بررسی متغیر راهبردی سرمایه اجتماعی و رابطه آن با هویت ملی جوانان با رویکردی به سند چشم‌انداز ایران آینده

میرفردی, اصغر; وحیدی, میلاد

doi:10.22034/scs.2026.495776.1640

بررسی متغیر راهبردی سرمایه اجتماعی و رابطه آن با هویت ملی جوانان با رویکردی به سند چشم‌انداز ایران آینده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

اصغر میرفردی ¹

میلاد وحیدی ²

¹ دانشیار جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران (نویسنده مسئول)

² دانش‌آموخته کارشناسی جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22034/scs.2026.495776.1640

چکیده

مفهوم سرمایه اجتماعی، از مفاهیم راهبردی است که به پیوندها و ارتباطات پدیدار شده به‌وسیله ارزش‌ها و هنجارهای جامعه میان اعضای یک اجتماع انسانی اشاره دارد. این پژوهش باهدف بررسی چگونگی رابطه بین متغیرهای راهبردی هویت ملی و میزان سرمایه اجتماعی دانشجویان با رویکردی به سند چشم‌انداز ایران آینده، انجام شد. پژوهش با رویکرد کمی، روش پیمایشی و پرسش‌نامه ساختمند انجام شد. جامعه آماری آن، دانشجویان دانشکده‌های علوم انسانی دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1402-1403 بود که با استفاده از فرمول لین، تعداد 360 نفر، به‌عنوان حجم نمونه تعیین شد و با روش نمونه‌گیری احتمالی از نوع خوشه‌ای انتخاب شدند. برای ارزیابی اعتبار و پایایی ابزار پژوهش، به ترتیب از اعتبار صوری و ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که میانگین سرمایه اجتماعی پاسخ‌گویان از میانگین مورد انتظار کم‌تر و میانگین هویت ملی آن‌ها از میانگین مورد انتظار بیشتر است. نتایج نشان داد که بین متغیرهای راهبردی هویت ملی و میزان سرمایه اجتماعی، رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین بین میزان سرمایه اجتماعی برحسب رشته تحصیلی تفاوت معناداری وجود داشت؛ اما تفاوت معناداری بین میزان سرمایه اجتماعی با توجه به جنسیت و قومیت جود نداشت. رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای مستقل توانستند نزدیک 15 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین نمایند.

کلیدواژه‌ها

سرمایه اجتماعی

هویت ملی

دانشجویان

دانشگاه شیراز

ایران

موضوعات

سرمایه اجتماعی

عنوان مقاله English

Investigating the strategic variable of social capital and its relationship with the national identity of youth with an approach to the vision document of the future Iran

نویسندگان English

Asghar Mirfardi ¹

Milad Vahidi ²

¹ Associate Prof. of Sociology, Department of Sociology and Social Planning, Shiraz University, Shiraz, Iran (Corresponding Author).

² Graduated from B.A. of Sociology, Department of Sociology and Social Planning, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده English

The concept of social capital is a strategic concept that refers to the connections in human community. This research aimed to investigate the relationship between national identity and social capital of college students with an approach to the vision document of the future Iran. Using quantitative approach, survey method and structured questionnaire, its statistical population was college students of the faculties of humanities at Shiraz University in 2023-2024 semester. Using the Lin sampling table, 360 students were determined as the sample size and were selected using a random cluster sampling method. Face validity and Cronbach's alpha coefficient were used, for evaluation of validity and reliability of questionnaire, respectively. The findings showed that the mean of social capital was lower than the expected average and their mean of national identity was higher than the expected mean. The results show that there was a positive and significant relationship between national identity and social capital. There was also a significant difference between social capital according to field of study. Students in fields related to social interaction and behavior (educational sciences) had more social capital. There was no significant difference between social capital according to gender and ethnicity. Multiple regression showed that the independent variables were able to explain nearly 15% of the changes in the dependent variable.

کلیدواژه‌ها English

Social capital

national identity

college students

Shiraz university

Iran

##ابراهیم پور، داوود؛ توسلی، غلام عباس (1391). رسانه‌های جمعی، هویت‌یابی اجتماعی و سرمایه اجتماعی دانشجویان. مطالعات جامعه‌شناسی، 4(15)، 21-44.##

##ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1383). توسعه روستایی، با تأکید بر جامعه روستایی ایران. تهران: نشر نی.##

##اسمیت، آنتونی (1383). منابع قومی ناسیونالیسم. ترجمه منصور انصاری، تهران: مؤسسه مطالعات ملی.##

##ایمان، محمدتقی؛ روحانی، علی (1392). بررسی رابطه بین هویت ملی و سرمایه اجتماعی (بررسی موردی: دانشجویان دانشگاه شیراز)، نشریه علوم اجتماعی، 7(22)، 37-62.##

##برزگری، عبداله؛ علمی، محمود (1395). بررسی تفاوت پایگاه هویت و سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. مطالعات جامعه‌شناسی، 8(32)، 17-34.##

##بلباسی، میثم؛ باقری، یوسف (1399). منشأ پیدایش هویت ملی؛ پارادایم‌ها و رویکردها. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 24(82)، 189-218.##

##بوردیو، پی‌یر (1381). نظریه کنش، دلایل عملی و انتخاب عقلانی. ترجمه مرتضی مردی‌ها، تهران: نشر نقش و نگار.##

