واکای مفهوم حفره های ساختاری در شبکه های اجتماعی موردمطالعه؛ فصل هفتم برنامه تلویزیونی حسینیۀ معلّی در اینستاگرام

رضائی, فاطمه; جمشیدیها, غلامرضا

doi:10.22034/scs.2025.546776.1739

واکای مفهوم حفره های ساختاری در شبکه های اجتماعی موردمطالعه؛ فصل هفتم برنامه تلویزیونی حسینیۀ معلّی در اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه رضائی ¹

غلامرضا جمشیدیها ²

¹ دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران (نویسنده مسئول).

² استاد گروه علوم اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/scs.2025.546776.1739

چکیده

مقاله حاضر با واکاوی مفهوم حفره های ساختاری در شبکه های اجتماعی و با تمرکز بر فصل هفتم برنامه تلویزیونی "حسینیۀ معلّی" در بستر اینستاگرام، در پی بازتعریف مفهوم "حفره‌های ساختاری" در چارچوب بومی و فرهنگی-دینی جوامع اسلامی و طرح رویکرد "تحلیل شبکۀ اسلامی(INA)" است. این پژوهش با به‌کارگیری روش کیفی-ترکیبی شامل تحلیل شبکه‌های اجتماعی کیفی(QSNA)، تحلیل تماتیک و تحلیل محتوای چندمنبعی، ساختار روابط، نقش میانجی‌گران و تاثیر شکاف‌ها بر جریان اطلاعات و انسجام هویتی در شبکۀ مذکور را مورد مطالعه قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شکاف‌ها در این شبکه به دو نوع کارساز و مسئله‌ساز تقسیم می گردند؛ شکاف‌های کارساز به عنوان فرصت‌هایی برای نوآوری و تعمیق ارتباطات میان گروه‌ها عمل می‌کنند، در حالی که شکاف‌های مسئله‌ساز منجر به گسست اجتماعی، بروز حفره‌های ساختاری و درنهایت فروپاشی شبکه می گردند. بنابراین مدیریت هوشمند شکاف‌ها توسط میانجی‌های معنوی، فرهنگی و رسانه‌ای برای حفظ انسجام و مشروعیت سیاسی-مذهبی امری مهم به شمار می‌رود. در نهایت رویکرد تحلیل شبکۀ اسلامی، علاوه بر ارتقای فهم علمی، می تواند زمینه‌ساز سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و رسانه‌ای کاربردی در جهت تقویت انسجام دینی و پیشگیری از بحران‌های فرقه‌ای نیز باشد.

کلیدواژه‌ها

تحلیل شبکه‌های اجتماعی کیفی

تحلیل شبکۀ اسلامی

حفره‌های ساختاری

حسینیۀ معلّی

شکاف

موضوعات

ارتباطات

عنوان مقاله English

Interrogating the Concept of Structural Holes in social networks Case Study: Chapter Seven of the Hosseinieh Mo’alla Television Program on Instagram

نویسندگان English

fatemeh rezaee ¹

Gholamreza Jamshidiha ²

¹ PhD Student in Sociology at Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran (Corresponding author).

² Professor, Department of Islamic Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده English

The present article critically examines the concept of structural holes in social networks, with a particular focus on Chapter Seven of the television program "Hosseinieh Mo’alla" on the Instagram platform. It aims to redefine the concept of “structural holes” within the indigenous cultural-religious framework of Islamic societies and proposes the approach of "Islamic Network Analysis." Employing a qualitative-combinative methodology that includes Qualitative Social Network Analysis (QSNA), thematic analysis, and multi-source content analysis, the study investigates the relational structure, the role of intermediaries, and the impact of network gaps on information flow and identity cohesion within the network.

کلیدواژه‌ها English

Gap

Hosseinieh Mo&‌‌‌‌‌‌‌rsquo

alla

Islamic Network Analysis(INA)

Qualitative social network analysis(QSNA)

Structural Holes