راهبرد اجتماعی فرهنگی

راهبرد اجتماعی فرهنگی

بررسی و ارزیابی عوامل تقویت کننده امید اجتماعی جوانان (مطالعه ای در استان گیلان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 حسن قلی پور چسلی، دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، تهران، ایران
10.22034/scs.2026.536955.1718
چکیده
موضوع این پژوهش بررسی جامعه‌شناختی «امید اجتماعی جوانان استان گیلان» است. هدف تحقیق؛ کشف، تبیین و مدل‌سازی سازوکارهای چندبُعدی مؤثر بر شکل‌گیری، پایداری و ارتقای امید اجتماعی در میان جوانان استان گیلان است؛ به‌گونه‌ای که روابط پیچیده و تعاملات میان عوامل مختلف مورد شناسایی و تحلیل قرار گیرد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش «نظریه داده‌بنیاد»، از طریق انجام 21 مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با جوانان 18 تا 35 ساله استان گیلان به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. سؤال اصلی پژوهش، پیرامون شناسایی عوامل مؤثر بر تقویت امید اجتماعی و تعامل این عوامل در ساختار امید اجتماعی است و تحلیل داده‌ها با استفاده از فرایند کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) صورت گرفته و منجر به شناسایی، دسته‌بندی و تحلیل جامع عوامل کلیدی تقویت‌کننده امید اجتماعی در پنج بُعد اصلی شامل عوامل فردی (تلاش، نگرش مثبت، خودباوری)، اجتماعی (عدالت، مشارکت و سرمایۀ اجتماعی)، اقتصادی (ثبات، فرصت‌های شغلی و عدالت اقتصادی)، سیاسی (شفافیت، مشارکت و برقراری عدالت سیاسی) و آموزشی-رسانه‌ای (انتشار محتوای مثبت و انگیزشی، آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی فردی) شده است. یافته‌ها نشان دادند که امید اجتماعی جوانان حاصل تعامل پویا میان عوامل یادشده است. بر پایه تحلیل داده‌ها، مدل «معماری امید اجتماعی» به‌عنوان نظریه‌ای بومی ارائه شد که چگونگی درهم‌تنیدگی این مؤلفه‌ها را در تکوین و تقویت امید اجتماعی جوانان تبیین می‌کند و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و فرهنگی آینده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating and evaluating factors that enhance social hope among youth (A study in Guilan Province)

نویسندگان English

hasan gholipour chesli 1
Parvin Savadian 2
Forouzandeh jafarzadehpur 3
1 .
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Sciences & Researches Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 .Associate Professor, Institute for Humanities and Social Studies, Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Tehran, Iran
چکیده English

This study is a sociological investigation into the social hope of youth in Guilan Province. The primary goal is to discover, explicate, and model the multidimensional mechanisms effective in the formation, sustainability, and enhancement of social hope among the province's youth, ensuring that the complex relationships and interactions between these various factors are identified and analyzed. Adopting a qualitative approach utilizing grounded theory methodology, data were collected through 21 semi-structured in-depth interviews with young adults aged 18 to 35. The central research question focuses on identifying factors that strengthen social hope and their interactive relationship within its overall structure. Data analysis, conducted via a three-stage coding process (open, axial, and selective), resulted in the comprehensive identification and analysis of key reinforcing factors across five principal dimensions: individual (e.g., effort, positive attitude, self-belief); social (including justice, participation, and social capital); economic (comprising stability, job opportunities, and economic equity); political (such as transparency, participation, and establishment of political justice); and educational-media (e.g., dissemination of positive content, life skills training, and individual empowerment). Findings indicated that youth social hope is the product of dynamic interplay among these specified elements. Based on this analysis, the "Social Hope Architecture" model was proposed as an indigenous theory, elucidating the intricate embedding of these components in the evolution and strengthening of youth social hope, thereby providing a basis for future social and cultural policymaking.

