راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهکارهای بهبود و ارتقا حجاب و پوشش در دانشگاه بر اساس گفتمان رهبر انقلاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری جامعه شناسی سیاسی، مدیرگروه آسیب های اجتماعی مرکز پژوهش های مجلس، تهران. ایران.
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه تهران. تهران. ایران
چکیده
مسئله پوشش و حجاب، جزوی از ارکان دانشگاه اسلامی است که یافتن راهکارهای بهبود و ترویج آن نیازمند مراجعه به منابع دینی و متخصصان است، از‌این‌رو فهم گفتمان رهبر انقلاب به‌عنوان ولی فقیه و مرجع شیعه پیرامون مسئله حجاب در جهت یافتن راهکارهای گسترش آن در دانشگاه ضرورتی اجتماعی است. این پژوهش با رویکرد کیفی با روش تحلیل محتوا، ابتدا بیانات رهبر انقلاب پیرامون مسئله حجاب را مورد مطالعه قرار داده و سپس با استفاده از روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته ابتدا مقولات مستخرج را در اختیار 23 نفر از اساتید دانشگاه، صاحب‌نظر و آشنا با حوزه دین، گذاشت و پس از تأیید آنها توسط اساتید، راهکارهای بهبود و ارتقاء سبک پوشش در دانشگاهها با استفاده از سخنان این اساتید احصا شد. نتایج نشان میدهد که فعالیتهای دانشگاه در حوزههای فرهنگی و روانی (جشنواره طراحی مد حجاب، ایجاد زمینه معرفی و خرید ملزومات حجاب با قیمت مناسب، افزایش ارتباط با دانشگاههای اسلامی، ایجاد فضاهای تفریحی تک جنسیتی و...) که به تکریم و افزایش عزت نفس دانشجویان به‌عنوان انسان مسلمان میانجامد و حوزههای آموزشی و انضباطی (ایجاد منابع درسی در حوزه حجاب با رویکرد مطالعات جهانی، اجبار به شرکت در فعالیتهای فرهنگی برای دانشجویان هنجارشکن و...) مهمترین راهکارهای بهبود وضعیت حجاب در دانشگاهها خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Strategies for improving and promoting hijab and covering in universities based on the discourse of the Revolutionary Leader

نویسندگان English

fateameh mohammadi 1
Sayyidah Fatemeh nemati 2
1 Director of the Social Harms Department, Research Center of the Islamic Consultative Assembly (Parliament of Iran), Tehran, Iran (Corresponding author).
2 Ph.D Student in Cultural Sociology, The University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The issue of hijab and dress code is one of the essential pillars of an Islamic university, and finding strategies for its improvement and promotion requires reference to religious sources and expert opinion. Therefore, understanding the discourse of the Supreme Leader—as the Shiite authority and guardian jurist—on the matter of hijab is a social necessity in identifying effective strategies for promoting it within universities. This qualitative research, using content analysis method, first examined the Supreme Leader’s statements on hijab. Then, through semi-structured interviews, the extracted categories were presented to 23 university professors and scholars familiar with religious studies. After their validation, practical strategies for improving and enhancing the dress code in universities were identified based on the insights of these experts. The findings indicate that university activities in cultural and psychological domains (such as organizing hijab fashion design festivals, facilitating access to modest clothing at affordable prices, strengthening ties with Islamic universities, and creating gender-specific recreational spaces) play a vital role in honoring and enhancing students’ self-esteem as Muslims. Moreover, strategies in educational and disciplinary domains (such as developing academic materials on hijab from a global studies perspective, and requiring cultural engagement for norm-breaking students) are among the most effective approaches to improving the hijab situation in university environments.

