راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

مطالعه پدیدارشناسانه بحران هویت فرهنگی در معماری ابنیه مذهبی شهر تهران بعد از انقلاب اسلامی با تأکید بر روند شهرنشینی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران، نویسنده مسئول
3 دانشیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
چکیده
بناهای مذهبی از عرصه های مهم و تأثیرپذیر از چالش‌های هویتی و فرهنگی است. هدف این پژوهش، شناسایی و علت‌یابی چالش‌های فرهنگی حاصل از پدیده شهرنشینی و بازنمود آن‌ها بر معماری ابنیه مذهبی شهر تهران در دوره پس از انقلاب اسلامی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، استراتژی تحقیق کیفی، با روش پدیدارشناسی و با رویکرد هرمنوتیکی بوده و روش نمونه‌گیری(افراد) غیرتصادفی گلوله‌برفی بوده و روش انتخاب بناهای مذهبی غیراحتمالی می‌باشد. یافته‌ها حکایت از مهاجرت‌های بی‌رویه در طول دوره قبل و پس از انقلاب اسلامی در ایران، و متعاقب آن شکل‌گیری روند افزایشی شهرنشینی می باشد که در قالب مضامین اصلی، چون: ناهمگونی فرهنگی، تقابل فرهنگی و فلسفی، آشفتگی فرهنگی، تکثر فرهنگی و فقدان و بازتولید فرهنگی مورد بررسی قرار گرفت که موجب بروز بحران-های هویتی و فرهنگی و بازنمود آن بر معماری ابنیه مذهبی شهر تهران شده است. نتایج تحقیق، نشان می‌دهد در برخی از بناهای مذهبی تهران در دوره پسا انقلاب اسلامی و در اثر بروز این چالش‌ها چهره‌ای نامطلوب و آشفته و مغایر با فرهنگ دینی و بومی از آن‌ها به نمایش گذاشته است. جهت مهار بحران هویت معماری و چرخش به سمت و سوی طراحی معماری پایدار و دارای هویت در محدوده مورد مطالعه راهبردهایی از قبیل: تعادل، تولیدمحوری، انسجام، هویت مکان، سنت‌گرایی، تنوع جمعیتی، مشارکت اجتماعی و فرهنگ‌سازی پیشنهاد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Phenomenological study of cultural identity crisis in the architecture of religious buildings in Tehran after the Islamic Revolution with emphasis on the process of urbanization in Iran

نویسندگان English

Saeid Amini Ahour 1
Sahar Toofan 2
Lida Balilan Asl 3
1 PhD Student in Architecture, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Architecture, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran, Corresponding Author
3 Associate Professor, Department of Architecture, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
چکیده English

Religious buildings are important and Affected areas of identity and cultural challenges. The purpose of this study is to identify and find the causes of cultural challenges resulting from the phenomenon of urbanization and their representation on the architecture of religious buildings in Tehran in the post-revolutionary period.The method used in this research is qualitative research strategy with phenomenological method and hermeneutic approach and non-random sampling method (individuals) is snowball and the method of selecting religious buildings is Targeted.Findings indicate irregular migration during the period before and after the Islamic Revolution in Iran, and the subsequent formation of an increasing trend of urbanization in the form of main themes, such as: cultural heterogeneity, cultural and philosophical confrontation, cultural turmoil, pluralism. Cultural and lack and cultural reproduction were examined, which caused identity and cultural crises and its representation on the architecture of religious buildings in Tehran.The results of the research show that in some religious buildings in Tehran in the post-Islamic Revolution period and as a result of these challenges, an undesirable and chaotic face and contrary to religious and indigenous culture has been shown. To control the crisis of architectural identity and the shift towards sustainable and identity-based architectural design in the study area, strategies such as: balance, production-oriented, cohesion, place identity, traditionalism, demographic diversity, social participation and culture were proposed.

کلیدواژه‌ها English

Architectural identity
cultural identity crisis
Phenomenological study of religious buildings
Tehran city
  1. منابع فارسی و لاتین:

     

