راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

تأملی انتقادی بر ایده فروپاشی سیاسی و اجتماعی در ایران کنونی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
چکیده
موضوع این مقاله، بررسی انتقادی ایده فروپاشی است. بهطور کلی کاربست مفهوم فروپاشی سیاسی و اجتماعی از سه حالت خارج نیست: نخست، ناتوانی دولت در برقراری نظم و امنیت و از هم پاشیدن ساختار سلسلهمراتبی در اثر نبود اقتدار مرکزی؛ دوم، درگیریهای قومی و فرقهای و به خطر افتادن تمامیت سرزمینی؛ و سوم، بروز اختلال کارکردی در نهادهای مختلف. پرسش اساسی این است که ظهور ایده فروپاشی سیاسی و اجتماعی در ایران ناظر به کدام یک از روایتهای فوق بوده و چه نسبتی با وضع موجود دارد؟
این مقاله در زمره پژوهشهای کیفی با رهیافت توضیحی قرار میگیرد که در بررسی ادبیات نظری و پیشینه تحقیق، با روش اسنادی و پیمایشی و سپس با روش توصیفی و تحلیلی به ارزیابی ایده فروپاشی میپردازد. یافتههای مقاله نشان میدهد ایده فروپاشی در ایران، یک روایت برساختی بوده که بر دولت ورشکسته و یا گسست قومی قابل اطلاق نیست و بیشتر ناظر به اختلال کارکردی است. در عین حال، منطق اختلال کارکردی بیش از اینکه به وضعیت رادیکال «فروپاشی» ارجاع شود، ذیل «فرصت ساختاریابی» قابل فهم است. این رویکرد از افراط و تفریط فاصله میگیرد و راه را برای اصلاح و بهبود میگشاید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A critical reflection on the idea of political and social collapse in current Iran

نویسندگان English

saeed hajinaseri 1
ehsan khezri 2
1 University of Tehran
2 University of Tehran
چکیده English

The subject of this article is a critical examination of the idea of collapse. In general, the application of the concept of political and social collapse is not out of three states: first, the inability of the state to maintain order and security and the disintegration of the hierarchical structure due to the lack of central authority; Second, ethnic and sectarian conflicts in a fragmented society and the threat to territorial integrity; And third, the occurrence of functional disorders in Different institutions. The main question is which emergence of the idea of political and social collapse in Iran refers to which layer of collapse and what is its relationship with the current situation? This article is in the category of qualitative research with an explanatory approach that evaluates the idea of collapse by examining the theoretical literature and research background, by documentary and survey methods, and then by descriptive and analytical methods. This article argues that the idea of collapse in Iran, as a constructed narrative, is irrelevant to failed state or ethnic disintegration and focuses more on functional dysfunction. At the same time, the logic of functional dysfunction is understood under the "structuring opportunity" rather than the radical state of "collapse." This approach distances itself from extremism and paves the way for reform and improvement.