کلیدواژه‌ها English

Architecture of Social Hope
Factors Enhancing
Youth
Guilan
Grounded Theory
##آریامنش، بهرام؛ مهکویی، حجت؛ گندمکار، امیر؛ عباسی، علی رضا (1403). بررسی پیامدهای اقتصادی-اجتماعی چالش‌های ژئوپلیتیک زیست‌محیطی در استان گیلان. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 14(54)، 81-92.##
##افراسیابی، حسین؛ جویباری، فهیمه؛ قدرتی، شفیعه (1395). عوامل اجتماعی مرتبط با امید جوانان به آینده (مطالعه دانشجویان دانشگاه‌های شهر یزد). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 31، 20-1.##
##امیدی، مصطفی؛ حقیقتیان، منصور؛ هاشمیان‌فر، سیدعلی (1396). سلامت اجتماعی و کارکرد‌های آن در جوامع شهری (مورد مطالعه: کلان‌شهر اصفهان). نشریه مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 7(24)، 186-155.##
##امیرپناهی، محمد؛ مالمیر، مهدی؛ شکریانی، محسن (1395) وضعیت‌سنجی امید اجتماعی در ایران (تحلیل ثانویه پیمایش وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی). پژوهش‌نامه مددکاری اجتماعی، 7، 100-79.##
##امیری اسفرجانی، زهرا؛ هاشمیان‌فر، سید علی؛ قاسمی وحید (1398). کاوش در امید اجتماعی، نظریه‌ای داده‌بنیاد. مسائل اجتماعی ایران (دانشگاه خوارزمی)، 10(1)، 51-27.##
##اولریش، بک (1388). جامعه در مخاطره جهانی. ترجمه محمدرضا مهدی‌زاده. تهران: نشر کویر.##
##بهاری، فرشاد (1390). مبانی امید و امید درمانی. تهران: نشر دانژه، چاپ اول.##
##تاجریان، علیرضا (1396). کارکرد‌های رسانه در توسعه سرمایۀ اجتماعی و ایجاد امید در جامعه. چهارمین همایش بین‌المللی مدیریت رسانه، تهران.##
##ترنر، جاناتان اچ (1397). مسئله عواطف در جوامع. ترجمه محمد رضا حسنی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##
##جعفری، زینب (1394). امید به آینده و عوامل تعیین‌کننده آن در بین دانشجویان دانشگاه یزد، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشگاه یزد##
##جلایی‌پور، حمیدرضا (1398). جامعه‌شناسی ایران، تهران: علم.##
##جنادله، علی (1398). امید اجتماعی و مسئولیت جامعه‌شناسی تاریخی: گفتاری در باب نسبت روایت‌های تاریخی و برآمدن مسئله امید، در: امید اجتماعی؛ چیستی وضعیت و سبب‌شناسی، به کوشش هادی خانیکی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با همکاری مؤسسه رحمان، 509-491.##
##خانیکی، هادی (1398). امید اجتماعی؛ گزارش دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.##
##دلیری، حسن (1400). تأثیر منطقه آزاد انزلی بر رشد و توسعۀ اقتصادی استان گیلان. پژوهش‌های رشد و توسعۀ پایدار، 21(4)، 148-123.##
##ربانی خوراسگانی، علی؛ کیان‌پور، مسعود (1388). جامعه‌شناسی احساسات. جامعه‌شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 20(2)، 64-35.##
##رفیع‌پور، فرامرز (1380). توسعه و تضاد. چاپ پنجم، شرکت سهامی انتشار.##
##رورتی، ریچارد (1384). فلسفه و امید اجتماعی. ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: نشر نی.##
##سرلک، احمد؛ سواری، ادیبه (1395). تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی بر امید به زندگی در ایران. مدیریت بهداشت و درمان، 7(3)، 15-7.##
##سلیمی بجستانی، حسین (۱۳۸۹). معرفی نظریه امید، فصلنامه ذهن زیبا. ارگان مرکز مشاوره و بهداشت روان، دانشگاه علامه، ۸##.
