راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

تاثیر نظریه ابطال‌ پذیری پوپر بر تفسیرعلمی از منظر آیت الهی جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم قرآنی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم-دانشکده علوم قرآنی آمل ( نویسنده مسئول)
چکیده
تفسیر و تطبیق قرآن به مدد علوم تجربی همواره در میان قرآن‌پژوهان متقدم و متأخر دل‌بستگانی داشته و دستاوردهای مثبتی به ارمغان آورده است. نظریه ابطال‌پذیری در رئالیسم انتقادی پوپر به عنوان یکی از دیدگاه های تأثیرگذار در حوزه فلسفه علم نوین، همواره مورد نقّادی برخی از فلاسفه علم غربی و مسلمان قرارگرفته است. پرسش اساسی مقاله حاضر که با روش بنیادین ،توصیفی ، تحلیلی و تجربی نگارش یافته است، چیستیِ اساسی‌ترین کنش‌ها نظریه ابطال‌پذیری پوپر بر تفسیر علمی از منظر آیت الله جوادی آملی است. دستاورد پژوهش حاضر، موارد پنج گانه مخالفت نظریه فوق با «مبانی» تفسیر علمی قرآن است. از قبیل بی‌معنا انگاری متافیزیک ، مخالفت حدس ها و ابطال های بی نهایت و غیر واصل به حقیقت نهایی با خطاناپذیری مفاهیم قرآن و ... ؛ و مصادیق پنج گانه ناسازگاری این نظریه با «قواعد» تفسیر علمی قرآن از قبیل، عدم پذیرش علمیت قضایای تجربی جزئی و احتمالی از منظر نظریه ابطال پذیری و اعتبار آن در قرآن کریم و ...
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Impact of Popper's theory of falsity On scientific interpretation from the perspective of Ayatollah Javadi Amoli

نویسنده English

Seyed Abdullah esfahani
Assistant Professor, Department of Quranic Sciences, Holy Quran University, Faculty of Quranic Sciences, Amol, Iran
چکیده English

The interpretation and application of the Qur'an with the help of experimental sciences has always been popular among the early and late scholars of the Qur'an and has brought positive achievements. The theory of falsity in Popper's critical realism, as one of the influential views in the field of modern philosophy of science, has always been criticized by some Western and Muslim philosophers. The main question of the present article, which has been written in a fundamental, descriptive, analytical and experimental way, is what are the most basic actions of Popper's theory of falsity on scientific interpretation from the perspective of Ayatollah Javadi Amoli. The result of the present study is the five cases of opposition of the above theory to the "principles" of scientific interpretation of the Qur'an. Such as the meaninglessness of metaphysics, the opposition of infinite conjectures and falsifications that do not reach the final truth to the infallibility of the concepts of the Qur'an, etc .; And the five instances of incompatibility of this theory with the "rules" of scientific interpretation of the Qur'an, such as not accepting the scientificity of partial and possible empirical propositions from the perspective of the theory of falsity and its validity in the Holy Qur'an, etc.

کلیدواژه‌ها English

Falsificationism
Scientific Interpretation
Popper
Javadi Amoli
 

فهرست منابع

1.                      ابطحی، سید عبدالحمید، عقلانیت معرفت از دیدگاه علم شناسی پوپر، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر ،تهران ، 1378.
2.                      باربور، ایان، علم و دین، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، انتشارات چاپخانه دانشگاه شریف، تهران، 1362.
3.                      پوپر، کارل، جستجوی ناتمام، ترجمه ایرج علی‌آبادی، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1369.
4.                      پوپر، کارل، حدس‌ها و ابطال‌ها، ترجمه احمد آرام،  شرکت سهامی انتشار، تهران، 1375.
5.                      پوپر، کارل، منطق اکتشاف علمی، ترجمه احمد آرام، انتشارات سروش، تهران، 1370.
6.                      پوپر، کارل، واقعیت‌گری و هدف علم، ترجمه احمد آرام، انتشارات سروش، تهران، 1372.
7.                      جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، مرکز نشر اسراء، قم، 1381.
8.                      جوادی آملی، عبدالله، شریعت در آیینه معرفت ، نشر اسراء ، 1381 ش ، قم
9.                      جوادی آملی، عبدالله، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، مرکز نشر اسراء، قم، 1389.
10.                 چارلز، آلن اف، چیستی علم: درآمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی، ترجمه سعید زیباکلام، سمت، تهران، 1378.
11.                 حائری یزدی، مهدی، «ابطال ابطال‌پذیری»، تدوین و تقریر دکتر عبدالله نصری، قبسات، ش15و16، 1379.
12.                 خسروپناه، عبدالحسین، «منطق استقراء علمی(4)، رویکرد تجربه‌گرایی ابطال‌گرایانه»، مجله تخصصی کلام اسلامی، ش41، 1381.
13.                 رضایی اصفهانی، محمدعلی، منطق تفسیر قرآن، نشر المصطفی، قم، 1392.
14.                 شاکر ، محمدکاظم ، مبانی و روشهای تفسیری ، مرکز نشر المصطفی ، قم ، 1389
15.                 صدر ، محمدباقر، الاسس ال منطقیه للاستقراء، دار التعارف للمطبوعات ، بیروت ، 1404 ق.
16.                 صادقی، رضا، «نقدهاى پوپر و مشکلات ابطال‌پذیرى»، معرفت فلسفی، سال هشتم، شماره دوم، 1389.
17.                 مگی، برایان، پوپر، ترجمه منوچهر بزرگمهر، شرکت سهامی انتشارات فرامرزی، تهران، 1359.
18.                 محبی، بهرام، «کارل پوپر، خردگرایی سنجشگر»، بی‌نا، بیتا.
19.                 موسوی، سید محمد، «درآمدی بر فلسفه علم کارل پوپر»، مجله پیک نور، 1389.
20.                 نصری ، عبدالله ، ابطال پذیری محمد حائری ، قبسات ، 1379، شماره 15 و 16
21.                 نفیسی ، شادی، جریان شناسی تفسیر علمی ، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ، 1397.
22.                 نفیسی، شادی، «مبانی اختصاصی تفسیر علمی از قرآن کریم»، پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، دوره5، شماره1، 1395.
20- Streubert Speziale H,  Rinaldi Carpenter D , Qualitative Research in Nursing: Advancing the Humanistic Imperative. Fifth edition, Lippincott wiliams & wilkins co, 2011.

  • تاریخ دریافت 18 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1400