کلیدواژه‌ها English

Hijab
Supreme Leader
University
Honor
Education
##ایمان، محمدتقی . (1390). مبانی پارادایمی روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم انسانی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##
##فراستخواه، مقصود. (1385). «جایگاه و سازوکارهای اخلاقیات حرفه ای علمی در تضمین کیفیت آموزشی عالی ایران». فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری. شماره1##
##همتی، رضا. (1392). «تودهای شدن آموزش عالی و زندگی دانشگاهی در ایران: تأملی در تجربیات زیستی دانشگاهیان». مدیریت در دانشگاه اسلامی. سال دوم. شمار.##
##سند دانشگاه اسلامی، مصوب جلسه 735 مورخ 25/04/1392 شورای عالی انقلاب فرهنگی##
##سند راهبردهای گسترش حجاب و عفاف، مصوب 566 مورخ 04/05/1384 شورای عالی انقلاب فرهنگی##
##تاج بخش، غلامرضا. (1398). «تحلیل کیفی سبک‌های پوشش در بین دانشجویان دختر؛ مورد مطالعه: دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)». فرهنگ در دانشگاه اسلامی،9(3)، 403-418##
##شاه علی، احمدرضا. (1398). «شاخصهای دانشگاه فرهنگ ساز از دیدگاه مقام معظم رهبری». فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 9(1)، 3-22##
##نیک بخش، بهرام. (1398). «تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر گرایش به حجاب (مطالعة موردی: گرایش به حجاب در بین زنان 18 تا 32 ساله شهرستان لالی)». زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 10(1)، 365-387##
##موسوی, سارا, اسدی, مریم, مشعل پور, مرضیه, عبادی, زهرا, زربخش, محمد. (1403). «بررسی رابطه بین ابعاد عزت نفس و نگرش به حجاب در بین دانشجویان زن متأهل و مجرد دانشگاه پیام نور واحد اهواز»، اسلام و علوم اجتماعی,10(2)، 81-100##
##حسین زاده، علی، نیازی، محسن، و شفایی مقدم، الهام. (1397). «بررسی رابطه عوامل اجتماعی و فرهنگی و نگرش به هنجار پوشش اسلامی (حجاب)؛ مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه کاشان در سال تحصیلی 93-1392». دین و ارتباطات،25(1)، 9-40##
##موسوی، سیده فاطمه و بیگم رضازاده شیراز، فاطمه. (1396). «مطالعه میزان التزام شناختی-رفتاری به حجاب در بین دانشجویان دختر دانشگاه‌های تهران»، همایش نگرش علمی و کاربردی به عفاف و حجاب، تهران##
##امامی، سیدمجید، طاهری، محمدکاظم، و مطهرنژاد، سیدمجید. (1393). «شبکه عوامل, زمینه‌ها و راه حل‌های مساله حجاب در دانشگاه‌های ایران؛ بایسته‌های برنامه ریزی فرهنگی با استفاده از نظریه زمینه ای». فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 4(3)، 451-478##
##مولایی, جابر, یوسف وند, شهلا. (1393). «بررسی جامعه شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به حجاب (مطالعه موردی: دانشجویان دختر دانشگاه پیام نورشهر آبدانان)»فصلنامه زن و جامعه,5(19)، 35-46##
##کربلائی پازوکی, علی، خوانین زاده, محمد حسین. (1393). «آسیب‌شناسی مسأله عفاف و حجاب در بین دانشجویان دختر کارشناسی دانشگاه علامه طباطبائی»فرهنگ مشاوره و روان درمانی, 5(18)، 159- 183##
##خوشخویی، منصور، یوسف زاده، محمدرضا، و آذریون، پریسا. (1392). «بررسی رابطه میزان استفاده از رسانه‌های ارتباطی (اینترنت, ماهواره و تلفن همراه) و گرایش دانشجویان دختر دانشگاه بوعلی سینا به حجاب». دین و ارتباطات، 20(1)، 43-65##
##مطهری، مرتضی . (1390). مساله حجاب، تهران: صدرا##
##محمودی یگانه، ماریه. (1399). «عفاف و حجاب از دیدگاه آیات قرآن و احادیث». علوم اسلامی انسانی، 6(1)، 34-43##
##آبیار, زهرا. (1400). «تحلیل مضمون خوانش حجاب و عفاف در منظومه فکری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه5(10)، 61-82##
##سیف هاشمی، فریده . (1400). «تبیین جامعه شناختی نگرش دانشجویان دختر به پوشش حجاب»، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته جامعه شناسی گرایش مطالعات زنان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان##
##ماهینی، انسیه؛ خسروپناه، عبدالحسین . (1388). «راهکارهای ترویج پوشش اسلامی در بین دختران دانشجو»، دانشگاه اسلامی، 13(3)، 53-81##
دوره 14، شماره 4 - شماره پیاپی 58
زمستان 1404
صفحه 1181-1220

  • تاریخ دریافت 27 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 07 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 08 مرداد 1404