##طالبی اردکانی، رها؛ صفری شالی، رضا؛ کریمی، علیرضا؛ زارع، بیژن (1403). جایگاه دین‌داری در تغییرات امید اجتماعی شهروندان تهرانی. پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، شماره 8 - 71 تا 103##
##طالبی، ابوتراب؛ زوار موسوی، زهرا (1391). درک اجتماعی از زمان و عوامل شکل‌دهنده آن. جامعه‌شناسی تاریخی، 4(1)، 53-25.##
##طاهری دمنه، محسن؛ کاظمی، معصومه (1399). خوانشی آینده‌پژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 9، 80-49.##
##عبداللهی، عادل (1399). بررسی عوامل جمعیتی و اقتصادی - اجتماعی مؤثر بر امید به آینده در تهران. مطالعات جمعیتی، 6(1)، 342-315.##
##علیزاده اقدم، محمدباقر (1391). بررسی میزان امید به آینده در بین دانشجویان و عوامل مؤثر بر آن. جامعه‌شناسی کاربردی، 23، 206-189.##
##فاخته، قربان (1386). نگاهی به گیلان زمین. چاپ اول، نشر لوح زرین.##
##فاضلــی؛ محمــد، (1398). امیــد اجتماعــی، دولــت فروتــن و موفقیت‌هــای کوچــک، در: امیـد اجتماعـی؛ چیسـتی وضعیـت و سبب‌شناسـی. به کوشـش: هـادی خانیکـی، تهـران: پژوهشکده مطالعـات فرهنگـی و اجتماعـی بـا همـکاری مؤسسه رحمـان: 557-562.##
##کاتوزیان، محمدعلی همایون (1392). ایران، جامعه کوتاه‌مدت؛ کوثری. تهران: نی.##
##محققیان، زهرا؛ پرچم، اعظم (1391). ماهیت امید؛ مقایسه‌ای تطبیقی بین اسلام و مسیحیت (1391). معرفت ادبیان، 13، 26-7.##
##مردانی‌فر، فهیمه؛ ظهیری‌نیا، مصطفی؛ رستگار، یاسر (1398). سرمایۀ اجتماعی و امید به آینده در میان دانشجویان (مطالعه دانشگاه‌های شهر بندرعباس). مدیریت سرمایۀ اجتماعی، 6، 104-85.##
##مکوندی، فؤاد؛ بهزادی، عبدالکریم (1400). بازآفرینی امید اجتماعی با بهره‌گیری از الگوی حکمرانی جامع. تعالی منابع انسانی (ارتباطات و آموزش در توسعه منابع انسانی سابق)، 2(2)، 40-18.##
##مهدی‌زاده، شراره؛ قاری قرآنی، سیما (1397). عوامل اجتماعی مؤثر بر امید به آینده دانشجویان دانشگاه تهران (ورودی سال 1393). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان.##
##موحد، سید عباس؛ رفیعی، حسن؛ ستاره فروزان، آمنه؛ احمدی، سینا (1403). بررسی وضعیت امید اجتماعی در میان شهروندان بزرگ‌سال شهر تهران. رفاه اجتماعی - شماره 95 صفحه - از 9 تا 42##
##آریامنش، بهرام؛ مهکویی، حجت؛ گندمکار، امیر؛ عباسی، علی رضا (1403). بررسی پیامدهای اقتصادی-اجتماعی چالش‌های ژئوپلیتیک زیست‌محیطی در استان گیلان. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 14(54)، 81-92.##
##افراسیابی، حسین؛ جویباری، فهیمه؛ قدرتی، شفیعه (1395). عوامل اجتماعی مرتبط با امید جوانان به آینده (مطالعه دانشجویان دانشگاه‌های شهر یزد). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 31، 20-1.##
##امیدی، مصطفی؛ حقیقتیان، منصور؛ هاشمیان‌فر، سیدعلی (1396). سلامت اجتماعی و کارکرد‌های آن در جوامع شهری (مورد مطالعه: کلان‌شهر اصفهان). نشریه مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 7(24)، 186-155.##
##امیرپناهی، محمد؛ مالمیر، مهدی؛ شکریانی، محسن (1395) وضعیت‌سنجی امید اجتماعی در ایران (تحلیل ثانویه پیمایش وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی). پژوهش‌نامه مددکاری اجتماعی، 7، 100-79.##
##امیری اسفرجانی، زهرا؛ هاشمیان‌فر، سید علی؛ قاسمی وحید (1398). کاوش در امید اجتماعی، نظریه‌ای داده‌بنیاد. مسائل اجتماعی ایران (دانشگاه خوارزمی)، 10(1)، 51-27.##
##اولریش، بک (1388). جامعه در مخاطره جهانی. ترجمه محمدرضا مهدی‌زاده. تهران: نشر کویر.##
##بهاری، فرشاد (1390). مبانی امید و امید درمانی. تهران: نشر دانژه، چاپ اول.##
