دیدگاه متخصصان و ناشران. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته اقتصاد هنر دانشگاه هنر اصفهان.

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 11 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 13 تیر 1401