راهکارهای بهبود و ارتقا حجاب و پوشش در دانشگاه بر اساس گفتمان رهبر انقلاب

محمدی, فاطمه; نعمتی, سیده فاطمه

doi:10.22034/scs.2025.506788.1664

راهکارهای بهبود و ارتقا حجاب و پوشش در دانشگاه بر اساس گفتمان رهبر انقلاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه محمدی ¹

سیده فاطمه نعمتی ²

¹ دکتری جامعه شناسی سیاسی، مدیرگروه آسیب های اجتماعی مرکز پژوهش های مجلس، تهران. ایران.

² دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه تهران. تهران. ایران

10.22034/scs.2025.506788.1664

چکیده

The issue of hijab and dress code is an essential element of an Islamic university, and finding ways to improve and promote it requires consulting religious sources and experts. Understanding the discourse of the Supreme Leader, as the guardian jurist and a Shia authority, regarding the issue of hijab is a social necessity to find strategies for its expansion in universities. This qualitative research initially analyzed the statements of the Supreme Leader on the issue of hijab using content analysis. Then, the extracted categories were presented to 23 university professors, experts, and those familiar with the field of religion. Based on these categories, semi-structured interviews were conducted to identify strategies for improving and enhancing the dress code in universities. The results indicate that university activities in cultural and psychological areas (such as fashion design festivals for hijab, providing opportunities for introducing and purchasing hijab essentials at affordable prices, increasing connections with Islamic universities, creating gender-specific recreational spaces, etc.) that honor and boost the self-esteem of students as Muslim individuals, as well as educational and disciplinary areas (such as creating curriculum resources on hijab with a global studies approach, mandating participation in cultural activities for norm-breaking students, etc.) are the most important strategies for improving the status of hijab in universities

کلیدواژه‌ها

حجاب

رهبر انقلاب

دانشگاه

تکریم

آموزش چکیده خلاصه

موضوعات

پژوهش‌های اجتماعی

عنوان مقاله English

Strategies for improving and promoting hijab and covering in universities based on the discourse of the Revolutionary Leader

نویسندگان English

fateameh mohammadi ¹

Sayyidah Fatemeh nemati ²

¹ Director of the Social Harms Department, Research Center of the Islamic Consultative Assembly (Parliament of Iran), Tehran, Iran (Corresponding author).

² Ph.D Student in Cultural Sociology, The University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده English

مساله پوشش و حجاب، جزوی از ارکان دانشگاه اسلامی است که یافتن راهکارهای بهبود و ترویج آن نیازمند مراجعه به منابع دینی و متخصصین است، از این رو فهم گفتمان رهبر انقلاب به عنوان ولی فقیه و مرجع شیعه پیرامون مساله حجاب در جهت یافتن راهکارهای گسترش آن در دانشگاه یک ضرورت اجتماعی است. این پژوهش با رویکرد کیفی، ابتدا بیانات رهبر انقلاب پیرامون مساله حجاب را با روش تحلیل محتوا مورد مطالعه قرار داده و سپس مقولات مستخرج را در اختیار 23 نفر از اساتید دانشگاه، صاحب نظر و آشنا با حوزه دین، گذاشت و بر اساس آن، با روش مصاحبه نیمه ساختاریافته، راهکارهای بهبود و ارتقاء سبک پوشش در دانشگاه‌ها احصا شد. نتایج نشان می‌دهد که فعالیت‌های دانشگاه در حوزه‌های فرهنگی و روانی (جشنواره طراحی مد حجاب، ایجاد زمینه معرفی و خرید ملزومات حجاب با قیمت مناسب، افزایش ارتباط با دانشگاه‌های اسلامی، ایجاد فضاهای تفریحی تک جنسیتی و ...) که به تکریم و افزایش عزت نفس دانشجویان به عنوان انسان مسلمان می‌انجامد و حوزه‌های آموزشی و انضباطی (ایجاد منابع درسی در حوزه حجاب با رویکرد مطالعات جهانی، اجبار به شرکت در فعالیت‌های فرهنگی برای دانشجویان هنجارشکن و ...) مهم‌ترین راهکارهای بهبود وضعیت حجاب در دانشگاه‌ها خواهد بود.