##تاجریان، علیرضا (1396). کارکرد‌های رسانه در توسعه سرمایۀ اجتماعی و ایجاد امید در جامعه. چهارمین همایش بین‌المللی مدیریت رسانه، تهران.##
##ترنر، جاناتان اچ (1397). مسئله عواطف در جوامع. ترجمه محمد رضا حسنی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##
##جعفری، زینب (1394). امید به آینده و عوامل تعیین‌کننده آن در بین دانشجویان دانشگاه یزد، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشگاه یزد##
##جلایی‌پور، حمیدرضا (1398). جامعه‌شناسی ایران، تهران: علم.##
##جنادله، علی (1398). امید اجتماعی و مسئولیت جامعه‌شناسی تاریخی: گفتاری در باب نسبت روایت‌های تاریخی و برآمدن مسئله امید، در: امید اجتماعی؛ چیستی وضعیت و سبب‌شناسی، به کوشش هادی خانیکی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با همکاری مؤسسه رحمان، 509-491.##
##خانیکی، هادی (1398). امید اجتماعی؛ گزارش دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.##
##دلیری، حسن (1400). تأثیر منطقه آزاد انزلی بر رشد و توسعۀ اقتصادی استان گیلان. پژوهش‌های رشد و توسعۀ پایدار، 21(4)، 148-123.##
##ربانی خوراسگانی، علی؛ کیان‌پور، مسعود (1388). جامعه‌شناسی احساسات. جامعه‌شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 20(2)، 64-35.##
##رفیع‌پور، فرامرز (1380). توسعه و تضاد. چاپ پنجم، شرکت سهامی انتشار.##
##رورتی، ریچارد (1384). فلسفه و امید اجتماعی. ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: نشر نی.##
##سرلک، احمد؛ سواری، ادیبه (1395). تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی بر امید به زندگی در ایران. مدیریت بهداشت و درمان، 7(3)، 15-7.##
##سلیمی بجستانی، حسین (۱۳۸۹). معرفی نظریه امید، فصلنامه ذهن زیبا. ارگان مرکز مشاوره و بهداشت روان، دانشگاه علامه، ۸##.
##طالبی اردکانی، رها؛ صفری شالی، رضا؛ کریمی، علیرضا؛ زارع، بیژن (1403). جایگاه دین‌داری در تغییرات امید اجتماعی شهروندان تهرانی. پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، شماره 8 - 71 تا 103##
##طالبی، ابوتراب؛ زوار موسوی، زهرا (1391). درک اجتماعی از زمان و عوامل شکل‌دهنده آن. جامعه‌شناسی تاریخی، 4(1)، 53-25.##
##طاهری دمنه، محسن؛ کاظمی، معصومه (1399). خوانشی آینده‌پژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 9، 80-49.##
##عبداللهی، عادل (1399). بررسی عوامل جمعیتی و اقتصادی - اجتماعی مؤثر بر امید به آینده در تهران. مطالعات جمعیتی، 6(1)، 342-315.##
##علیزاده اقدم، محمدباقر (1391). بررسی میزان امید به آینده در بین دانشجویان و عوامل مؤثر بر آن. جامعه‌شناسی کاربردی، 23، 206-189.##
##فاخته، قربان (1386). نگاهی به گیلان زمین. چاپ اول، نشر لوح زرین.##
##فاضلــی؛ محمــد، (1398). امیــد اجتماعــی، دولــت فروتــن و موفقیت‌هــای کوچــک، در: امیـد اجتماعـی؛ چیسـتی وضعیـت و سبب‌شناسـی. به کوشـش: هـادی خانیکـی، تهـران: پژوهشکده مطالعـات فرهنگـی و اجتماعـی بـا همـکاری مؤسسه رحمـان: 557-562.##
##کاتوزیان، محمدعلی همایون (1392). ایران، جامعه کوتاه‌مدت؛ کوثری. تهران: نی.##
##محققیان، زهرا؛ پرچم، اعظم (1391). ماهیت امید؛ مقایسه‌ای تطبیقی بین اسلام و مسیحیت (1391). معرفت ادبیان، 13، 26-7.##
##مردانی‌فر، فهیمه؛ ظهیری‌نیا، مصطفی؛ رستگار، یاسر (1398). سرمایۀ اجتماعی و امید به آینده در میان دانشجویان (مطالعه دانشگاه‌های شهر بندرعباس). مدیریت سرمایۀ اجتماعی، 6، 104-85.##
##مکوندی، فؤاد؛ بهزادی، عبدالکریم (1400). بازآفرینی امید اجتماعی با بهره‌گیری از الگوی حکمرانی جامع. تعالی منابع انسانی (ارتباطات و آموزش در توسعه منابع انسانی سابق)، 2(2)، 40-18.##