کلیدواژه‌ها English

Functional Disorder
Failed State
Structuring strategy
Collapse
political system
 

منابع و مآخذ

احمدی, ح. (1390). بنیادهای هویت ملی ایرانی (نسخه چاپ دوم). تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
احمدی, ح. (1396). مدیریت سیاسی بحرانهای قومی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
اسلامی ندوشن, م. (1377). هویت ایرانی در دوران بعد از اسلام. مجله اطلاعات سیاسی - اقتصادی, 12(129-130), 50-55.
افتخاری, ا. (1399). حکمرانی بالاتر از قدرت. فصلنامه علوم انسانی صدرا, 9(34), ص. 121-130.
الطائی, ع. (1396). بحران هویت قومی در ایران (نسخه چاپ سوم). تهران: نشر شادگان.
بارت, ر. (1394). درآمدی بر تحلیل ساختاری روایتها. در ر. بارت, ت. تودوروف, & ج. پرینس, درآمدی به روایتشناسی (ه. رهنما, مترجم). تهران: انتشارات هرمس.
بشیریه, ح. (1387). گذار به دموکراسی (نسخه چاپ سوم). تهران: نشر نگاه معاصر.
بشیریه, ح. (1398). از بحران تا فروپاشی (نسخه چاپ سوم). تهران: نشر نگاه معاصر.
بوردیو, پ. (1380). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی. (م. مردیها, مترجم) تهران: انتشارات نقش و نگار.
بوردیو, پ. (1387). درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم. (ن. فکوهی, مترجم) تهران: انتشارات آشیان.
بوردیو, پ. (1398). مسائل جامعهشناسی (نسخه چاپ دوم). (پ. ایزدی, مترجم) تهران: انتشارات نسل آفتاب.
پوپ, و. (1379). امیل دورکیم. در ر. استونز, متفکران بزرگ جامعهشناسی (م. میردامادی, مترجم). تهران: نشر مرکز.
پهلوی, م. (1357). کسانی میخواهند این جا ایرانستان بشود. روزنامه رستاخیز, شماره 992.
تامس, ب. (1400). روایت: مفاهیم بنیادی و روشهای تحلیل. (ح. پاینده, مترجم) تهران: انتشارات مروارید.
جلاییپور, ح. (1385). فروپاشی یا آشفتگی اجتماعی در ایران: 1376 تا 1384. مجله جامعهشناسی ایران, 7(3), 59-75.
حجاریان, س. (1397, شهریور 5). به امثال کیروش و شوستر نیاز داریم. بازیابی از خبرگزاری ایسنا: https://b2n.ir/m43151
حجاریان, س., تاجزاده, م., علویتبار, ع., & عبدی, ع. (1382). گفتگویی انتقادی: اصلاحات در برابر اصلاحات. تهران: نشر طرح نو.
خرمشاد, م. (1397, بهمن 16). (ا. خضری, مصاحبه کننده)
رنانی, م. (1397). سخنرانی در «نخستین پیشنشست تخصصی همایش اقتصاد سیاسی تحریمها». تهران: مرکز بررسیهای استراتژیک.
ساندرز, د. (1399). تحلیل رفتاری. در د. مارش, & ج. استوکر, روش و نظریه در علوم سیاسی (ا. حاجی یوسفی, مترجم, نسخه چاپ دهم). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عبدی, ع. (1385). فروپاشی اجتماعی؛ ابعاد و احتمالات. مجله آیین, 2(6), 15-18.
عبدی, ع. (1396, اسفند 12). مهمترین مسئله در سال 97 بازسازی رابطه مردم و حکومت است. بازیابی از وبسایت شفقنا: https://fa.shafaqna.com/news/535934/
عبدی, ع. (1397, فروردین 20). 17 سال زیاد نیست. بازیابی از خبرگزاری تسنیم: https://b2n.ir/f47658
فاضلی, م. (1397). سخنرانی در نشست «خواستها و یافتها؛ تأملی بر جامعه ناآرام و افقهای پیشرو». تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
فکوهی, ن. (1384). بوردیو: پرسمان دانش و روشنفکری. مجله علوم اجتماعی, 2(5), 141-161.
فوکویاما, ف. (1398). هویت؛ تقاضای کرامت و سیاست نفرت. (ر. قهرمانپور, مترجم) تهران: نشر روزنه.
فی, ب. (1381). فلسفه امروزین علوم اجتماعی. (خ. دیهیمی, مترجم) تهران: انتشارات طرح نو.
فیرحی, د. (1398). سخنرانی در نشست «اصلاح و مکانیزمهای آن». تهران: دانشکده علوم دانشگاه تهران.
کاستلز, م. (1400). گسیختگی؛ بحران لیبرال دموکراسی. (م. رهبری, مترجم) تهران: نشر اگر.
کچویان, ح. (1397). ادلهای سست برای ادعایی بیاساس. مجله عصر اندیشه, 4(17).
گودرزی, م. (1396). جامعه ایران نیازمند تغییرات بنیادین. روزنامه شهروند, شماره 1348.
مالجو, م. (1397). سخنرانی در نشست «خواستها و یافتها؛ تأملی بر جامعه ناآرام و افقهای پیشرو». تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
مکناب, د. (1394). روش تحقیق در علوم سیاسی (رویکرد کمی و کیفی). (ت. م. علم, مترجم) تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشکده اطلاعات.
میسون, د. (1377). قومیت و سیاست. فصلنامه مطالعات راهبردی, 1(1), 125-152.
میگدال, ج. (1396). دولت در جامعه (نسخه چاپ دوم). تهران: انتشارات کویر.
هانتینگتون, س. (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. (م. ثلاثی, مترجم) تهران: نشر علم.
هریس, ک. (1398). انقلاب اجتماعی؛ سیاست و دولت رفاه در ایران. (م. فدایی, مترجم) تهران: نشر شیرازه.
همیلتون, پ. (1379). تالکوت پارسونز. (ا. تدین, مترجم) تهران: انتشارات هرمس.
واگنر, پ. (1394). جامعهشناسی مدرنیته. (س. حاجیناصری, & ز. ابراهیمی, مترجم) تهران: نشر اختران.
یارشاطر, ا. (1370). پیوستگی تاریخ ایران. مجله ایرانشناسی, 3(9), 14-20.
 Barma, N. (2016, May 17). failed state. Retrieved from Encyclopedia Britannica: https://www.britannica.com/topic/failed-state
Grimm, S., Lemay-Hébert, N., & Nay, O. (2014). Fragile States’: introducing a political concept. Third World Quarterly, 35(2), 209-197.
Hagström, L., & Gustafsson, K. (2019). Narrative power: how storytelling shapes East Asian international politics. Cambridge Review of International Affairs, 32(4), 387-406.
Nay, O. (2013). Fragile and failed states: Critical perspectives on conceptual hybrids. International Political Science Review, 34(3), 326-341.
Patterson, M., & Renwick Monroe, K. (1998). Narrative in political science. Annual review of political science, 1(1), 315-331.
Rotberg, R. (2004). The Failure & Collapse of Nation-states. Princeton: Princeton University Press.
Surdiasis, F., & Eriyanto, E. (2018). Narrative of politics in the era of social media: a multimodal analysis of President Joko Widodo’s video blog. E3S Web of Conferences. Vol. 74. EDP Sciences. Retrieved from https://doi.org/10.1051/e3sconf/20187410012
Wilde, R. (2003). The skewed responsibility narrative of the failed states concept. ILSA Journal of International & Comparative Law, 425-429.
Yannis, A. (2002). State Collapse and its Implications for Peace–Building and Reconstruction. Development and Change, 33(5), 817-835.
Ziaja , S. (2012). What Do Fragility Indices Measure? Assessing Measurement Procedures and Statistical Proximity. Zeitschrift für vergleichende Politikwissenschaft, 6(1), 39-64.

  • تاریخ دریافت 25 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 16 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 20 فروردین 1401