کاربست برنامه‌ریزی راهبردی در توسعه گردشگری میراث فرهنگی (مورد مطالعه: آثار و ابنیه تاریخی شهرستان کلات)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)، مشهد، ایران

10.22034/scs.2023.371090.1381

چکیده

جاذبه‌های گردشگری میراث فرهنگی در یک منطقه، زمینه‌ساز‌ بهره‌مندی از ظرفیت‌های مستتر جهت پاسخگویی به نیازها، بهبود شرایط و خلق موقعیت‌های جدید می‌باشد. شهرستان کلات علی‌رغم برخورداری از چنین جاذبه‌هایی، در غیاب برنامه‌ای جامع برای مدیریت هماهنگ در این حوزه، بِطور شایسته و بایسته در جایگاه والای خود مورد توجه کافی قرار نگرفته؛ لذا پژوهش حاضر با کاربست برنامه‌ریزی راهبردی به منظور توسعه گردشگری میراث فرهنگی در این منطقه (با تأکید بر آثار و ابنیه تاریخی آن)، تحت رویکرد توصیفی- تحلیلی و روش‌های تحلیل کمی و کیفی و ابزارهای کتابخانه‌ای (شناخت چارچوب نظری و تجربی) و پیمایشی (مشاهده، جلسات هم‌اندیشی کارگروهی و مصاحبه به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی) به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته و با اعمال نظر کارگروه‌های تخصصی در ماتریس ارزیابی عوامل درونی و بیرونی، موقعیت راهبردی منطقه را تبیین نموده و با تدوین بیانیۀ چشم‌انداز، جایگاه مورد انتظار را متصور گشته است؛ سپس در مواجهۀ عوامل ماتریس SWOT، به ارائه راهبردهای چهارگانه و اولویت‌بندی آن‌ها در مدل QSPM پرداخته؛ در نهایت نیز جهت تحقق هدف، سیاست‌ها و برنامه‌های اقدام را ارائه نموده است. نتایج تحقیق حاکی از اهمیت راهبردهای «رونق‌بخشی اقتصادی جاذبه‌های میراث فرهنگی» و «تحکیم هویت و موجودیت جاذبه‌های میراث فرهنگی» به عنوان اولویت‌های اول و دوم برنامۀ توسعه می‌باشد؛ سپس به ترتیب راهبردهای «تأمین نیازمندی‌های مادی، معنوی و غنای روحی گردشگران»، «حفظ کیفیت و تداوم ارتباط کالبدی و بصری میان جاذبه‌های میراث فرهنگی» و «تثبیت حقوقی و سیاسی- اداری منطقه»، اولویت‌های سوم تا پنجم برنامه را به خود اختصاص داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Application of a strategic approach in cultural heritage tourism (case study: Kalat County historical buildings and monuments)

نویسندگان [English]

  • malihe salahi 1
  • Barat Ali Khakpoor 2
  • Ghadir Siaami 3
1 Master of Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Reza International University (AS), Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Geography, Faculty of Literature, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Reza International University (AS), Mashhad, Iran
چکیده [English]

Cultural heritage tourist attractions in a region provide the grounds for activating hidden capacities to respond to needs, improve the conditions, and create new opportunities. Despite its possession of such attractions, Kalat County has not received the attention and elevated position it merits due to the absence of a comprehensive plan for coordinated management in this field. Thus, the present implrmrnyd strategic planning to develop cultural heritage tourism in this region (accentuating its historical buildings and monuments) and adopts a descriptive-analytic approach using secondary research (study of theoretical and experimental frameworks) and survey (observation, Working group brainstorming sessions and interviews with the snowball sampling method) to collect data, portrays the region's strategic position through a matrix of internal and external factors, and illustrates the plan’s expected position in a vision statement. Four groups of strategies obtained from the factors on the SWOT matrix were then proposed and ranked in QSPM quantitative model. Policies, action plans, and practical recommendations were ultimately presented to accomplish the objective.
Results indicated the significance of strategies aimed at “Economic prosperity of cultural heritage attraction” and “Consolidation of the identity and essence of cultural heritage attractions” as the first and second priorities in the development plan, followed by “Provision of material, intellectual, and spiritual enrichment for tourist,” “Preserving quality and continuation of the physical and visual connection between cultural heritage attractions and their environment,” and “legal and political-administrative stabilization of the region” ranking third to fifth, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Planning
  • Cultural Heritage Tourism
  • historical buildings
  • and monuments
  • Kalat County

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 تیر 1402
  • تاریخ دریافت: 08 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری: 31 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش: 01 تیر 1402