##مهدی‌زاده، شراره؛ قاری قرآنی، سیما (1397). عوامل اجتماعی مؤثر بر امید به آینده دانشجویان دانشگاه تهران (ورودی سال 1393). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان.##
##موحد، سید عباس؛ رفیعی، حسن؛ ستاره فروزان، آمنه؛ احمدی، سینا (1403). بررسی وضعیت امید اجتماعی در میان شهروندان بزرگ‌سال شهر تهران. رفاه اجتماعی - شماره 95 صفحه - از 9 تا 42##
##آریامنش، بهرام؛ مهکویی، حجت؛ گندمکار، امیر؛ عباسی، علی رضا (1403). بررسی پیامدهای اقتصادی-اجتماعی چالش‌های ژئوپلیتیک زیست‌محیطی در استان گیلان. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 14(54)، 81-92.##
##افراسیابی، حسین؛ جویباری، فهیمه؛ قدرتی، شفیعه (1395). عوامل اجتماعی مرتبط با امید جوانان به آینده (مطالعه دانشجویان دانشگاه‌های شهر یزد). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 31، 20-1.##
##امیدی، مصطفی؛ حقیقتیان، منصور؛ هاشمیان‌فر، سیدعلی (1396). سلامت اجتماعی و کارکرد‌های آن در جوامع شهری (مورد مطالعه: کلان‌شهر اصفهان). نشریه مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 7(24)، 186-155.##
##امیرپناهی، محمد؛ مالمیر، مهدی؛ شکریانی، محسن (1395) وضعیت‌سنجی امید اجتماعی در ایران (تحلیل ثانویه پیمایش وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی). پژوهش‌نامه مددکاری اجتماعی، 7، 100-79.##
##امیری اسفرجانی، زهرا؛ هاشمیان‌فر، سید علی؛ قاسمی وحید (1398). کاوش در امید اجتماعی، نظریه‌ای داده‌بنیاد. مسائل اجتماعی ایران (دانشگاه خوارزمی)، 10(1)، 51-27.##
##اولریش، بک (1388). جامعه در مخاطره جهانی. ترجمه محمدرضا مهدی‌زاده. تهران: نشر کویر.##
##بهاری، فرشاد (1390). مبانی امید و امید درمانی. تهران: نشر دانژه، چاپ اول.##
##تاجریان، علیرضا (1396). کارکرد‌های رسانه در توسعه سرمایۀ اجتماعی و ایجاد امید در جامعه. چهارمین همایش بین‌المللی مدیریت رسانه، تهران.##
##ترنر، جاناتان اچ (1397). مسئله عواطف در جوامع. ترجمه محمد رضا حسنی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##
##جعفری، زینب (1394). امید به آینده و عوامل تعیین‌کننده آن در بین دانشجویان دانشگاه یزد، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشگاه یزد.##
##جلایی‌پور، حمیدرضا (1398). جامعه‌شناسی ایران، تهران: علم.##
##جنادله، علی (1398). امید اجتماعی و مسئولیت جامعه‌شناسی تاریخی: گفتاری در باب نسبت روایت‌های تاریخی و برآمدن مسئله امید، در: امید اجتماعی؛ چیستی وضعیت و سبب‌شناسی، به کوشش هادی خانیکی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با همکاری مؤسسه رحمان، 509-491.##
##خانیکی، هادی (1398). امید اجتماعی؛ گزارش دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.##
##دلیری، حسن (1400). تأثیر منطقه آزاد انزلی بر رشد و توسعۀ اقتصادی استان گیلان. پژوهش‌های رشد و توسعۀ پایدار، 21(4)، 148-123.##
##ربانی خوراسگانی، علی؛ کیان‌پور، مسعود (1388). جامعه‌شناسی احساسات. جامعه‌شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 20(2)، 64-35.##
##رفیع‌پور، فرامرز (1380). توسعه و تضاد. چاپ پنجم، شرکت سهامی انتشار.##
##رورتی، ریچارد (1384). فلسفه و امید اجتماعی. ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: نشر نی.##
##سرلک، احمد؛ سواری، ادیبه (1395). تأثیر عوامل اقتصادی-اجتماعی بر امید به زندگی در ایران. مدیریت بهداشت و درمان، 7(3)، 15-7.##
##سلیمی بجستانی، حسین (۱۳۸۹). معرفی نظریه امید، فصلنامه ذهن زیبا. ارگان مرکز مشاوره و بهداشت روان، دانشگاه علامه، ۸##.