    1. آزادارمکی, ت., & نوذر, ن. (1394). بازنمایی هویت ایرانی اسلامی در معماری معاصر شهر تهران(مطالعه موردی: برج آزادی و برج میلاد). پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه علم و فرهنگ.
    2. ایمانی, ن. (1387). بحثی در چیستی معماری، حقیقت نهفته. مجله آینه خیال, 78-81.
    3. پرویزی, ا. (1388). معماری ملی از دیدگاه هویت فرهنگی. فصلنامه مطالعات ملی, 81-108.
    4. حبیبی, س. (1394). قصه شهر، تهران؛ نماد شهر نوپرداز ایرانی(با تأکید بر دوره 1332-1299). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    5. حمزه نژاد, م., & عربی, م. (1393). بررسی اصالت اسلامی ایرانی در مساجد نوگرای معاصر، مطالعه موردی: طرح مسجد چهارراه ولیعصر(عج) تهران. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی.
    6. رئیسی, م. (1395). علت کاوی بحران هویت در معماری و شهرسازی معاصر ایران با تاکید بر سه گانه بینش، ارزش، کنش. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی, 63-74.
    7. رضازاده, ر. (1383). بررسی نقش معماری در تداعی معانی و انتقال مفاهیم معماری و مساجد سنتی یا نوآورانه. فصلنامه هنرهای زیبا, 37-48.
    8. رضایی, م. و نگین ناجی, س. (1394). بررسی راهکارهای موثر در ایجاد محله پایدار با رویکرد مشارکتی(مطالعه موردی: محله راهنمایی یاسوج). مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری, 82-69.
    9. رنجبر, ه ، حق دوست,  ع. و صلصالی, م. و خوشدل, ع. و سلیمانی, م و بهرامی,ن. (1391). نمونه گیری در پژوهش های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران, 238-250.
    10. زارع شاه آبادی, ا. (1375). جامعه شناسی شهرهای جدید(نقدی بر پدیده شهرهای جدید در ایران). فصلنامه جمعیت, 58-38.
    11. شاهرودی, ف., & بالازاده, ا. (1395). بازتاب هویت در آثار معماری آندره گدار در ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، دانشگاه آزاد تهران مرکزی.
    12. صالحی امیری, س و چاوش باشی, ف. (1388). چالش های فرهنگی شهرنشینی در ایران. مجله پژوهشنامه, 9-36.
    13. عارف, ر. (1389). هویت اسلامی ما. فصلنامه اسلام پژوهی, 138-111.
    14. غلامی, ر و سیفی­کفشگری, م. و شهبازی,ن. (1392). عوامل اقتصادی و اجتماعی حاشیه نشینی در ایران(مطالعه موردی کلانشهر تهران). فصلنامه آفاق امنیت, 167-186.
    15. فیضی, م و رزاقی اصل, س. (1387). شهرسازی منظر، رویکردی نوین در معماری منظر و طراحی شهری. فصلنامه باغ منظر, 27-36.
    16. کلانتری, ع. و عزیزی, ج و زاهد زاهدانی, س. (1388). هویت دینی و جوانان (نمونه آماری، جوانان شهر شیراز). فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 125-141.
    17. محسنی, م. (1396). بررسی در جامعه شناسی فرهنگی ایران. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
    18. معین آبادی, ح. (1388). مهاجرت و معضلات فرهنگی اجتماعی قم. فصلنامه جمعیت, 29-56.
    19. موثقی, ر و آیرملو, س. (1385). عناصر هویت فرهنگی در شهر. همایش شهر برتر، طرح برتر. همدان.
    20. میرمقتدایی, م. (1383). معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها. نشریه هنرهای زیبا, 29-38.
    21. نقره کار, ع. (1393). ارزیابی و نقد طرح و ساختمان جدید مسجد ولیعصر(عج) در مجاورت تئاتر شهر (تهران). مجله پژوهش های معماری اسلامی, 23-40.
    22. یوسفی, م و آیوازیان, س و رئیسی, ا و سهیلی, ج و رهبری­منش, ک. (1398). مصرف گرایی درمعماری با تاکید بر مبانی نشانه شناسی معماری عامه پسند(نمونه موردی:شهرقزوین). مجله مطالعات مصرف کننده, 270-296.
    23. adib haj bagheri, m., & et al. (2018). Qualitative Research Methods (New Edition). Tehran: Human Publications in collaboration with Tohfeh .
    24. creswell, w. (2007). “ Qualitative Inquiry and research design; choosing among five approaches; (second edition). Thousands oaks, ca, Sage Publications, 50-72.
    25. crisprantono. (2006). architecture as a cultural identity in the continuation of tradition within modernization. Celt journal, 137-148.
    26. delanti, g., & paul, j. (2002). ) european identity and architecture. European journal of social theory, 453-466.
    27. Erabi, s., & Boodlaei, h. (2012). Phenomenological research strategy. Journal of Methodology in Humanities. Journal of Methodology in Humanities, 31-58.
    28. gospodini. (2004). Urban morphology and place identity in european cities: builtheritage and innovative pesig . Journal of urbon design, 225-248.
    29. habibi, k., & et al. (2015). Phenomenological analysis of the causes of addiction tendency and its predisposing factors from the perspective of improved addicts. Journal of Social Health and Addiction, 41-54.
    30. lim. (2004). Architecture, art, identity: is there life in singapore after tabula rasa? In identity research papers: architecture and identity(sponsored) by volks wagen stiftung and berlin university of technology. Celt journal, 185-221.
    31. mahghoub, y. (2007). Architecture and the expression of cultural identity in kuwait. the journal of a rchitecture, 165-182.
    32. shahavi, r., & et al. (2015). Maternal living experience of cesarean delivery: A phenomenological study. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, 1-10.
    33. vanderstop, w. (2009). “ research method for every day life. blending qualitative and quantitative approach”, by john wiley & sons, Inc., 45-70.
    34. woodwark, k. (2004). Questioning Identity: Gender, Class, Nation . London: Routledge.

     

     

     

  • تاریخ دریافت 02 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 16 فروردین 1401
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1401