کلیدواژه‌ها English

Hijab

Supreme Leader

University

Honor

Education

##ایمان، محمدتقی . (1390). مبانی پارادایمی روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم انسانی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##

##فراستخواه، مقصود. (1385). «جایگاه و سازوکارهای اخلاقیات حرفه ای علمی در تضمین کیفیت آموزشی عالی ایران». فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری. شماره1##

##همتی، رضا. (1392). «تودهای شدن آموزش عالی و زندگی دانشگاهی در ایران: تأملی در تجربیات زیستی دانشگاهیان». مدیریت در دانشگاه اسلامی. سال دوم. شمار.##

##سند دانشگاه اسلامی، مصوب جلسه 735 مورخ 25/04/1392 شورای عالی انقلاب فرهنگی##

##سند راهبردهای گسترش حجاب و عفاف، مصوب 566 مورخ 04/05/1384 شورای عالی انقلاب فرهنگی##

##تاج بخش، غلامرضا. (1398). «تحلیل کیفی سبک‌های پوشش در بین دانشجویان دختر؛ مورد مطالعه: دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)». فرهنگ در دانشگاه اسلامی،9(3)، 403-418##

##شاه علی، احمدرضا. (1398). «شاخصهای دانشگاه فرهنگ ساز از دیدگاه مقام معظم رهبری». فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 9(1)، 3-22##

##نیک بخش، بهرام. (1398). «تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر گرایش به حجاب (مطالعة موردی: گرایش به حجاب در بین زنان 18 تا 32 ساله شهرستان لالی)». زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 10(1)، 365-387##

##موسوی, سارا, اسدی, مریم, مشعل پور, مرضیه, عبادی, زهرا, زربخش, محمد. (1403). «بررسی رابطه بین ابعاد عزت نفس و نگرش به حجاب در بین دانشجویان زن متأهل و مجرد دانشگاه پیام نور واحد اهواز»، اسلام و علوم اجتماعی,10(2)، 81-100##

##حسین زاده، علی، نیازی، محسن، و شفایی مقدم، الهام. (1397). «بررسی رابطه عوامل اجتماعی و فرهنگی و نگرش به هنجار پوشش اسلامی (حجاب)؛ مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه کاشان در سال تحصیلی 93-1392». دین و ارتباطات،25(1)، 9-40##

##موسوی، سیده فاطمه و بیگم رضازاده شیراز، فاطمه. (1396). «مطالعه میزان التزام شناختی-رفتاری به حجاب در بین دانشجویان دختر دانشگاه‌های تهران»، همایش نگرش علمی و کاربردی به عفاف و حجاب، تهران##

##امامی، سیدمجید، طاهری، محمدکاظم، و مطهرنژاد، سیدمجید. (1393). «شبکه عوامل, زمینه‌ها و راه حل‌های مساله حجاب در دانشگاه‌های ایران؛ بایسته‌های برنامه ریزی فرهنگی با استفاده از نظریه زمینه ای». فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 4(3)، 451-478##

##مولایی, جابر, یوسف وند, شهلا. (1393). «بررسی جامعه شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به حجاب (مطالعه موردی: دانشجویان دختر دانشگاه پیام نورشهر آبدانان)». فصلنامه زن و جامعه,5(19)، 35-46##

##کربلائی پازوکی, علی، خوانین زاده, محمد حسین. (1393). «آسیب‌شناسی مسأله عفاف و حجاب در بین دانشجویان دختر کارشناسی دانشگاه علامه طباطبائی». فرهنگ مشاوره و روان درمانی, 5(18)، 159- 183##

##خوشخویی، منصور، یوسف زاده، محمدرضا، و آذریون، پریسا. (1392). «بررسی رابطه میزان استفاده از رسانه‌های ارتباطی (اینترنت, ماهواره و تلفن همراه) و گرایش دانشجویان دختر دانشگاه بوعلی سینا به حجاب». دین و ارتباطات، 20(1)، 43-65##

##مطهری، مرتضی . (1390). مساله حجاب، تهران: صدرا##

##محمودی یگانه، ماریه. (1399). «عفاف و حجاب از دیدگاه آیات قرآن و احادیث». علوم اسلامی انسانی، 6(1)، 34-43##

##آبیار, زهرا. (1400). «تحلیل مضمون خوانش حجاب و عفاف در منظومه فکری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای». مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 5(10)، 61-82##

##سیف هاشمی، فریده . (1400). «تبیین جامعه شناختی نگرش دانشجویان دختر به پوشش حجاب»، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته جامعه شناسی گرایش مطالعات زنان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان##

##ماهینی، انسیه؛ خسروپناه، عبدالحسین . (1388). «راهکارهای ترویج پوشش اسلامی در بین دختران دانشجو»، دانشگاه اسلامی، 13(3)، 53-81##