##طالبی اردکانی، رها؛ صفری شالی، رضا؛ کریمی، علیرضا؛ زارع، بیژن (1403). جایگاه دین‌داری در تغییرات امید اجتماعی شهروندان تهرانی. پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، شماره 8 - 71 تا 103##
##طالبی، ابوتراب؛ زوار موسوی، زهرا (1391). درک اجتماعی از زمان و عوامل شکل‌دهنده آن. جامعه‌شناسی تاریخی، 4(1)، 53-25.##
##طاهری دمنه، محسن؛ کاظمی، معصومه (1399). خوانشی آینده‌پژوهانه از پروبلماتیک امید اجتماعی در ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 9، 80-49.##
##عبداللهی، عادل (1399). بررسی عوامل جمعیتی و اقتصادی - اجتماعی مؤثر بر امید به آینده در تهران. مطالعات جمعیتی، 6(1)، 342-315.##
##علیزاده اقدم، محمدباقر (1391). بررسی میزان امید به آینده در بین دانشجویان و عوامل مؤثر بر آن. جامعه‌شناسی کاربردی، 23، 206-189.##
##فاخته، قربان (1386). نگاهی به گیلان زمین. چاپ اول، نشر لوح زرین.##
##فاضلــی؛ محمــد، (1398). امیــد اجتماعــی، دولــت فروتــن و موفقیت‌هــای کوچــک، در: امیـد اجتماعـی؛ چیسـتی وضعیـت و سبب‌شناسـی. به کوشـش: هـادی خانیکـی، تهـران: پژوهشکده مطالعـات فرهنگـی و اجتماعـی بـا همـکاری مؤسسه رحمـان: 557-562.##
##کاتوزیان، محمدعلی همایون (1392). ایران، جامعه کوتاه‌مدت؛ کوثری. تهران: نی.##
##محققیان، زهرا؛ پرچم، اعظم (1391). ماهیت امید؛ مقایسه‌ای تطبیقی بین اسلام و مسیحیت (1391). معرفت ادبیان، 13، 26-7.##
##مردانی‌فر، فهیمه؛ ظهیری‌نیا، مصطفی؛ رستگار، یاسر (1398). سرمایۀ اجتماعی و امید به آینده در میان دانشجویان (مطالعه دانشگاه‌های شهر بندرعباس). مدیریت سرمایۀ اجتماعی، 6، 104-85.##
##مکوندی، فؤاد؛ بهزادی، عبدالکریم (1400). بازآفرینی امید اجتماعی با بهره‌گیری از الگوی حکمرانی جامع. تعالی منابع انسانی (ارتباطات و آموزش در توسعه منابع انسانی سابق)، 2(2)، 40-18.##
##مهدی‌زاده، شراره؛ قاری قرآنی، سیما (1397). عوامل اجتماعی مؤثر بر امید به آینده دانشجویان دانشگاه تهران (ورودی سال 1393). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان##
##موحد، سید عباس؛ رفیعی، حسن؛ ستاره فروزان، آمنه؛ احمدی، سینا (1403). بررسی وضعیت امید اجتماعی در میان شهروندان بزرگ‌سال شهر تهران. رفاه اجتماعی - شماره 95 صفحه - از 9 تا 42##

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 30 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 02 اسفند 1404