راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

شناسایی پیامدهای پنهان مهندسی ذهن بر افکار و رفتار اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پسادکتری سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
10.22034/scs.2025.525478.1699
چکیده
مهندسی ذهن به‌عنوان رویکردی میان‌رشته‌ای، با بهره‌گیری از یافته‌های علوم شناختی، روان‌شناسی و علوم اعصاب، تلاش می‌کند سازوکارهای ذهن و مغز انسان را بشناسد و از طریق فناوری‌های نرم نظیر رسانه، بر افکار، نگرش‌ها و رفتار‌های اجتماعی تأثیر بگذارد. اهمیت این موضوع در جهان امروز ازآن‌روست که پیامدهای آشکار و پنهان مهندسی ذهن می‌تواند بر ساختار‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جوامع اثرات عمیقی برجای گذارد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و دسته‌بندی پیامدهای پنهان مهندسی ذهن بر افکار و رفتار اجتماعی و ارائه چهارچوبی تحلیلی برای فهم و مدیریت این پیامدها در سطح فردی و اجتماعی است. برای دستیابی به این هدف، داده‌های پژوهش از طریق تحلیل محتوای متون تخصصی و منابع علمی گردآوری شد. سپس این داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون کدگذاری و دسته‌بندی شدند. در ادامه، مضامین اصلی استخراج و از طریق روش‌های اعتبارسنجی، نتایج مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌های پژوهش شامل 54 مضمون سازمان‌دهنده و 8 مضمون فراگیر است. این مضامین پیامدهای پنهان مهندسی ذهن را در حوزه‌هایی چون ایجاد باور، تغییر باور، تغییر رفتار، نفوذ، مقابله با نفوذ، مشروعیت بخشیدن به نظام‌های سیاسی، جهت‌دِهی افکار عمومی و ایجاد تفاهم عمومی نشان می‌دهند. نتایج حاکی از آن است که مهندسی ذهن می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دِهی نگرش‌ها و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی ایفا کند. ازهمین‌رو، این پژوهش علاوه بر غنای نظری، پیشنهادهای کاربردی برای بهره‌گیری مسئولانه از مهندسی ذهن در سیاست‌گذاری‌ها ارائه می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying the Hidden Consequences of Mind Engineering on Social Thoughts and Behaviors

نویسنده English

Seyed Mohsen Mirbagheri
Post-doctorate in science and technology policy - Department of Management, Economics and Progress Engineering - Iran University of Science & Technology (IUST)
چکیده English

Mind engineering, as an interdisciplinary approach, draws on findings from cognitive science, psychology, and neuroscience to explore the mechanisms of the human brain and mind. Through soft technologies such as media, it seeks to influence individuals' thoughts, attitudes, and social behaviors. The significance of this subject in today's world lies in the fact that both the explicit and hidden consequences of mind engineering can leave profound impacts on the cultural, political, and social structures of societies. The present study aims to identify and categorize the hidden consequences of mind engineering on social thoughts and behaviors, while also providing an analytical framework for understanding and managing these consequences at both individual and collective levels. To achieve this goal, research data were collected through content analysis of specialized texts and academic sources. These data were subsequently coded and categorized using thematic analysis, and the main themes were extracted and validated through reliability and validity checks. The findings include 54 organizing themes and 8 overarching themes. These themes reveal the hidden consequences of mind engineering in areas such as belief formation, belief change, behavioral modification, influence, resistance to influence, legitimization of political systems, shaping public opinion, and fostering social consensus. The results indicate that mind engineering plays a decisive role in shaping attitudes and social decision-making. Accordingly, this study not only enriches the theoretical understanding of mind engineering but also provides practical recommendations for its responsible application in policymaking.

کلیدواژه‌ها English

Mind Engineering
Media
Brainwashing
Artificial Intelligence
Social Behavior
##ابراهیمی دینانی و گل محمدی (1392). ذهن فلسفی، ساحت فلسفی انسان. فلسفه و کلام (حکمت و فلسفه)، 4(8)، 135150##
##خانجانی و هداوندخانی (1388). نظریه ذهن: تحول و رویکرد‌ها. پژوهش های نوین روان‌شناختی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، 4(16)، 85115##
##خسرویو احمدوند (1398). بازتعریف مفهوم ره نگاشت با روش تحلیل مضمون. مطالعات راهبردی ناجا، 4(11)، 529##
##رنگریز و همکاران (1396). طراحی الگوی شایستگی های استراتژیک مدیران کارکردی با استفاده از روش تحلیل مضمون. مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، 6(1)، 949##
##صفاری نیا و همکاران (1395). سبک‌های تصمیم‌گیری و ذهن آگاهی و ذهن‌خوانی: مطالعه ارتباط این سازه‌ها در یک گروه غیر بالینی. شناخت اجتماعی، 5(2)، 120135##
##طباطبائیان و همکاران (1397). آینده‌نگاری علوم و فناوری‌های شناختی ایران با رویکرد سناریونگاری. دوفصلنامه علمی- پژوهشی نوآوری و ارزش‌آفرینی، 14(7)، 3556##
##کمالی (1397). روش‌شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاست‌گذاری عمومی. سیاست‌گذاری عمومی، 4(2)، 189208##
##لبافی و بیگ زاده (1399). سیاست‌گذاری رسانه ای؛ بی‌طرفی شبکه و منافع عمومی در ایران. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی(مطالعات راهبردی جهانی‌شدن)، 10(37)، 628##
##مزروعی نصرابادی (1402). شایستگی های منابع انسانی برای چهارمین نسل صنعت (مطالعه کیفی-تحلیل مضمون). پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 15(4)، 4970##

  • تاریخ دریافت 01 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1404