##بوردیو، پی‌یر (1385). «شکل‌های سرمایه» در سرمایه اجتماعی، اعتماد و دموکراسی. به کوشش کیان تاج‌بخش، ترجمه حسن پویان و افشین خاک‌باز، تهران: نشر شیرازه.##

##پاتنام، رابرت (1385). «جامعه برخوردار، سرمایه اجتماعی و زندگی عمومی» در سرمایه اجتماعی، اعتماد و دموکراسی. به کوشش کیان تاج‌بخش، ترجمه حسن پویان و افشین خاک‌باز، تهران: نشر شیرازه.##

##پاتنام، رابرت (1392). دموکراسی و سنت‌های مدنی. ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: نشر جامعه شناسان.##

##توسلی، غلام‌عباس (1371). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.##

##جنکینز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی. ترجمه تورج یاراحمدی، تهران: نشر شیرازه.##

##جواهری، فاطمه (1400). تحلیلی نقادانه از پیمایش‌های ملی در ایران، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.##

##جهانگیری، جهانگیر و معینی، مهدی (1389). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و هویت ملی؛ نمونه مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه شیراز. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 7(2)، 74-37.##

##حاجیانی، ابراهیم (1379)، تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. مطالعات ملی، 2 (5)، 193-228.##

##دهقان، محسن؛ رحمانی فیروزجاه، علی؛ عباسی اسفجیر، علی‌اصغر (1398). بررسی ارتباط و تأثیر ادراک فساد بر سرمایه اجتماعی (مطالعه موردی: جمعیت شهری استان مازندران). راهبرد اجتماعی فرهنگی. 8(3)، 127-162.##

##رستگار خالد، امیر؛ سلمانی بیدگلی، مسعود؛ پاکیده دلشاد، هادی (1395). رابطه سرمایه اجتماعی و هویت ملی در شهرهای کرمانشاه و جوانرود. مطالعات ملی، 17(1).##

##زهیری، علیرضا (1384). چیستی هویت ملی، علوم سیاسی، 8 (29).##

##شیردل، الهام؛ حامی کارگر، فاطمه؛ انجم شعاع، فاطمه (1400). رابطه بین سرمایه اجتماعی و سبک زندگی با هویت ملی دختران نوجوان شهرستان کرمان. فصلنامه مطالعات ملی، 22(86)، 69-87.##

##فوکویاما، فرانسیس (1379). پایان نظم، سرمایه اجتماعی و حفظ آن. ترجمه غلام عباس توسلی، تهران: نشر جامعه ایرانیان.##

##فوکویاما، فرانسیس (1385). «سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی»، در سرمایه اجتماعی، اعتماد و دموکراسی. به کوشش کیان تاج‌بخش، ترجمه حسن پویان و افشین خاک‌باز، تهران: نشر شیرازه.##

##فیلد، جان (1388). سرمایه اجتماعی. ترجمه غلامرضا غفاری و حسین رمضانی، تهران: نشر کویر.##

##قنبری برزیان، علی (1403). تأثیر مناسک پیاده‌روی اربعین بر قدرتمندی هویت در جامعه عرب‌زبان خوزستان (نظریه‌ای داده‌بنیان). راهبرد اجتماعی فرهنگی. 13(2)، 675-706.##

##کلمن، جیمز (1377). بنیادهای نظریه اجتماعی. ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.##

##کلمن، جیمز (1385). «نقش سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه انسانی». در: سرمایه اجتماعی، اعتماد و دموکراسی. به کوشش کیان تاج‌بخش، ترجمه حسن پویان و افشین خاک‌باز، تهران: نشر شیرازه.##

##گودرزی، حسین (1381)، مفاهیم بنیادین در مطالعات قومی، تهران، تمدن ایرانی.##

##گیدنز، آنتونی (1383). تجدد و تشخص. ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.##

##ملک حسینی، محمدتقی؛ نعیمی، محمدرضا و نادری، محمدمهدی (1392). بررسی رابطه هویت ملی با سرمایه اجتماعی در بین مرزنشینان استان گلستان (مورد مطالعه: شهرستان مراوه تپه)، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، 1(2)، 39-68.##

##میرفردی، اصغر و سلامتیان، درنا (الف 1403). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و رفتار محیط زیستی ساکنان شهر شیراز، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 14 (50)، 25-52.##

##میرفردی، اصغر و سلامتیان، درنا (ب 1403). ارتباط هویت ملی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی با نگرانی محیط زیستی دانشجویان دانشگاه شیراز، مطالعات ملی، 25(100)، 7-26.##

##میرفردی، اصغر؛ ولی‌نژاد، عبدالله (1396). «بررسی تفاوت‌های جنسیتی در هویت ملی دانشجویان (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه یاسوج)»، مطالعات ملی، 18 (پیاپی 69)، 119 - 134.##

##میرفردی، اصغر؛ ولی‌نژاد، عبدالله (1397). تحلیل جامعه‌شناختی-راهبردی ارتباط بین هویت ملی و سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه یاسوج، مدیریت سرمایه اجتماعی، 5 (1)، 67-90.##

##نازک‌تبار، حسین؛ ملانیا جلودار، شهرام؛ ملک‌پور جونقانی، لیلا؛ مالمیر، مریم (1402). تحلیل رابطه سرمایه اجتماعی با هویت ملی زنان بین 18 تا 50 ساله ساکن شهرکرد. مطالعات ملی، 24 (93)، 131-153.##

##وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1394). ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان: موج سوم. تهران: دفتر طرح‌های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##